TYLKO U NAS. Ściganie za mowę "nienawiści"? Sędzia Piwnik: Ten pomysł ministra Żurka odchodzi coraz dalej od ustaw i konstytucji

„Chciałabym przestrzec przed tworzeniem jakichś ‘sekcji specjalnych’, ‘sekcji tajnych’. Każdy prawnik, który sięga pamięcią dalej niż do poprzedniego dnia, wie, jakie to niosło za sobą kiedyś zagrożenia, jakie to może mieć zagrożenie dla obywateli, a każdy prawnik, który zajmuje określone stanowisko, ma wykonywać swoje obowiązki w zakresie tego, co mu powierzono, a nie tego, co mu wybrał polityk” - powiedziała na antenie Telewizji wPolsce24 Barbara Piwnik, sędzia w stanie spoczynku i była minister sprawiedliwości.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek chce wyznaczyć rozporządzeniem kilkanaście prokuratur, które mają ścigać za mowę nienawiści, w tym także hejtu wobec Ukraińców. Dziennikarz Telewizji wPolsce24 poruszył tę sprawę w rozmowie z sędzią Barbarą Piwnik w programie „Kontra”.

CZYTAJ TAKŻE: Nie udało się ustawą, to będzie rozporządzenie! Żurek wyznaczy kilkanaście prokuratur, które mają ścigać za tzw. mowę nienawiści

Piwnik: Prawnik musi mieć głowę w kodeksie, nie kodeks w głowie

Czy pod przykrywką zwalczania „mowy nienawiści” w naszym kraju odbywa się po prostu walka polityczna z opozycją - i to za pomocą rozporządzenia, czyli już nawet nie ustawy?

Ten pomysł, podobnie jak wiele innych pomysłów, które są nam przedstawiane, w mojej ocenie nie zawsze pozostaje w zgodzie, a raczej coraz dalej odchodzi od tego, co jest zapisane w konstytucji i ustawach. Chciałabym także, aby minister sprawiedliwości i Prokurator Generalny – a przypominam, że ja również byłam ministrem sprawiedliwości i Prokuratorem Generalnym - skupiał się na tym, co jest właściwe na tych stanowiskach. Żeby nie wkraczał z jakimiś wpisami na takim czy innym portalu lub z takimi czy innymi filmami w te obszary, które są zastrzeżone dla sędziów czy decyzje, które winni podejmować prokuratorzy. Przede wszystkim każdy z tych prokuratorów i sędziów powinien znać hierarchię aktów prawnych i wiedzieć, jakie są jego obowiązki

— wskazała Barbara Piwnik.

Politycy, ale też – co stwierdzam z przykrością – wielu prawników- coraz mniej wgłębia się w treść obowiązujących przepisów, a coraz bardziej skupia się na tym, jaki wpis będzie bardziej nośny od wpisu ich przeciwnika politycznego. Kiedyś uczono prawników, że nie należy mieć kodeksu w głowie, tylko głowę w kodeksie. Oznacza to, że prawnik powinien każdego dnia kontrolować to, co mamy już zapisane w prawie i jakie są nasze obowiązki

— powiedziała prawnik.

Odnosząc się do tego ostatniego wpisu, chciałabym przestrzec przed tworzeniem jakichś „sekcji specjalnych”, „sekcji tajnych”. Każdy prawnik, który sięga pamięcią dalej niż do poprzedniego dnia, wie, jakie to niosło za sobą kiedyś zagrożenia, jakie to może mieć zagrożenie dla obywateli, a każdy prawnik, który zajmuje określone stanowisko, ma wykonywać swoje obowiązki w zakresie tego, co mu powierzono, a nie tego, co mu wybrał polityk

— wskazała w Telewizji wPolsce24.

Orzeczenie ws. Romanowskiego

Płużański zapytał byłą minister także o uzasadnienie decyzji Sądu Okręgowego w sprawie Europejskiego Nakazu Aresztowania posła Marcina Romanowskiego. Również w kontekście wypowiedzi ministra Waldemara Żurka o przywiezieniu parlamentarzysty opozycji „w bagażniku”.

Prokurator Generalny, minister sprawiedliwości, w przeszłości sędzia z wieloletnim doświadczeniem, nie może przywoływać tego rodzaju okoliczności, jak możliwość przewiezienia kogoś w bagażniku. W ten sposób daje przyzwolenie na lekceważenie, łamanie prawa, stosowanie przemocy. Mało tego, akurat ta niefortunna wypowiedź zderzyła się z informacją, jaką podały media, kiedy doszło do wypadku samochodu ściganego przez policję w Poznaniu. Ten samochód zderzył się z tramwajem i w bagażniku był uprowadzony człowiek, który już nie żył. (…) Jeśli chodzi o uzasadnienie, to przez całe lata podkreślałam to, że uzasadnienie orzeczenia, które sędzia ma wygłosić czy napisać, powinno pozwolić obywatelowi zrozumieć powody danej decyzji. To, co sędzia ma do powiedzenia w uzasadnieniu jest tym, co może i powinien publicznie wypowiadać i czego należy słuchać z należytą uwagą. Sędzia wypełniający swoje obowiązki musi również wszechstronnie uzasadnić orzeczenie, które wydaje, tak, aby było zrozumiałe dla obywatela

— podkreśliła Piwnik.

Tak jak nie wolno dawać przyzwolenia na działania poza prawem, tak nie wolno również wyrywać jednego zdania z kontekstu bardzo obszernej wypowiedzi sędziego na piśmie. Wyrwanie jednego słowa czy nawet zdania z kontekstu, a następnie – rozpalanie znowu politycznych emocji, nie służy dobrze rozumieniu przez obywatela prawa, jakie u nas obowiązuje

— powiedziała sędzia w stanie spoczynku.

Skoro mówimy o reformowaniu sądów i o tym, jacy powinni być sędziowie, to powinni oni być najpierw w procesie szkolenia przygotowani do tego, żeby nie kopiować jakichś orzeczeń mniej lub bardziej bezrefleksyjnie, tylko żeby każdą sprawę, każdego obywatela, traktować odrębnie, ale zawsze zgodnie z obowiązującym prawem

— dodała.

„Nie wystarczy postawić zarzuty”

Pytana o sprawę byłego ministra Zbigniewa Ziobry, Barbara Piwnik odpowiedziała:

Rzeczywiście tych zarzutów stawianych jest bardzo dużo i nie wiem, czy ktoś jest w stanie je policzyć.

Mam jednak i ciągle będę mieć, nadzieję, że wielu sędziów będzie przygotowanych do tego zawodu. Będzie podejmować odważne, starannie umotywowane decyzje. I nie wystarczy postawić zarzutów, bo zarzutów można stawiać nieskończoność

— dodała.

Miejmy nadzieję, że sędziowie, znając wagę sytuacji, wiedząc, jakie jest obowiązujące prawo, podejmą odpowiedzialne, trudne decyzje. I dopiero wtedy będziemy mogli rozmawiać o zasadności stawianych zarzutów, ich trafności bądź braku kwalifikacji prawnej. I obawiam się, że kiedy przyjdzie do rozstrzygnięć, wiele osób może byś zaskoczonych tym, co się ostanie z tego urobku, o którym dziś słyszymy

— podsumowała była minister sprawiedliwości na antenie Telewizji wPolsce24.