Bundestag w rezolucji wezwał rząd do postawienia pomnika polskich ofiar. Ma być to "gest pojednania". A co z reparacjami i dziełami sztuki?

Zgodnie z rezolucją, przygotowaną przez koalicyjne frakcje chadeków CDU/CSU oraz socjaldemokratyczną SPD, rząd federalny jest zobowiązany do ogłoszenia konkursu na projekt, z udziałem polskich ekspertów.

Bundestag przegłosował rezolucję wzywającą rząd Niemiec do niezwłocznego rozpoczęcia fazy planowania oraz budowy w Berlinie pomnika dla polskich ofiar narodowego socjalizmu i niemieckiej okupacji w Polsce w latach 1939–1945. Według Niemców ma być to „gest pojednania”. W sytuacji, kiedy niewypłacane są należne Polsce reparacje, niewypłacane są odszkodowania dla żyjących ofiar wojny i dalej niezwrócone zostały zrabowane dzieła sztuki, postawienie pomnika za milion euro wydaje się marnym „gestem pojednania”.

Parlament uznał, że najodpowiedniejszym miejscem na postawienie stałego pomnika będzie lokalizacja dawnej Opery Krolla, gdzie znajduje się tymczasowy pomnik, odsłonięty w czerwcu w formie Głazu Pamięci. Tak żenujące upamiętnienie polskich ofiar wywołało ogromne oburzenie opinii publicznej w Polsce. W Operze Krolla 1 września 1939 r. Adolf Hitler ogłosił atak na Polskę.

Gest pojednania

W rezolucji podkreślono, że „wiedza o Polsce, świadomość jej historii i naszej wspólnej historii są w Niemczech mało rozpowszechnione”. Pomnik w centrum Berlina, poświęcony polskim ofiarom II wojny światowej i niemieckiej okupacji, ma pełnić funkcje edukacyjne.

Autorzy rezolucji twierdzą, że powstanie pomnika stanowiłoby „gest pojednania”, co wydaje się być absurdalne w kontekście niewypłacenia Polsce należnych reparacji, nie wypłacenia odszkodowań polskim ofiarom wojny oraz nie zwrócenia zrabowanych dzieł sztuki.

Rząd federalny został również zobowiązany, by wspólnie z władzami Berlina znaleźć odpowiedni budynek lub działkę w centrum miasta, by utworzyć Dom Polsko-Niemiecki. W zamyśle inicjatorów ma to być polsko-niemieckie miejsce dyskusji i spotkań oraz centrum edukacyjne.

Debata

Głosowanie w Bundestagu poprzedziła ponadpółgodzinna debata z udziałem przedstawicieli wszystkich frakcji parlamentarnych.

Ta debata, ten wniosek, wyznaczają bardzo szczególny moment w relacjach z naszym wielkim wschodnim sąsiadem, Polską. (…) Chcemy w ten sposób powiedzieć: „polscy sąsiedzi i przyjaciele, opłakujemy wasze ofiary, czcimy ich pamięć i wiemy o niemieckiej winie. Chcemy godnego pomnika

-– powiedział pełnomocnik rządu Niemiec ds. współpracy z Polską Knut Abraham.

Chcemy tego pomnika szybko

— dodał.

W debacie wyróżnił się głos deputowanego Alternatywy dla Niemiec (AfD) Goetza Froemminga. Powiedział on, że debaty wokół pomnika nie sprawiły, że „polskie żądania reparacji ucichły”, a „napięte relacje z Polską nie poprawiły się, lecz pogorszyły”.

Froemming postulował ponadto, że w Domu Polsko-Niemieckim powinno znaleźć się miejsce na opowieść o niemieckich ofiarach II wojny światowej.

Około 12 mln Niemców utraciło ojczyznę w wyniku ucieczki, wypędzeń lub deportacji, dwa miliony Niemców zginęły

— twierdził.

Dlaczego wciąż powstają nowe pomniki upamiętniające niemieckie zbrodnie, a raczej zbrodnie dokonane w imieniu Niemiec?

— pytał retorycznie.

Głosowanie

Za przyjęciem rezolucji opowiedzieli się obecni na sali plenarnej deputowani i deputowane CDU/CSU, SPD, Zielonych oraz Lewicy. Przeciwko było dwóch deputowanych AfD, pozostali parlamentarzyści tego ugrupowania wstrzymali się od głosu.

Przyjęcie wniosku CDU/CSU i SPD przez Bundestag stanowi istotny sygnał dla rządu Niemiec, że parlament oczekuje przyspieszenia prac nad stałym miejscem pamięci dla polskich ofiar. W rezolucji nie ma jednak konkretnego harmonogramu ani kwot. W praktyce czas realizacji zależy od działań rządu.

Abraham przekazał PAP, że konkurs na pomnik ma zostać ogłoszony na początku 2026 roku i może być na niego przeznaczona kwota od 750 tys. do 1 mln euro. Środki przeznaczone na budowę pomnika zostaną natomiast ustalone w budżecie federalnym na 2027 lub 2028 rok.

Głosowanie nad rezolucją odbyło się dwa dni po niemiecko-polskich konsultacjach rządowych w Berlinie.

CZYTAJ TAKŻE:

— Niemiecka buta nie zna granic! Były poseł SPD o głazie dla Polaków: „To pomnik godny, dobrze zaprojektowany”. To nie jedyny absurd!

— Niemieckie media analizują relacje z Polską. „Punkt krytyczny”; „Tusk kapituluje”; „Optymizm był duży, ale rozczarowanie jest jeszcze większe”

— Tusk nazwał Merza swoim przyjacielem i deklarował pełne wzajemne zaufanie. „Czuję sympatię do Niemców”

— Tusk zapłaci za niemieckie zbrodnie? Trudno o bardziej haniebny akt podległości. O czym świadczy skandaliczna deklaracja u boku Merza?

— Mocne słowa Jabłońskiego w Sejmie nt. berlińskiego „sukcesu” Tuska. „Na kolanach płaszczycie przed tym niemieckim złodziejem”

Adrian Siwek/PAP