W mieście Saint-Raphael na francuskim Lazurowym Wybrzeżu odsłonięto w sobotę wieczorem pomnik upamiętniający ofiary reżimów komuninistycznych. To pierwsze takie upamiętnienie we Francji. Działacze partii komunistycznej uznali, że inicjatywa ma tło polityczne.

„Każda ofiara ma prawo do pamięci”

Rzeźba, przedstawiająca ażurową postać ludzką z wysiłkiem rozsuwającą dwie części wysokiego muru, stanęła na esplanadzie w Saint-Raphael, z której widać już morze. Nie jest pierwszym pomnikiem w tym miejscu - obok stoi stela poświęcona bohaterom Ruchu Oporu. Mer Frederic Masquelier mówił w mediach przed sobotnią uroczystością, że Saint-Raphael jest „miastem pamięci”, które uhonorowało już innych, a teraz chce oddać hołd ofiarom komunizmu.

Każda ofiara, bez względu na to, jaka ideologia wydała na nią wyrok, ma prawo do pamięci i szacunku

— mówił mer na uroczystości odsłonięcia pomnika transmitowanej na żywo na portalach społecznościowych.

Jednocześnie władze 35-tysięcznego Saint-Raphael wyraźnie podkreślają, że jest to pierwszy taki pomnik we Francji.

Saint-Raphael przełamie tabu odnoszące się pamięci, stawiając pomnik poświęcony wyłącznie ofiarom totalitarnych reżimów komunistycznych

— podkreśliło merostwo w komunikacie przesłanym PAP.

Dzisiaj kładziemy kres tabu

— mówił również Masquellier na sobotniej uroczystości.

Porównując dwa totalitaryzmy - nazizm i komunizm - mer podkreślał, że przez dekady milczano na temat zbrodni komunistycznych, próbowano je usprawiedliwiać bądź relatywizować. Wyraził przekonanie, że to milczenie trwa również dzisiaj i ubolewał nad tym, że „symbole (komunistyczne) nadal, bez wstydu, są demonstrowane na naszych murach i podczas pochodów”.

Relatywizowanie historii

Wyraził przekonanie, że fakt, iż nie doszło do moralnego potępienia ideologii komunistycznej tak, jak to było w przypadku ideologii nazistowskiej, pozwala dziś „zwolennikom tej ideologii, którzy dziś istnieją i są liczni”, nadal „relatywizować historię”.

W trakcie długiego wystąpienia Masquellier wspomniał o tym, że inicjatywa „przeszkadza” tym, którzy zwołali demonstrację przed merostwem w sobotę. Komunistyczna Partia Francji (PCF), przy wsparciu innych sił lewicowych, wezwała do takiej manifestacji o tej samej porze, kiedy odsłaniano pomnik.

Pierre Daspre, regionalny reprezentant komunistów w departamencie Var, powiedział w sobotę rano portalowi FranceInter, że mer Masquellier w sposób „niegodziwy” miesza pojęcia.

Próbuje on połączyć wypaczenia, do których doszło w przeszłości z tym, co proponujemy w społeczeństwie komunistycznym - zniesieniem wszelkiej relacji dominacji i wyzysku człowieka przez człowieka

— powiedział Daspre.

Działacz zarzucił też merowi, który należy do prawicowej partii Republikanie, że kieruje się motywami politycznymi i próbuje „przypodobać się części elektoratu Zjednoczenia Narodowego (RN), skrajnej prawicy, by odzyskać jego głosy (…), zapewnić sobie ponowny wybór w przyszłorocznych wyborach”. Wybory lokalne odbędą się we Francji w 2026 roku. W departamencie Var, w którym leży Saint-Raphael, sympatie prawicowe są bardzo silne, a RN zwyciężył w siedmiu na osiem okręgów w ostatnich wyborach parlamentarnych.

Bezpośrednio po odsłonięciu pomnika w tym samym miejscu odbyła się dyskusja z udziałem historyków: Virginie Girod, Pierre’a Rigoulota i François Kersaudy’ego. Rigoulot, jeden ze współautorów znanej w Polsce „Czarnej księgi komunizmu”, mówił podczas dyskusji m.in. o Wielkim Głodzie na Ukrainie. Girod zauważyła, że we Francji wciąż są ulice noszące imię Włodzimierza Lenina. Przypomniała, że datę odsłonięcia pomnika wybrano nieprzypadkowo - ze względu na datę podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow. W związku z tą rocznicą 23 sierpnia obchodzony jest Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych.

kk/PAP