Światowi przywódcy reagują na izraelsko-amerykański atak na Iran. Choć przeważają głosy zrozumienia, mówiące o brutalnym i nieobliczalnym reżimie ajatollahów, który zamordował już tysiące protestujących Irańczyków, to nie brakuje takich stanowisk jak Hiszpanii. „Odrzucamy jednostronną akcję militarną Stanów Zjednoczonych i Izraela, która stanowi eskalację” - czytamy w stanowisku premiera Pedro Sancheza. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz, prezydent Francji Emmanuel Macron i premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer wydali wspólne oświadczenie ws. ataku na Iran. 

Dziś rano Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły ataki z powietrza na Iran. Minister obrony Izraela Israel Kac powiedział, że uderzenie ma charakter wyprzedzający. Prezydent USA Donald Trump potwierdził, że armia amerykańska rozpoczęła „dużą operację bojową”, zapowiedział, że Iran nie zdobędzie broni jądrowej i wezwał naród irański do przejęcia władzy w kraju. Media społecznościowe obiegły nagrania Irańczyków cieszących się z uderzenia we władze, przeciwko którym w zeszłym miesiącu odbywały się masowe protesty, jedne z największych od lat. W wielu krajach organizowane są spontaniczne manifestacje Irańczyków będących na emigracji. Cyrus Reza Pahlavi, który jest najstarszym synem ostatniego szacha Iranu, wydał oświadczenie, w którym podkreślił, że celem uderzenia nie jest naród irański, ale „Republika Islamska, jej aparat represji i machina śmierci”.

Wspólne stanowisko europejskich liderów

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz, prezydent Francji Emmanuel Macron i premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer potępiają w opublikowanym wspólnym oświadczeniu ataki odwetowe Iranu na państwa w regionie i apelują o wznowienie negocjacji między Waszyngtonem a Teheranem.

Ponownie potwierdzamy nasze zaangażowanie na rzecz stabilności regionalnej i ochrony życia ludności cywilnej

— przekazali przywódcy Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii.

CZYTAJ TAKŻE: RELACJA. USA i Izrael zaatakowały Iran. Reżim w Teheranie odpowiada atakami na amerykańskie bazy. W Dubaju doszło do uderzenia w hotel

Rosja

Najbardziej niezadowolny z ataku jest Kreml. Rosyjskie ministerstwo spraw zagranicznych potępiło „zaplanowane i nieuzasadnione” ataki USA i Izraela na Iran, żądając natychmiastowego zaprzestania ostrzału i powrotu do dyplomatycznego rozwiązania sytuacji. W poście zamieszczonym na Telegramie MSZ Rosji zarzuciło USA i Izraelowi, że „zasłaniając się obawą” o irański program atomowy, dążą do zmiany władz w Iranie.

Według rosyjskiego MSZ wspólnota międzynarodowa musi natychmiast przedstawić obiektywną ocenę „nieodpowiedzialnych działań, które grożą dalszą destabilizacją sytuacji w regionie”. MSZ podkreśliło, że szczególne zaniepokojenie budzi „seryjny charakter” ataków przypuszczanych w ostatnich miesiącach przez USA na międzynarodowe podstawy porządku światowego.

CZYTAJ TAKŻE: TYLKO U NAS. Prof. Żurawski vel Grajewski: Atak na Iran to jasny sygnał dla Putina. USA mają potężną zdolność projekcji siły na odległość

Hiszpania

Podobne stanowisko zajęła Hiszpania. Premier Pedro Sanchez oświadczył, że jego kraj odrzuca „jednostronną akcję militarną” USA i Izraela przeciwko Iranowi.

Odrzucamy jednostronną akcję militarną Stanów Zjednoczonych i Izraela, która stanowi eskalację i przyczynia się do bardziej niepewnego i wrogiego porządku międzynarodowego. Jednocześnie odrzucamy działania irańskiego reżimu i Gwardii Rewolucyjnej. Nie możemy sobie pozwolić na kolejną przedłużającą się i wyniszczającą wojnę na Bliskim Wschodzie. Żądamy natychmiastowej deeskalacji i pełnego poszanowania prawa międzynarodowego. Czas wznowić dialog i osiągnąć trwałe polityczne rozwiązanie dla regionu

— napisał na X szef hiszpańskiego rządy.

Norwegia

Szef norweskiej dyplomacji Espen Barth Eide ocenił, że atak USA i Izraela na Iran narusza prawo międzynarodowe i może doprowadzić do nowej, szerokiej wojny na Bliskim Wschodzie: „Uderzenie prewencyjne” nie znajduje oparcia w prawie międzynarodowym.

Ukraina

Resort dyplomacji Ukrainy oświadczył dziś, że obecna eskalacja jest winą władz Iranu, dodając, że Kijów stoi po stronie narodu irańskiego i ponawia apele o zmianę rządu.

Przyczyną obecnych wydarzeń jest przemoc i bezkarność irańskiego reżimu, w szczególności zabójstwa i represje wobec pokojowych demonstrantów, które stały się szczególnie powszechne w ostatnich miesiącac

— napisano w oświadczeniu MSZ Ukrainy.

CZYTAJ TAKŻE: „I love Trump”. Irańczycy dziękują USA za uderzenie w reżim Chameneiego. Muzyka i tańce na ulicach. Radość nie tylko w kraju!

Włochy

Rząd Włoch wyraził bliskość z cywilną ludnością Iranu, która domaga się poszanowania jej praw.

W tym szczególnie trudnym momencie Włochy ponawiają swoją bliskość z cywilną ludnością Iranu, która z odwagą dalej domaga się poszanowania swoich praw obywatelskich i politycznych

— czytamy w komunikacie woskiego rządu.

Pracujemy zawsze dla pokoju, mając nadzieję, że szybko zakończy się ta wojna. Ale w tym momencie nie ma powodów do optymizmu. Wszystko zależy od Iranu. Jeśli chce poszerzyć wojnę, to naprawdę ryzykuje światową izolację i bardzo ostrą reakcję

— powiedział szef włoskiej dyplomacji, wicepremier Antonio Tajani.

Francja

Prezydent Francji Emmanuel Macron zaapelował o pilne zwołanie posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ w związku z atakiem Izraela i USA na Iran. W oświadczeniu podkreślił, że obecna eskalacja jest niebezpieczna dla wszystkich i musi się zakończyć. Macron, cytowany przez agencję Reutera, zaznaczył również, że irański reżim musi zrozumieć, że nie ma innego wyjścia, jak zaangażować się z dobrą wolą w negocjacje, aby zatrzymać program nuklearny i pocisków balistycznych.

Przywódca Francji stwierdził, że Irańczycy muszą być w stanie swobodnie zbudować swoją przyszłość. Jak zaznaczył, masakry dokonane przez władze irańskie są dla nich dyskredytujące i wymagają oddania głosu narodowi

Im szybciej, tym lepiej

— stwierdził Macron i zadeklarował, że Francja jest gotowa wysłać niezbędne środki, aby chronić swoich najbliższych partnerów, jeśli o to się zwrócą.

Wielka Brytania

Rząd Wielkiej Brytanii oświadczył w komentarzu do wydarzeń na Bliskim Wschodzie, że Iranowi nigdy nie wolno pozwolić na rozwój broni jądrowej. Kazachstan postawił w stan całodobowej gotowości swoje siły bezpieczeństwa, a Ukraina potępiła władze Iranu, zapewniając jednocześnie naród irański o swoim wsparciu.

Nasze siły i samoloty są w powietrzu w ramach skoordynowanych wysiłków w celu ochrony naszych ludzi, sojuszników i interesów

— powiedział w telewizyjnym oświadczeniu premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer, odnosząc się do amerykańsko-izraelskiego ataku na Iran i odpowiedzi wojsk Teheranu.

Iran powinien powstrzymać się od dalszych ataków

— oświadczył Starmer i zaznaczył, że Teheran powinien zaprzestać stosowania „straszliwej przemocy i opresji przeciw Irańczykom”. Dodał, że „niezbędne jest, abyśmy zapobiegli dalszej eskalacji i powrócili do procesu dyplomatycznego”.

Iranowi nie wolno rozwijać broni jądrowej i dlatego nieustannie wspieramy wysiłki na rzecz osiągnięcia rozwiązania w drodze negocjacji

— napisał z kolei w oświadczeniu rzecznik rządu brytyjskiego.

W ramach naszych wieloletnich zobowiązań dotyczących bezpieczeństwa naszych sojuszników na Bliskim Wschodzie dysponujemy szeregiem środków obronnych w regionie, które ostatnio wzmocniliśmy. Jesteśmy gotowi bronić naszych interesów

— przekazał Reuters, cytując brytyjski rząd

CZYTAJ TAKŻE: Pierwszy wywiad Trumpa po ataku na Iran: Jedyne, czego chcę, to wolność dla ludzi. Chce bezpiecznego narodu i to właśnie będziemy mieć

Niemcy

Niemieckie MSZ poinformowało, że Berlin uważnie monitoruje sytuację w Iranie, Izraelu i całym regionie.

Ministerstwo podało, że pozostaje w stałym kontakcie z ambasadami w regionie i zaapelowało do obywateli Niemiec o przestrzeganie instrukcji władz lokalnych dotyczących bezpieczeństwa.

Niemcy zostały poinformowane z wyprzedzeniem w sobotę rano o izraelskich atakach wojskowych na Iran

— przekazał rzecznik rządu.

Szwecja

Premier Szwecji Ulf Kristersson zapewnił, że Szwecja popiera sojuszników.

Obserwujemy poważną eskalację wydarzeń w Iranie i regionie. Szwecja, wspólnie z UE, nałożyła już sankcje na reżim irański. Solidaryzujemy się z dzielnym narodem irańskim. Jego prawa muszą być respektowane. Reżim irański zabił tysiące własnych obywateli. Szwecja doskonale wie, co reżim irański jest gotów zrobić niewinnym ludziom, w tym obywatelom innych krajów. Leży w interesie Szwecji i Europy, aby Iran nigdy nie mógł stworzyć broni jądrowej. Irański program nuklearny i jego wsparcie dla grup terrorystycznych od dawna stanowią czynnik destabilizujący. Szwecja wspiera naszych sojuszników. Apelujemy o powściągliwość, ochronę ludności cywilnej i poszanowanie prawa międzynarodowego. Szwedów w regionie wzywa się do przestrzegania zaleceń Ministerstwa Spraw Zagranicznych dotyczących podróży. Uważnie monitorujemy wpływ sytuacji na bezpieczeństwo Szwecji. Zwołam posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego w celu omówienia konsekwencji dla Szwecji i bezpieczeństwa obywateli szwedzkich.

— napisał na X Ulf Kristersson.

Belgia

Belgijski minister spraw zagranicznych Maxime Prevot podkreślił z kolei, że naród irański nie powinien ponosić konsekwencji polityki swojego rządu. Szef belgijskiej dyplomacji wezwał też obywateli Belgii przebywających w Iranie do natychmiastowego opuszczenia kraju.

CZYTAJ TAKŻE: Ali Chamenei jednym z głównych celów USA i Izraela. Czy udało się wyeliminować ajatollaha? Zginąć miał m.in. minister obrony Irany

Holandia

Premier Holandii Rob Jetten oświadczył, że jego kraj uważnie śledzi wydarzenia na Bliskim Wschodzie. Polityk wezwał strony do powściągliwości i uniknięcia dalszej eskalacji, podkreślając, że reżim w Teheranie jest brutalny, lecz jego rząd opowiada się za rozwiązaniami dyplomatycznymi.

CZYTAJ TAKŻE: Rakieta spadła na ulicę w Doha. Potężny wybuch, wielki ogień i kłęby dymu. Przerażeni mieszkańcy uciekali w popłochu

Trucja

Minister spraw zagranicznych Turcji Hakan Fidan przeprowadził rozmowy telefoniczne z szefami dyplomacji Iranu, Iraku, Arabii Saudyjskiej, Kataru, Syrii, Egiptu i Indonezji po atakach Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran.

Rozmowy koncentrowały się na rozwoju sytuacji w regionie oraz na krokach, które można podjąć, by przyczynić się do zaprzestania ataków

— podało źródło w tureckim MSZ.

Arabia Saudyjska i Oman

Arabia Saudyjska potępiła irańskie ataki na swoich sąsiadów, gdzie Teheran zaatakował amerykańskie bazy wojskowe.

Królestwo stanowczo potępia brutalną agresję Iranu i rażące naruszenie suwerenności Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Bahrajnu, Kataru, Kuwejtu i Jordanii

— napisano w oświadczeniu władz.

Władze Omanu, państwa prowadzącego negocjacje między Waszyngtonem a Teheranem, zaapelowały o natychmiastowe zaprzestanie wszelkich operacji wojskowych.

CZYTAJ TAKŻE: Odwetowe ataki Iranu. Trafiono amerykańskie bazy wojskowe w Bahrajnie, Katarze i Zjednoczonych Emiratach Arabskich

Kazachstan

Prezydent Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew polecił odpowiednim instytucjom przedstawienie planu awaryjnego, uwzględniającego eskalację sytuacji wokół Iranu i potencjalne zagrożenia dla stabilności jego kraju.

Zgodnie z poleceniem prezydenta wszystkie organy bezpieczeństwa zostały postawione w stan całodobowej gotowości, a w ramach rządu powołano specjalną grupę monitorującą, działającą pod nadzorem MSZ.

NATO

Rzeczniczka NATO Allison Hart podkreśliła, że Sojusz uważnie śledzi rozwój sytuacji w Iranie i regionie.

Robert Knap/PAP

Wszystkie najnowsze artykuły znajdziesz na wPolityce.pl/najnowsze. Nie przegap!