SN powinien pochylić się nad postanowieniem Trybunału Sprawiedliwości UE z grudnia i przyznać, że powołania sędziowskie dokonane przez prezydenta na wniosek KRS są niewzruszalne. TSUE potwierdził kolejny raz niewzruszalność tych nominacji - powiedziała PAP I prezes SN Małgorzata Manowska.

CZYTAJ RÓWNIEŻ: Manowska krytycznie o nowelizacji ustawy o SN. „Nie do przyjęcia, absolutnie sprzeczne z konstytucją”; „Istotne ograniczenie suwerenności”

TSUE postanowieniem z 22 grudnia ub.r. uznał za niedopuszczalne wnioski z pytaniami prejudycjalnymi, z którymi latem 2020 r. wystąpiła do niego Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN. Pytania zadano wówczas w związku z pozwami o ustalenie nieistnienia stosunku służbowego sędziów SN.

Pytania do TSUE sformułowano po posiedzeniach niejawnych w lipcu 2020 r., na których Izba Pracy zajmowała się dziewięcioma pozwami o stwierdzenie nieistnienia stosunku służbowego sędziego SN. Pozwy dotyczyły przede wszystkim sędziów z izb tego sądu powstałych w 2018 r. Na posiedzeniach miały być m.in. rozpoznane wnioski o przekazanie tych pozwów do ówczesnej Izby Dyscyplinarnej SN.

Dlatego na przykład jedno z tych pytań dotyczyło właśnie dopuszczalności przekazania akt spraw do Izby Dyscyplinarnej w sytuacji zawieszenia stosowania przepisów ustawy o SN przez postanowienie TSUE.

Kolejna grupa pytań prejudycjalnych dotyczy zgodności z prawem unijnym przepisów nowelizacji ustawy o SN z 20 grudnia 2019 r. i zakazu kwestionowania umocowania sądów (…), który uzasadniony został ochroną tożsamości konstytucyjnej Państwa Członkowskiego

— informował wówczas SN.

Jak natomiast poinformował SN po otrzymaniu grudniowego postanowienia TSUE, europejski trybunał stwierdził, że „przedstawione pytania zmierzają faktycznie do podważenia ważności powołania sędziów SN”.

W ocenie Trybunału sąd odsyłający nie ma kompetencji umożliwiającej orzeczenie w przedmiocie zgodności z prawem aktu powołania na urząd sędziego. W orzeczeniu podkreśla się, że nie zawsze brak możliwości kontroli sądowej procesu nominacyjnego sędziów stanowi automatycznie „problem z punktu widzenia wymagań prawa UE”

– zaznaczono w informacji SN.

Wskazano w niej, że „na gruncie prawa krajowego ogół jednostek nie jest i nigdy nie był uprawniony do podważenia powołania sędziego w drodze bezpośredniego powództwa o stwierdzenie nieważności lub o unieważnienie takiego powołania”.

Jak ponadto zaznaczono, TSUE m.in. „zwrócił uwagę, że sąd odsyłający sformułował pytania w odniesieniu do kwestii prawnych pojawiających się w ramach postępowań odrębnych względem sporów rozpatrywanych w postępowaniach głównych, a jest to niedopuszczalne w ramach postępowania prejudycjalnego”.

Znaczenie orzeczenia

Prezes Manowska zapytana przez PAP o to, jakie znaczenie może mieć grudniowe orzeczenie TSUE, odpowiedziała, że „to zależy od podejścia tych, którzy kwestionują status sędziowski +nowych+ sędziów”.

Dotychczas, wbrew forsowanym w przestrzeni medialnej półprawdom, nie zapadło żadne orzeczenie kwestionujące nasz status. W SN zapadła natomiast w 2020 r. „uchwała dwóch i pół Izb”. Stwierdzono w niej, że jesteśmy formalnie sędziami, ale niezdolnymi do orzekania i uzależniono dalsze kroki od odpowiedzi TSUE w tej sprawie. I właśnie Trybunał odpowiedział

— powiedziała prezes Manowska.

Według niej, „teraz SN powinien zachować się konsekwentnie”. „SN powinien pochylić się nad tym postanowieniem TSUE i przyznać, że powołania sędziowskie dokonane przez prezydenta na wniosek KRS i płynący stąd mandat do orzekania są niewzruszalne. Moim zdaniem w tym postanowieniu TSUE potwierdził kolejny raz właśnie niewzruszalność nominacji sędziowskich” - podkreśliła Manowska.

Dopytywana, kiedy i w jaki sposób SN powinien zająć się tą kwestią, Manowska odpowiedziała, że według niej powinien to zrobić pełny skład Sądu Najwyższego.

I będę o to wnioskowała. Nie wiem jednak jeszcze kiedy

— zaznaczyła.

Przyznała, że obecnie w SN może nie być możliwe przyjęcie takiej uchwały przez cały sąd.

Kropla jednak drąży skałę, a ja jestem cierpliwa

– dodała Manowska.

Postanowienie TSUE

TSUE w swoim grudniowym postanowieniu odwołał się do swojego wcześniejszego orzeczenia z 22 marca ub.r. Już wówczas ten Trybunał w związku z innymi pytaniami Izby Pracy SN stwierdził niedopuszczalność wniosku polskiego sądu o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym mającego wyjaśnić, czy prawo Unii przyznaje mu uprawnienie, którego nie posiada na gruncie prawa polskiego.

Wtedy również chodziło o ustalenie nieistnienia stosunku służbowego sędziego z powodu wadliwości aktu powołania tego sędziego.

Przedstawione przez sąd krajowy pytania nie odpowiadają obiektywnej potrzebie rozstrzygnięcia zawisłego przed tym sądem sporu

— ocenił wtedy TSUE.

mly/PAP