Według doniesień medialnych i przedstawicieli rządu Donalda Tuska, Europejski Trybunał Praw Człowieka miał wydać decyzję o zabezpieczeniu, na mocy której Polska miałaby natychmiast dopuścić do orzekania cztery osoby wybrane przez Sejm do Trybunału Konstytucyjnego, które nie złożyły ślubowania wobec prezydenta RP. Dagmara Pawełczyk-Woicka, przewodnicząca KRS, na platformie X krok po kroku wyjaśniła, dlaczego ETPCz nie ma kompetencji, by zajmować się ta sprawą.

Słów kilka o postanowieniu ETPCz, o którym dowiadujemy się z prasy i tweeta premiera Donalda Tuska. ETPCz ingeruje w spór konstytucyjny na najwyższym szczeblu władzy sądowniczej, zamiast pozostawić jego rozstrzygnięcie polskim organom (Sejm, Prezydent, TK)

— napisała na platformie X Dagmara Pawełczyk-Woicka, przewodnicząca KRS.

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka nie gwarantuje prawa do zajmowania konkretnego urzędu publicznego, w szczególności stanowiska sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Spór dotyczy wyłącznie wewnętrznej organizacji i legitymacji konstytucyjnego organu państwa (sposób wyboru, zaprzysiężenie, dopuszczenie do orzekania w TK). Jest to klasyczna materia ustrojowa, należąca do suwerennej kompetencji państwa członkowskiego (szeroki margin of appreciation). ETPCz może orzekać wyłącznie w sprawach „dotyczących interpretacji i stosowania Konwencji” (art. 32 § 1). Zastanawiające na jaki przepis Konwencji powoływali się skarżący. Jeżeli to art. 6 § 1, to nie ma zastosowania, bo TK nie jest „sądem” w rozumieniu tego przepisu w sprawach indywidualnych), skarga powinna zostać uznana za niedopuszczalną już na etapie wstępnym. Reguła 39 Regulaminu Trybunału nie może sama w sobie tworzyć nowej podstawy materialnej – jest jedynie przepisem proceduralnym

— wyjaśniła przewodnicząca KRS.

ETPCz bez możliwości rozstrzygania, kto ma zasiadać w polskim TK

Konwencja nie zawiera żadnego przepisu upoważniającego ETPCz do wydawania wiążących środków tymczasowych. Trybunał wywodzi tę kompetencję pośrednio z art. 34 (prawo do skargi indywidualnej) i art. 1 – jest to interpretacja rozszerzająca, krytykowana w doktrynie jako mission creep. Rule 39 jest przeznaczona przede wszystkim do ochrony praw absolutnych (życie, zakaz tortur, zakaz nieludzkiego traktowania) lub sytuacji, w których szkoda nie da się później naprawić (np. wydalenie, sterylizacja). Spór o to, kto ma prawo zasiadać w TK, nie spełnia klasycznych kryteriów „irreparable harm” w rozumieniu orzecznictwa ETPCz

— dodała.

tkwl/X