W Niemczech „gotowość do zastanowienia się, czy we własnym myśleniu można znaleźć antysemickie wzorce nie jest szczególnie wyraźna” – pisze w komentarzu zatytułowanym „Jesteśmy ludźmi o nazistowskim pochodzeniu”. dziennikarka tygodnika „Spiegel”. Nawiązuje w ten sposób do głośnego w mediach antysemickiego skandalu na wystawie „documenta”. „Zbyt wielu Niemców wciąż nie chce sobie uświadomić, że również ich rodzice, dziadkowie i pradziadkowie przyczynili się do tego, że narodowy socjalizm funkcjonował tak, jak funkcjonował” – czytamy w tekście.

CZYTAJ RÓWNIEŻ: Plaga antysemityzmu w Niemczech! Raport MSW: Rekordowy wzrost liczby przestępstw politycznych, również na tle antyżydowskim

Dobry rok temu artystka Moshtari Hilal i autor Sinthujan Varatharajah zasugerowali podczas rozmowy na żywo na Instagramie czy nie byłoby sensowne znalezienie odpowiednika dla sformułowania „osoby o pochodzeniu migracyjnym”, a mianowicie wprowadzenie określenia „osoby o pochodzeniu nazistowskim” dla Niemców, którzy są potomkami sprawców nazizmu

— przypomina Susanne Beyer.

To była celna polemika, chciała coś ludziom uświadomić i osiągnęła to, co miała osiągnąć: propozycja ta spotkała się z dużym oporem.

To znów pokazało, „co wciąż dzieje się w tym kraju, mimo intensywnie kultywowanej kultury pamięci, a co potwierdzają także badania: zbyt wielu Niemców wciąż nie chce sobie uświadomić, że również ich rodzice, dziadkowie i pradziadkowie przyczynili się do tego, że narodowy socjalizm funkcjonował tak, jak funkcjonował” – czytamy w tekście.

Gotowość do dobrowolnego zastanowienia się, czy we własnym myśleniu można znaleźć antysemickie wzorce lub czy przez zaniechanie i przymykanie oczu nie przygotowuje się drogi dla antysemickiego myślenia, nie jest szczególnie wyraźna

— zauważa Beyer.

Można „przez wiele dni, tygodni i lat” rozprawiać o pokazanej na „documenta” pracy indonezyjskiego kolektywu Taring Padi, która „pokazuje między innymi mężczyznę ze świńskim nosem w chustce z żydowską gwiazdą” – pisze „Spiegel”. Nie należy jednak zapominać, że „prawdziwy problem leży w Niemczech, a mianowicie w defensywnej postawie minister kultury Claudii Roth, kierownictwa +documenta+ i części krytyków sztuki wobec ostrzeżeń, zastrzeżeń, wskazówek” w okresie poprzedzającym wystawę.

Wystawa „documenta” miała stworzyć przestrzeń dla perspektyw postkolonializmu.

Ruch postkolonialny zajmuje się konsekwencjami rządów kolonialnych z perspektywy ich ofiar, a także ujawnia zbrodnie popełnione przez byłych władców kolonialnych

— zwraca uwagę gazeta.

Niemcy „dobrze by zrobili, gdyby uważnie słuchali tego, co się do nich mówi”.

Izrael i zbrodnie kolonializmu

Niemcy mają kolonialną przeszłość. Ale każdy, kto słucha - a wszyscy, którzy zajmowali się +documenta+ słuchać musieli – „mógł wiedzieć, że w ramach (…) ruchu postkolonialnego istnieją również stanowiska, które zrównują powstanie Izraela ze zbrodniami kolonializmu”.

Zdaniem autorki „nie jest w ogóle możliwe, aby jako Niemiec lub Niemka nie zająć stanowiska w tej sprawie i nie przedstawić innego punktu widzenia: w przeciwieństwie do europejskich kolonialistów, którzy udawali się na przykład do Afryki z chciwości i nieludzkiej ideologii wyższości, niemieccy Żydzi uciekali do dzisiejszego Izraela z czystej konieczności, uciekali przed mordercami, przed torturami i pozbawieniem praw obywatelskich. Uciekli z Niemiec”.

Przedstawiciele ruchu postkolonialnego „mają uzasadnione powody, by odmawiać przyjmowania wykładów od białych Europejczyków”. Niemcy odpowiedzialni za „documenta” prawdopodobnie „chcieli uniknąć właśnie tego: pouczania gości. Jednak decyzja, by nie przyglądać się bliżej, wywołała skandal, którego chciano uniknąć”.

Czy jest to w ogóle aktem pouczenia, gdy jako Niemiec stwierdzasz, że powstanie państwa Izrael jest związane ze zbrodniami niemieckimi i że to jest decydująca różnica w stosunku do dążeń kolonialistów?

— pyta autorka komentarza.

Przede wszystkim to „wypowiedź o nas samych, próba dostrzeżenia winy własnych przodków, próba radzenia sobie z nią. Przyznanie się do nazistowskiego pochodzenia, które ma bardzo, bardzo wielu w tym kraju. Przyznanie, że w tym kraju panuje obecnie antysemityzm, który z kolei często chowa się za krytyką Izraela (…)”.

mly/PAP