Problemy z wykupem pozostałości obozu Gusen w AustriiProblemy z wykupem pozostałości obozu Gusen w Austrii. "Wiener Zeitung": "Szczególnie rząd PiS wywierał presję"

Po wojnie Austria nie interesowała się obozami w Gusen. Dopiero nacisk ze strony Polski, z której pochodziło 13 tys. zamordowanych tam więźniów, zmusił rząd do rozpoczęci negocjacji z prywatnymi właścicielami terenu i wykupu pozostałości po obozie. Są jednak problemy - pisze dziennik „Wiener Zeitung”.

CZYTAJ TAKŻE: Pamięć o ofiarach. Prof. Gliński zwraca się do Austriaków: „Doceniamy to, choć jednocześnie pytamy: dlaczego tak późno?”

Była to największa podziemna niemiecka fabryka zbrojeniowa o tajnym kryptonimie „Bergkristall”.

W St. Georgen an der Gusen koło Mauthausen tysiące robotników przymusowych musiały (…) budować pod masywem piaskowca ogromny system tuneli o powierzchni do 50 000 metrów kwadratowych, będący wówczas największym placem budowy Trzeciej Rzeszy. W trakcie drążenia tuneli wielu robotników zginęło z powodu zawalenia się tuneli, wycieńczenia, epidemii spowodowanych złymi warunkami panującymi w przepełnionych barakach oraz z powodu złego traktowania przez brutalnych nadzorców SS

— przypomina dziennik „Wiener Zeitung”.

Brak zainteresowania ze strony austriackich władz

Po wojnie państwo austriackie „nie interesowało się obozami w Gusen, gdzie zginęło więcej ludzi niż w pobliskim obozie koncentracyjnym Mauthausen. Na tym terenie powstawały małe osiedla domków. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku pozostałości krematorium zostałyby usunięte, gdyby nie ocalali więźniowie z Włoch i Francji, którzy wykupili teren i przekazali go gminie pod budowę pomnika” - przypomina gazeta.

To głównie „dzięki lokalnym działaczom i polskim agendom rządowym zachowało się kilka kilometrów podziemnych korytarzy o wysokości do 7 metrów, którymi jeździły nawet pociągi. Szczególnie rząd PiS wywierał presję na austriackich polityków i władze” - pisze gazeta. Polski rząd „forsował wykupienie od prywatnych właścicieli pozostałości po pobliskich obozach koncentracyjnych Gusen I i II, gdzie w strasznych warunkach przetrzymywano robotników przymusowych”.

Dopiero nacisk ze strony Polski, z której pochodziło i zostało zamordowanych w Gusen ponad 13 000 więźniów, zmusił rząd Austrii do działania. Rząd polski zagroził, że w razie potrzeby sam wykupi ostatnie pozostałości strukturalne obozu Gusen

— informuje dziennik.

W odpowiedzi na to „w poprzednim roku rozpoczęto negocjacje z prywatnymi właścicielami, w tym z firmą Poschacher, zajmującą się produkcją kamienia i materiałów budowlanych. Umowy kupna byłego placu apelowego, dwóch budynków koszarowych dla strażników SS oraz ogromnej kruszarni kamienia są już prawie gotowe” - pisze gazeta.

Kością niezgody jest jedynie zakup tzw. „Jourhausu”, który służył jako wejście do obozu koncentracyjnego i budynek mieszkalny dla oficerów SS oraz mury więzienia tortur SS. Podobno prywatny właściciel zażądał za niego dwucyfrowej sumy milionów, znacznie więcej niż eksperci Finanzprokuratur zalecali jako górną granicę zakupu

— pisze ‘Wiener Zeitung”.

„Mają moralne prawo do współkształtowania nowego miejsca pamięci w Gusen”

Ambasador Polski w Austrii Jolanta Róża Kozłowska obawia się, że zakup obiektów „może się opóźnić o kolejne kilka lat”. W rozmowie z „Wiener Zeitung” zwraca uwagę, że ambasadorowie innych krajów, z których pochodzili więźniowie, takich jak Włochy, Hiszpania, Francja, Holandia i Izrael, są już „bardzo zaniepokojeni”.

Ważne jest, aby to nowe opóźnienie nie wstrzymywało procesu, który został uruchomiony w celu konkretnego zaprojektowania przyszłego pomnika

— mówi ambasador. I w żadnym wypadku nie można pozwolić, aby rząd federalny w Austrii sam o tym decydował.

Przedstawiciele ofiar i krajów (ich) pochodzenia mają moralne prawo do współkształtowania nowego miejsca pamięci w Gusen

— stwierdziła Kozłowska.

Miejsce pamięci w Sobiborze wzorem upamiętnienia niemieckich ofiar

Wzorem jest „nowe miejsce pamięci w obozie koncentracyjnym w Sobiborze, jednym z wielu niemieckich obozów na terenie dzisiejszej Polski, gdzie międzynarodowa współpraca pomiędzy stowarzyszeniami ofiar i ocalałych oraz przedstawicielami krajów pochodzenia doprowadziła do powstania godnego centrum pamięci” - pisze gazeta.

Kozłowska widzi w finansowaniu przyszłego miejsca pamięci w Gusen także „moralny obowiązek” tych przedsiębiorstw, które niegdyś czerpały zyski z pracy niewolniczej, jak Voest - następca Hermann-Goering-Werke czy Steyr-Daimler-Puch, który od tego czasu podzielił się na kilka niezależnych firm. Według Kozłowskiej, „w ramach dobrej woli”, koszty eksploatacji centrum dla zwiedzających przy wejściu do kopalni w St. Georgen

mm/PAP