Trwały pokój na Bliskim Wschodzie? Vance już w Szwajcarii!

Wiceprezydent USA J.D. Vance przybył w niedzielę rano do Szwajcarii, gdzie mają się odbyć rozmowy z Iranem w sprawie trwałego zakończenia wojny na Bliskim Wschodzie - poinformował jego rzecznik. Dzień wcześniej na rozmowy, które odbędą się w kurorcie Buergenstock, przybyła delegacja z Teheranu.

Według rzecznika Vance i jego żona wylądowali o godzinie 5.59 w bazie lotniczej Emmen, niedaleko Lucerny w środkowej Szwajcarii.

Przed odlotem wiceprezydent USA powiedział dziennikarzom, że ma nadzieję poczynić postępy w kwestii irańskiego programu nuklearnego oraz zawieszenia broni w Libanie.

Początkowo Vance miał przybyć do Szwajcarii już w piątek, ale jego wyjazd ze Stanów Zjednoczonych został opóźniony z powodu eskalacji walk w Libanie i odwołania przez irańskich urzędników planów udziału w rozmowach.

Amerykański wiceprezydent wyruszył w podróż do Europy, tuż po tym, jak irańska telewizja państwowa poinformowała o przybyciu w sobotę irańskich negocjatorów do Szwajcarii. Na miejscu są już specjalny wysłannik USA ds. Bliskiego Wschodu Steve Witkoff i Jared Kushner, specjalny wysłannik ds. misji pokojowych i zięć prezydenta Donalda Trumpa.

Skład delegacji Iranu

W skład irańskiej delegacji wchodzą m.in. główny negocjator i przewodniczący parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf, minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi, wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Ali Bagheri Kani oraz szef banku centralnego Abdolnaser Hemati.

Wcześniej MSZ Pakistanu, który pełni rolę mediatora, potwierdziło, że „w związku z podpisaniem wstępnego porozumienia (…) negocjacje techniczne odbędą się w szwajcarskim Buergenstock w niedzielę 21 czerwca”. W komunikacie poinformowano, że w rozmowach wezmą udział przedstawiciele Kataru, który również jest mediatorem.

Wstępne porozumienie

Wstępne porozumienie podpisane 18 czerwca 2026 r. przez prezydenta Trumpa i prezydenta Iranu Masuda Pezeszkiana przewiduje m.in. natychmiastowe otwarcie cieśniny Ormuz oraz zakończenie amerykańskiej blokady irańskich portów. Porozumienie stanowi, że statki handlowe mogą przepływać przez cieśninę Ormuz bez opłat przez 60 dni, ale nie wyklucza przyszłych opłat nakładanych przez Iran. W dokumencie zapowiedziano rozpoczęcie negocjacji na temat irańskiego programu atomowego, zniesienie wszelkich sankcji i odblokowanie irańskich aktywów oraz rozpoczęcie oszacowanego na 300 mld dolarów programu odbudowy Iranu.

Izrael oraz Hezbollah nie są sygnatariuszami tego porozumienia. Amerykańscy urzędnicy przekazali portalowi Axios, że obie strony zgodziły się w piątek na rozejm. Według agencji Reutera, powołującej się na amerykańskiego urzędnika, zawieszenie broni między Izraelem i Hezbollahem weszło w życie tego samego dnia o godz. 16.00 czasu libańskiego i izraelskiego (15.00 czasu polskiego). W piątek prezydent USA Donald Trump przekazał w rozmowie telefonicznej ze stacją NBC News, że rozmawiał z przedstawicielami Izraela i prosił ich o zgodę na zawieszenie broni z Hezbollahem. Mimo trwającego rozejmu w sobotę doszło do izraelskich ataków na południową część Libanu.

W 2018 r. Trump podjął jednostronną decyzję o wycofaniu się USA z porozumienia nuklearnego z Iranem (JCPOA) dotyczącego kontroli programu rozwoju broni jądrowej. Jednocześnie Stany Zjednoczone nałożyły sankcje gospodarcze na kraj. W odpowiedzi Teheran zaczął przekraczać wcześniej ustalone limity dotyczące zapasów uranu i jego wzbogacania.

Amerykańskie i izraelskie siły przeprowadziły w czerwcu 2025 r. operację wojskową na irańską infrastrukturę nuklearną. Zniszczeniu uległy kluczowe obiektu nuklearne. Po 12 dniach ataków lotniczych Trump ogłosił bezwarunkowe zawieszenie broni. Pentagon poinformował wówczas, że ataki opóźniły rozwój programu nuklearnego o rok do dwóch lat.

Wojska USA i Izraela wznowiły wojnę z Iranem 28 lutego 2026 r. przeprowadzając zmasowany atak lotniczy i rakietowy. Naloty objęły irańskie obiekty wojskowe, rządowe oraz infrastrukturę strategiczną. Władze Teheranu natychmiast rozpoczęły operację odwetową wystrzeliwując drony oraz rakiety w kierunku Izraela oraz amerykańskich baz wojskowych w regionie Zatoki Perskiej.