Prezes UODO krytycznie o projekcie ustawy pozwalającej badać trzeźwość parlamentarzystów. W jego ocenie łamie zasady RODO

Prezes UODO Mirosław Wróblewski zgłosił uwagi do poselskiego projektu nowelizacji ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz ustawy o Straży Marszałkowskiej, która ma umożliwić przeprowadzenie badania parlamentarzystów pod kątem trzeźwości. Jego zdaniem projekt narusza RODO.

Uwagi prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych dotyczą projektu nowelizacji ustawy autorstwa Polski 2050, który ma umożliwić przeprowadzenie badania posła lub senatora w celu ustalenia zawartości w organizmie alkoholu przy użyciu urządzeń elektronicznych dokonujących pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu (tzw. alkomatów).

RODO

Jak podkreślono w komunikacie zamieszczonym na stronie Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), „informacje o obecności alkoholu w organizmie człowieka stanowią dane osobowe dotyczące zdrowia w rozumieniu art. 4 pkt 15 RODO”. Dlatego – jak dodano – „projektowane rozwiązania muszą być zgodne ze standardami przetwarzania i ochrony danych osobowych”.

Organ nadzorczy zwrócił uwagę, że administrator, który na podstawie projektowanych przepisów będzie przetwarzał dane o zdrowiu w postaci informacji o obecności w organizmie posła lub senatora alkoholu, będzie przetwarzał dane szczególnych kategorii, wskazane w art. 9 ust. 1 RODO. Przepis ten zakazuje przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych, takich jak te ujawniające m.in. pochodzenie rasowe, etniczne, poglądy polityczne czy przekonania religijne.

A wykonywanie jakichkolwiek operacji na takich danych – jak dodano w komunikacie – wymaga spełnienia warunków określonych w art. 9 ust. 2 RODO. Przepis ten wskazuje wyjątki od ogólnego zakazu przetwarzania danych wrażliwych, zezwalając na nie, gdy spełniona jest co najmniej jedna z dziesięciu szczegółowych przesłanek, takich jak np. wyraźna zgoda osoby.

Ochrona danych o zdrowiu

UODO zwraca uwagę, że „podwyższony standard ochrony danych dotyczących informacji o stanie zdrowia jest wymagany dla przetwarzania takich danych jako wiążącego się ze zwiększonym ryzykiem naruszenia praw i wolności osób, których dane dotyczą”.

Ochrona danych o zdrowiu nie ma charakteru bezwzględnego, ale ich przetwarzanie może następować jedynie w ściśle określonych przypadkach dla realizacji wyłącznie niezbędnych i określonych przepisami RODO celów, a także tylko zgodnie z zasadami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych ukształtowanymi w art. 5 RODO

— czytamy w komunikacie.

Artykuł 5 RODO określa fundamentalne zasady przetwarzania danych osobowych, wskazując, że muszą one być zgodne z prawem, rzetelne, przejrzyste, zbierane w określonych celach, adekwatne i przetwarzane z zachowaniem bezpieczeństwa, a administrator musi być w stanie wykazać ich przestrzeganie.

Test prywatności

W komunikacie podkreślono, że prezes UODO wskazał na potrzebę objęcia projektowanych rozwiązań testem prywatności wraz z oceną skutków dla ochrony danych. Zaznaczono, że „szczególnie wnikliwej analizy wymaga pozyskiwanie danych osobowych posłów i senatorów ujawniających ich stan zdrowia, ale także ich aktualny stan fizyczny czy nałogi”.

Zdaniem UODO test prywatności ułatwiłby projektodawcy przeprowadzenie analizy ryzyk dla praw i wolności osób, których dane osobowe będą przetwarzane, jak również zweryfikowanie niezbędności wprowadzenia określonych rozwiązań i oceny zakresu niezbędnych danych.

To nic nowego

W komunikacie przypomniano, że dyskusja na temat przetwarzania danych osobowych w trakcie przeprowadzenia kontroli trzeźwości odbyła się przy okazji nowelizacji przepisów Kodeksu pracy, kiedy to akt ten został rozbudowany m.in. o przepisy regulujące kontrolę pracowników na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w ich organizmach. Jak dodano, również w ustawie o Straży Marszałkowskiej zostały wprowadzone rozwiązania dotyczące badania funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej na zawartość w organizmie alkoholu lub na obecność w organizmie innego podobnie działającego środka.

Prezes UODO wskazał, że przepisy w tych ustawach zawierają rozwiązania pozwalające chronić dane osobowe i prywatność osób fizycznych, określają również, jak takie badania mają się odbywać, aby zapewnić poszanowanie godności i intymność badanych osób

— podkreślono w komunikacie.

Konieczność uzupełnienia projektu

Według UODO projekt ustawy w opiniowanej wersji narusza szereg zasad określonych w art. 5 RODO. Z tego względu – jak czytamy w komunikacie – prezes UODO wskazał na konieczność uzupełnienia projektu ustawy m.in. o określenie, w jakim celu przeprowadzane będzie badanie (i w związku z tym, jakie dane osobowe posłów i senatorów będą pozyskiwane) oraz uregulowanie w przepisach ustawy katalogu danych osobowych, jakie będą przetwarzane w trakcie badania, oraz wskazanie procedur dokumentowania przeprowadzenia badania, warunków przechowywania dokumentacji z badania i czasu przechowywania danych.

Według prezesa UODO w projekcie należałoby też określić sposób przeprowadzenia badania, który powinien uwzględniać godność i prawo do intymności osoby badanej, a także wskazać warunki techniczne, które ma spełniać urządzenie wykorzystywane do kontroli trzeźwości.

Projekt Polski 2050

Projekt nowelizacji autorstwa Polski 2050, który pod koniec 2025 r. został złożony w Sejmie, zakłada możliwość przeprowadzenia badania trzeźwości parlamentarzystów na podstawie zarządzenia marszałka Sejmu lub Senatu bądź przewodniczącego obrad wicemarszałka Sejmu lub Senatu wyłącznie w przypadku uzasadnionego podejrzenia przebywania parlamentarzysty pod wpływem alkoholu podczas posiedzenia. Badanie wykonywane byłoby przez Straż Marszałkowską z użyciem alkomatu, bez możliwości pobierania krwi. Zgodnie z nowelizacją odmowa poddania się badaniu lub niemożność jego przeprowadzenia może skutkować wykluczeniem parlamentarzysty z obrad, przy czym taka decyzja byłaby w gestii organu prowadzącego posiedzenie.

W uzasadnieniu projektu podkreślono, że przyczyną do jego wniesienia były m.in. głośne w ostatnich latach przypadki uczestniczenia przez parlamentarzystów w obradach w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, co nie licuje z powagą polskiego parlamentu.

Pod koniec listopada ubiegłego roku marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty podpisał zarządzenie o zakazie sprzedaży napojów alkoholowych w budynkach i na terenach pozostających w zarządzie Kancelarii Sejmu.

Podsumowanie

Prezes UODO Mirosław Wróblewski skrytykował projekt Polski 2050 umożliwiający badanie trzeźwości posłów i senatorów, uznając, że narusza on przepisy RODO. Wskazał, że dane o obecności alkoholu są danymi wrażliwymi dotyczącymi zdrowia.

CZYTAJ TAKŻE:

— Będą alkotesty w Sejmie? Szymon Hołownia liczy na ponadpartyjne porozumienie. „Pracownicy w pracy mają być trzeźwi”

— Koniec z alkoholem w Sejmie i zmiany w kilometrówkach. Prezes PiS popiera decyzje Czarzastego. Wskazał jednak na pewne „niebezpieczeństwo”

— To trzeba zobaczyć! Michał Kołodziejczak o alkoholu w Sejmie. „Rozstawić na korytarzu”; „Możemy ich po tym poznać”

Adrian Siwek/PAP