Cesarstwo Rzymskie było jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych imperiów w historii. Jego język, kultura, prawo, sztuka i architektura wywarły wpływ na rozwój cywilizacji nazwanej łacińską. Przez większą część historii Rzymu rządem państwa była republika. Upadek cesarstwa to długi proces, trwający kilka stuleci. Do dziś naukowcy spierają się o to, kiedy rozpoczął się postępujący rozpad państwa rzymskiego i jakie były jego przyczyny. W powszechnej świadomości zasadniczy wpływ na upadek cesarstwa wywarły plemiona barbarzyńskie.

W II w. Cesarstwo Rzymskie posiadało rozwinięty rynek ze stosunkowo wolnym handlem. Daniny były niskie, a odgórne regulacje miały niewielki wpływ na obroty. W III w. zaczęła się inflacja. Zdając sobie sprawę z negatywnego wpływu tego zjawiska, cesarz Konstantyn Wielki zdecydował się na przeprowadzenie reformy walutowej, którą wprowadzono przed najazdem barbarzyńców w V w. Sztucznie zaniżone ceny doprowadziły do niedoborów żywności, głównie w miastach. Mimo regulacji prawnych mających na celu zapobieganie wyludnianiu się miast, nieuchronnie następował spadek liczby ludności z obszarów zurbanizowanych do obszarów wiejskich. Ludność decydowała się na przekwalifikowanie i porzucenie handlu na rzecz rolnictwa. Przy utrzymywanych wysokich podatkach nastąpił spadek obrotów handlowych, spadek innowacyjności i dochodów państwa. Z czasem nastąpił kryzys rolnictwa, powodowany przez najazdy i nadmiernie obciążenia fiskalne.