Tak chcą załatwić TK i Julię Przyłębską? Prokuratura wszczęła śledztwo

W Prokuraturze Krajowej wszczęte zostało śledztwo ws. przekroczenia uprawnień w Trybunale Konstytucyjny. Postępowanie, uruchomione po zawiadomieniu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dotyczy bezprawnego wyznaczania składów orzekających m.in. przez b. prezes TK Julię Przyłębską.

Na początku września prokurator generalny, minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował, że wpłynęło do niego zawiadomienie od Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka ws. 170 przypadków manipulowania składami orzekającymi TK w latach 2015-2020 w celu osiągnięcia określonych korzyści przez ówczesną prezes Julię Przyłębską i podmioty trzecie.

Wsparcie Julii Przyłębskiej przed TK. "Nie ma tutaj dyskusji"

Według HFPC w latach 2015-2020 w Trybunale Konstytucyjnym „dochodziło do bezprawnego kształtowania i zmieniania składów orzekających w taki sposób, aby sprawy o istotnym znaczeniu ustrojowym i politycznym rozstrzygały składy dające gwarancję orzeczenia oczekiwanej treści”. Jak zaznaczyła HFPC, zawiadomienie prokuratury jest efektem „trwających blisko sześć lat starań fundacji o dostęp do danych o zmianach składów, oraz ich analizy”.

Rzecznik Prokuratora Generalnego prok. Anna Adamiak poinformowała w czwartek, że 15 września prokurator z zespołu do spraw zapobiegania negatywnym skutkom orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa po 2017 r. wszczął śledztwo w sprawie „wielokrotnego przekroczenia uprawnień przez „funkcjonariuszy publicznych - sędziów Trybunału Konstytucyjnego uprawnionych do wyznaczania składów orzekających”.

Przekroczenie uprawnień miało polegać „na bezprawnym wyznaczaniu lub zmianie, zarówno personalnej jak i liczebnej, składów orzekających” TK „z pominięciem ustawowych zasad ich wyznaczania”, określonych w ustawie o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Miało to służyć osiągnięciu „korzyści i osobistej, w tym przez osoby powołane wadliwie do składu Trybuna Konstytucyjnego oraz przez przedstawicieli rządzącej większości parlamentarnej, skutkującego (...) utratą zdolności przez Trybunał Konstytucyjny do pełnienia funkcji niezależnego i bezstronnego organu kontroli konstytucyjnej”.

Postępowanie zostało wszczęte w następstwie zawiadomienia HFPC o „uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa w Trybunale Konstytucyjnym w związku z dokonywaniem pozaustawowych i, w ocenie zawiadamiającego, bezpodstawnych zmian w składach orzekających tego organu”.

Szukają haków

W zawiadomieniu HFPC wskazano - podała prok. Adamiak - że „zmiany dotyczące zarówno składu personalnego, jak i liczebności składów orzekających, w tym zmiany składów z pełnego składu sędziów Trybunału na składy trzy lub pięcioosobowe”, miały następować z naruszeniem przepisów ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego.

Rzecznik PG zaznaczyła, że prokurator zapoznał się z dołączonym do zawiadomienia raportem Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji im. Stefana Batorego dotyczącym działalności Trybunału Konstytucyjnego w latach 2014-2017, publikacjami Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka odnoszącymi się do funkcjonowania TK w latach 2016-2021, oraz „przesłuchał zawiadamiającego w charakterze świadka”.

Niespodzianka dla obrońców TK

Ustalenia poczynione w toku czynności sprawdzających - podała prok. Adamiak - „stanowiły podstawę do przyjęcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynów” z art. 231 Kodeksu karnego, mówiącego m.in. o przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, który działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, a to skutkowało wszczęciem w tej sprawie postępowania przygotowawczego.

Wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy wymaga przeprowadzenia dalszych czynności procesowych o charakterze dowodowym, których przeprowadzenie jest możliwe wyłącznie w ramach toczącego się postępowania przygotowawczego. Ich celem jest w szczególności zweryfikowanie okoliczności wskazujących na możliwość popełnienia przestępstwa, ustalenie pełnego zakresu zdarzeń objętych postępowaniem oraz zgromadzenie materiału dowodowego niezbędnego do dokonania ostatecznej oceny prawnokarnej

- podała rzeczniczka PG.

HFPC uderza w Przyłębską

Helsińska Fundacja Praw Człowieka podała na początku września, że z uzyskanych przez nią danych wynika, że w latach 2015–2020 doszło do zmiany składu sędziowskiego w 885 sprawach zawisłych przed TK, a „ich analiza pozwoliła zidentyfikować co najmniej 176 spraw, w których osoby kierujące Trybunałem podjęły w tym okresie decyzje o zmianie składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy ze względów innych niż śmierć sędziego lub koniec jego kadencji”.

Dane te - dodała - HFPC miały zostać „skonfrontowane z licznymi innymi źródłami wskazującymi na praktykę bezprawnej zmiany składów Trybunału, w tym w szczególności z listami sędziów Trybunału adresowanymi do Prezes TK, korespondencją Jarosława Wyrembaka z Prezes TK oraz raportem Fundacji im. Stefana Batorego, która badała tę kwestię w 2017 r.”. Przy czym HFPC w komunikacie na swojej stronie informuje, że śledztwo PK dotyczy okresu „od grudnia 2016 roku do grudnia 2024 roku”.

Julia Przyłębska wybrana została na sędzię TK pod koniec 2015 r. przez Sejm VIII kadencji, w którym większość miał PiS. Następnie została wybrana na prezes Trybunału. Z funkcji tej zrezygnowała pod koniec listopada 2024, na półtora tygodnia przed końcem jej 9-letniej sędziowskiej kadencji w TK.

Zgodnie z ustawą o organizacji i trybie postępowania przed TK, sędziów Trybunału do składu orzekającego, w tym przewodniczącego składu i sędziego sprawozdawcę, wyznacza prezes TK według kolejności alfabetycznej uwzględniając przy tym rodzaje, liczbę oraz kolejność wpływu spraw do Trybunału.

xyz/źr. wPolityce za PAP