85 lat temu, 17 lutego, Niemcy aresztowali franciszkanina św. ojca Maksymiliana Marię Kolbego. Było to drugie jego zatrzymanie. Nie odzyskał już wolności: trafił na Pawiak, a potem do Auschwitz, gdzie oddał życie za współwięźnia.

Rajmund Kolbe urodził się 8 października 1894 roku w Zduńskiej Woli. W 1910 roku wstąpił do zakonu franciszkanów konwentualnych, gdzie przyjął imię Maksymilian. Dwa lata później zaczął studia w Rzymie. Tam w 1917 roku założył stowarzyszenie Rycerstwa Niepokalanej. Do Polski wrócił po dwóch latach. W 1927 roku założył pod Warszawą klasztor-wydawnictwo Niepokalanów. Trzy lata później wyjechał do Japonii, skąd wrócił w 1936 roku. Objął kierownictwo Niepokalanowa, wówczas największego katolickiego klasztoru na świecie.

Pierwsze aresztowanie

Po wybuchu wojny Niemcy po raz pierwszy aresztowali o. Kolbego i franciszkanów we wrześniu 1939 roku. Odzyskali wolność w grudniu. Po powrocie o. Kolbe zajął się przygotowaniem 3 tys. miejsc dla wysiedlonych z okupowanej Wielkopolski, którzy dotarli do Niepokalanowa.

Drugie aresztowanie. Trafił na Pawiak

17 lutego 1941 roku ojciec Maksymiliana aresztowano po raz drugi. Trafił na Pawiak. Postulator w procesie beatyfikacyjnym franciszkanina – o. Antonio Riccardi, wskazał, że wśród powodów zatrzymania mogła być sytuacja polityczna. Niemcy zamierzały uderzyć na Związek Sowiecki, a okupowane tereny polskie były istotnym zapleczem. Chcieli wyeliminować każdego, kto mógłby zachęcać do oporu. Innym powodem mogły być publikacje w ukazującym się w Niepokalanowie „Małym Dzienniku”, w których oskarżano Niemcy nazistowskie m.in. o prześladowanie katolików.

Biograf franciszkanina, francuski pisarz katolicki Philippe Maxence w książce „Maksymilian Kolbe. Kapłan, dziennikarz, męczennik” uważa jednak, że główną przyczyną aresztowania była osobowość zakonnika i otaczająca go aura, której Niemcy się obawiali.

Hitlerowcy potrzebowali pretekstu do zatrzymania zakonnika i znaleźli go w 1941 roku fabrykując obciążające zeznanie. Miał je złożyć były zakonnik Gorgoniusz Rembisz, wydalony z Niepokalanowa. Po wojnie zeznał, że naziści pytali go o antyniemieckie wypowiedzi przełożonego, ale wszystkiemu zaprzeczał. Podpisał jednak protokół przesłuchania sporządzony w języku niemieckim, którym nie władał. W ten sposób gestapo miało sfabrykować dowody obciążające o. Kolbego.

Numer 16670

28 maja 1941 roku Niemcy przewieźli franciszkanina z Pawiaka do Auschwitz. Otrzymał numer 16670. Historyk z Muzeum Auschwitz Teresa Wontor-Cichy podała, że początkowo pracował przy zwożeniu żwiru na budowę parkanu przy krematorium w Auschwitz. Potem dołączył do komanda w Babicach, które budowało ogrodzenie wokół pastwiska.

W Auschwitz ojciec Maksymilian podupadł na zdrowiu. Trafił do szpitala obozowego. Wontor-Cichy podkreśliła, że wokół zakonnika zaczęli się gromadzić więźniowie, którzy otaczali go opieką. Do swoich towarzyszy powtarzał: „ufajcie Niepokalanej, wy młodzi żyć będziecie. Ja obozu nie przeżyję, ale wy będziecie uratowani”. Gdy poczuł się lepiej, wręcz wypchnięto go ze szpitala w obawie, by nie został w nim uśmiercony. Potem trafił do lżejszych prac, początkowo w pończoszarni, gdzie reperowano odzież, a później do kartoflarni przy kuchni.

Jak podkreśla na swojej stronie Klasztor Niepokalanów, wielu zapamiętało go jako człowieka pełnego wiary, wewnętrznego pokoju. Więźniowie mówili o nim:

Umacniał nasze dusze i sprawiał, że mieliśmy więcej ufności w Bogu i osłabiał nasz lęk przed śmiercią…

Pamiętam jak mówił: Ja nie boję się śmierci; boję się grzechu. Zachęcał nas, aby nie bać się śmierci i aby mieć na sercu zbawienie naszych dusz. Mówił, że jeśli nie będziemy obawiać się niczego, oprócz grzechu, modląc się do Chrystusa i szukając wstawiennictwa Maryi, poznamy pokój. Potem ukazywał nam Chrystusa, jako jedyne pewne oparcie i jedyną pomoc, na którą mogliśmy liczyć.

Widzieliśmy jak on sam oddawał całe swoje życie, przeżywane w obozie koncentracyjnym, w ręce Boga: całkowicie się mu powierzał, miłując Chrystusa i Matkę Bożą ponad wszystko i przekonywał nas poprzez tę miłość. Naprawdę wydawało się, że nie ma większej siły od tej, która od niego emanowała. (Aleksander Dziuba, więzień Auschwitz)

Oddał życie za współwięźnia

Pod koniec lipca 1941 roku z obozu uciekł więzień. Za karę Karl Fritzsch zarządził apel. Wybrał 10 więźniów i skazał ich na śmierć głodową. Wśród nich był Franciszek Gajowniczek, który rozpaczał, że pozostawia rodzinę. Jego słowa usłyszał ojciec Maksymilian. Wyszedł z szeregu, zbliżył się do Fritzscha i wyraził chęć pójścia za Gajowniczka. Esesman się zgodził.

Ojciec Kolbe po dwóch tygodniach męki w celi śmierci wciąż żył. 14 sierpnia 1941 roku został uśmiercony przez niemieckiego więźnia-kryminalistę Hansa Bocka, który wstrzyknął mu zabójczy fenol.

W bunkrze znajdował się o. Kolbe do naga rozebrany i czekał na śmierć głodową. Zaduch był straszny, posadzka cementowa, tylko wiadro na potrzeby naturalne. Ojciec Kolbe nigdy nie narzekał. Głośno się modlił tak, że i jego współtowarzysze mogli go słyszeć i razem z nim się modlić.

Z celi, w której znajdowali się ci biedacy, słyszano codziennie głośne odprawianie modlitw, różańca i śpiewy, do których przyłączali się też więźniowie z sąsiednich cel.

Umarł po dwóch tygodniach zgładzony zastrzykiem fenolu. Ojciec Kolbe umiał pocieszyć ludzi. Współwięźniowie narzekali i w rozpaczy krzyczeli i przeklinali. Po jego słowach uspokajali się. Gdy miałem jego ciało z celi wynieść, siedział na posadzce oparty o ścianę i miał oczy otwarte. Jego ciało było czyściutkie i promieniowało. Jego twarz oblana była blaskiem pogody. Wzrok o. Kolbe był zawsze dziwnie przenikliwy. SS-mani go znieść nie mogli i krzyczeli: Patrz na ziemię, nie na nas! Pewnego razu podziwiając jego męstwo za życia mówili między sobą: Takiego klechy jak ten nie mieliśmy tu jeszcze. To musi być nadzwyczajny człowiek

— przytacza również Klasztor Niepokalanów (Bruno Borowiec, tłumacz Bloku śmierci w Auschwitz).

Gajowniczek przeżył wojnę. Zmarł 13 marca 1995 roku w Brzegu.

CZYTAJ WIĘCEJ - Marzena Nykiel: Św. o. Kolbe zamordowali Niemcy. Zostawił Polakom ważne przesłanie! „Cóż powiedzieć o narodzie, który płaci za własne poniżenie”?

Męczennik - wyniesiony na ołtarze

Ojciec Maksymilian stał się pierwszym polskim męczennikiem podczas II wojny, który został wyniesiony na ołtarze. Kilka tygodni przed śmiercią powiedział do współwięźnia Józefa Stemlera:

„Nienawiść nie jest siłą twórczą. Siłą twórczą jest miłość”.

W sierpniu minionego roku, w przeddzień 84. rocznicy męczeńskiej śmierci św. o. Maksymiliana Kolbego w niemieckim obozie Auschwitz, w Warszawie odbyła się premiera filmu „Triumf serca”, opartego na historii franciszkanina, który oddał życie za współwięźnia.

Polska ma coś szczególnego do zaoferowania światu; św. Maksymilian Kolbe i jego walka o wolność, godność i miłość pośród wielkiego cierpienia to coś, czego świat bardzo potrzebuje

— mówił Anthony D’Ambrosio, reżyser filmu

Akcja filmu rozgrywa się w bunkrze głodowym, w którym św. Maksymilian Kolbe oczekuje na śmierć, jednak w licznych retrospekcjach widzowie mogą powrócić do wcześniejszych chwil z życia franciszkanina i jego współbraci.

CZYTAJ TAKŻE: TYLKO U NAS. Apel zakonu franciszkanów do prezydenta Dudy. Chcą odznaczenia Orderem Orła Białego o. Kolbego i rodziny Ulmów

Adam Kacprzak/PAP/wPolityce.pl/X

Wszystkie najnowsze artykuły znajdziesz na wPolityce.pl/najnowsze. Nie przegap!