W południe Trybunał Konstytucyjny rozpoczął rozpoznawanie wniosku grupy posłów dotyczącego zasad i trybu wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o Ustawę o statusie sędziów TK oraz uchwałę o Regulaminie Sejmu w zakresie, w jakim reguluje zasady oraz tryb zgłaszania kandydatów oraz wyboru sędziów TK. Po wysłuchaniu stron postepowania prezes TK sędzia Bogdan Święczkowski ogłosił bezterminowe odroczenie sprawy. Trybunał ma się zwrócić do prezydenta o przesłanie jego opinii w przedmiotowej sprawie.

W miniony piątek Sejm w niespełna 48 godzin wybrał 6 kandydatów na sędziów Trybunału Konstytucyjnego, choć ten wyborów blokował przez ostatnie 2 lata. W procedurze całkowicie zignorowano także obywatelskiego kandydata na sędziego mec. Michała Skwarzyńskiego, którego nie nawet nie przedstawiono w czasie debaty plenarnej.

CZYTAJ TAKŻE: TYLKO U NAS. Mec. Skwarzyński: Rządzącym chodzi o włożenie polityków w togach do TK. Nie będzie prawidłowej i pełnej kontroli rządu

Nie może być tak, że większość sejmowa betonuje skład Trybunału Konstytucyjnego na 9 lat, uniemożliwiając mniejszościom w międzyczasie powoływanie sędziów do TK, bo traci na tym całe państwo. TK pochyla się dziś nad wnioskiem grupy posłów. Chcemy wyjaśnić konstytucyjność niektórych przepisów, ale dotkniemy również kwestii złożenia ślubowania przez sędziego przed prezydentem Rzeczpospolitej Polskiej. Nie może być tak, że słowa „wobec prezydenta” oznaczają, że osoba, która została wybrana przez Sejm, może się tylko znajdować w tym samym pomieszczeniu co prezydent i to ślubowanie zostanie wtedy złożone. To jest kompletna destrukcja, którą spowodowały działania rządu, czyli władzy wykonawczej wspieranej przez niektórych przedstawicieli środowiska akademickiego, którzy są gotowi nawet przeciwstawić się swoim poglądom z przeszłości. Tak być nie może. Obywatel ma prawo do poczucia bezpieczeństwa i stabilności porządku prawnego

— powiedział przed rozprawą w TK poseł PiS Michał Wójcik, który w ten sposób nawiązał m.in. do słów ministra Żurka. Szef MS odnosząc się do przepisu mówiącego o składaniu przez kandydata na sędziego TK ślubowania „wobec” prezydenta stwierdził: „jeżeli będziemy stosowali tzw. wykładnię literalną, czyli jak brzmi przepis, to on nie oznacza bezpośrednio »przed«, przy obecności, tylko »wobec«”.

Chodzi o złożenie podpisu przed ślubowaniem, tak żeby dotarło do głowy państwa

— konfabulował Żurek. Tyle że trzymanie się literalnej wykładni prawa oznacza dokładnie to, że kandydat na sędziego TK musi złożyć ślubowanie w obecności prezydenta i tylko on może je przyjąć i do niego dopuścić.

CZYTAJ TAKŻE: Ślubowanie sędziów TK. Szef KPRP o koncepcjach Safjana: Równie dobrze mógłby radzić, żeby złożyć je u cioci na imieninach przed szwagrem

Poważne zastrzeżenia

Rządząca koalicja dokonała wyboru kandydatów mając świadomość, że konstytucyjnością przepisów regulujących ten wyborów za kilka dni zajmie się Trybunał Konstytucyjny.

Rozprawa rozpoczęła się dziś w południe. Zaskarżone zostały przepisy Ustawy o statusie sędziów TK oraz uchwała o Regulaminie Sejmu. Zastrzeżenia budzi bowiem stawianie wyżej zapisów uchwały Sejm nad przepisami ustawowymi. Przedstawiający wniosek poseł Michał Wójcik podkreślił, że Regulamin Sejmu nie stanowi źródła prawa, a jedynie reguluje sprawy wewnętrzne Izby.

W orzeczeniu TK U10/92 Trybunał wskazuje, że autonomia regulaminowa dotyczy przede wszystkim wewnętrznej organizacji Izby (Sejmu - przyp. red.). Podobnie jest w wyroku K8/99 gdzie TK podkreślił, że Regulamin Sejmu nie może wkraczać w materie zastrzeżone dla ustawy. Podobnie odnosi się do tej kwestii doktryna. Podkreśla to prof. Banaszak, który pisze, że „regulamin Sejmu nie może regulować kwestii ustrojowych. dotyczących innych organów konstytucyjnych”. To powoduje szereg daleko idących konsekwencji. Elementem kontroli powinien być tu także art. 7 Konstytucji, który dotyczy legalizmu: „organy władzy publicznej powinny działać na podstawie i w granicach prawa”. To niezwykle ważny przepis. Nie ma domniemania kompetencji, które sobie przyznał Sejm w tej sprawie. W wyroku K53/5 TK stwierdza, że „kompetencji organów władzy publicznej nie można domniemywać”. Trudno się z tym nie zgodzić

— powiedział były wiceminister sprawiedliwości.

Tak naprawdę ustawodawca stworzył sobie podstawę prawną dla działania, która jest w istocie sprzeczna z samą konstytucją

— powiedział przedstawiający uzasadnienie wniosek poseł Michał Wójcik z PiS.

Wnioskodawcy zwrócili także uwagę na to, że sejmowa większość mając świadomość zaskarżenia przepisów o wyborze sędziów TK dokonała pospiesznego wyboru 6 kandydatów. Wybór ten blokowano przez ostatnie 2 lata kontestując legalność funkcjonowania Trybunału.

Zasadą jest, iż Trybunał orzeka na przyszłość, z mocą ex nunc (od teraz – PAP). Tymczasem, mając świadomość realiów, w których się obecnie znajdujemy i tych wadliwości proceduralnych, które miały miejsce przed Sejmem w ostatnim czasie w zakresie wyboru sześciu osób na stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wnosimy do wysokiego Trybunału o to, żeby uznać, że przepisy wskazane w petitum wniosku są niezgodne z konstytucją i tracą moc w dniu poprzedzającym wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego w 2026 roku na ich podstawie

— mówił z kolei poseł Marcin Warchoł z PiS.

CZYTAJ TAKŻE: PiS ma wniosek o wstrzymanie wyboru sędziów TK przez Sejm. Warchoł: Trybunał musi wpierw orzec ws. przepisów dot. tej procedury

Sprawa odroczona

W składzie orzekającym Trybunału Konstytucyjnego zasiadają: prezes TK Bogdan Świeczkowski - przewodniczący, wiceprezes TK Bartłomiej Sochański - sprawozdawca, sędzia TK Rafał Wojciechowski, sędzia TK Jarosław Wyrembak, sędzia TK Andrzej Zielonacki.

Po wysłuchaniu stron prezes TK ogłosił, że sprawa zostaje odroczona bezterminowo, a Trybunał Konstytucyjny zwróci się do prezydenta o nadesłanie do 17 kwietnia pisemnego stanowiska w sprawie wniosku.

Jeden z zarzutów wniosku dotyczy prerogatywy, czy też kompetencji prezydenta w zakresie przyjmowania ślubowania, w związku z powyższym pan prezydent powinien zająć tutaj co najmniej stanowisko

— uzasadniał prezes TK, jednocześnie przewodniczący składu orzekającego sędzia Bogdan Święczkowski.

Jak dodał, to właśnie między innymi kwestia zwrócenia się do prezydenta o zajęcie stanowiska jest powodem odroczenia rozprawy bez terminu. Innym powodem odroczenia była modyfikacja wniosku przez posłów PiS.

CZYTAJ TAKŻE: Bogucki o wyborze sędziów do TK: Sejm popełnił bardzo poważne błędy formalne. Na razie wydaje się, że nie ma od kogo odebrać ślubowań

Robert Knap/PAP

Wszystkie najnowsze artykuły znajdziesz na wPolityce.pl/najnowsze. Nie przegap!