Na 24 lutego zwołano Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, które ma wyłonić kandydatów na stanowisko I prezesa SN – potwierdziły służby prasowe SN. 26 maja swoją sześcioletnią kadencję kończy sędzia prof. Małgorzata Manowska. Równolegle TK opublikował skargę I prezes SN dotyczącą wymogu kontrasygnaty premiera przy decyzjach prezydenta w sprawach sądownictwa.

Jak przekazał zastępca rzecznika prasowego SN Albert Stawiszyński, początek posiedzenia zgromadzenia zaplanowano na godz. 11. Jako pierwszy o tym terminie poinformował „Dziennik Gazeta Prawna”.

Nie jest wykluczone, że sędzia prof. Małgorzata Manowska będzie się ubiegać o kolejną kancencje na stanowisku I prezes SN. W tym jednak przypadku prezydent musiałby wyznaczyć sędziego kierującego Zgromadzeniem Ogólnym Sędziów SN. Ta dcyzja wymaga kontrasygnaty premiera. Co jednak, jeśli premier Donald Tusk bęzie blokował wybór I prezesa SN, poprzed nie wydanie takiej kontrasynaty?

CZYTAJ TAKŻE: Miażdżące stanowisko SN. Żurek zwyczajnie to… ignoruje! Co mówił o KRS? „Te akta są zamelinowane w szafach”

Sprawą zajmie się TK

Dziś także na stronie Trybunału Konstytucyjnego został opublikowany wniosek I prezes SN Małgorzaty Manowskiej dotyczący kontrasygnaty premiera w kontekście konstytucyjnych kompetencji prezydenta w sprawach sądownictwa. Chodzi o skargę do TK dot. wymogu kontrasygnaty premiera przy decyzjach prezydenta w sprawach obsady stanowisk w wymiarze sprawiedliwości – np. przy wyznaczeniu sędziego kierującego Zgromadzeniem Ogólnym SN podczas wyboru kandydatów na prezesa. Wyznaczenie takie jest konieczne, gdy przewodniczenie obradom przez I prezesa SN nie jest możliwe lub gdy została zgłoszona jego kandydatura.

Przed dwoma tygodniami w TV Republika Manowska zapytana, czy będzie się ubiegać o kolejną kadencję na stanowisku I prezesa SN po zakończeniu 26 maja obecnej, odpowiedziała, że w tej sprawie ma „bardzo mieszane odczucia”, a ze względu na liczne przeszkody ocenia swoje szanse na kandydowanie jako minimalne.

Zapowiadając wówczas skargę do TK, Manowska powiedziała, że nie zamierza uzależniać się od decyzji premiera ani narażać Sądu Najwyższego na paraliż organizacyjny wynikający z długiego oczekiwania na kontrasygnatę. Jak wtedy mówiła, władza wykonawcza nie powinna blokować funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości ani prerogatyw prezydenta.

Ponadto I prezes SN jako kluczowy problem prawny wskazała sytuację, w której brakuje kontrasygnaty premiera wymaganej przy wyznaczeniu sędziego kierującego Zgromadzeniem Ogólnym Sędziów SN w sytuacji, gdy urzędujący I prezes sam kandyduje. W takim przypadku prezydent musi wyznaczyć innego sędziego SN, a jego decyzja wymaga kontrasygnaty premiera, której - stwierdziła Manowska - zgodnie z dotychczasową praktyką szef rządu nie udziela.

Skarba I prezes SN

Z wcześniejszego komunikatu SN wynika też, że skarga I prezes SN prof. Manowskiej do Trybunału Konstytucyjnego obejmuje obowiązek kontrasygnaty przy wyborze przewodniczących zgromadzeń sędziów izb SN, co - według SN - uniemożliwia obsadzenie stanowiska prezesa Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wakującego od 3 września 2024 r. Skarga dotyczy też kontrasygnaty przy powierzeniu sędziemu SN kierowania Sądem Najwyższym w razie zwolnienia stanowiska I prezesa, przy wyznaczaniu przez prezydenta sędziów do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej oraz przy mianowaniu asesorów w sądach powszechnych i wojewódzkich sądach administracyjnych.

Z przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym wynika, że kandydatów na I prezesa SN wyłania Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego. Co do zasady pracami tego zgromadzenia kieruje urzędujący I prezes SN. Jeżeli jednak obecny I prezes ubiega się o ponowne powołanie, wówczas – zgodnie z ustawą – przewodniczenie Zgromadzeniu Ogólnemu przejmuje sędzia Sądu Najwyższego, który nie kandyduje na to stanowisko i który zostaje wyznaczony przez prezydenta.

Akt prezydenta w tym zakresie ma jednak charakter aktu urzędowego i jako taki wymaga kontrasygnaty premiera. Obowiązek ten wynika z tego, że decyzja o wyznaczeniu sędziego przewodniczącego Zgromadzeniu Ogólnemu Sędziów SN nie została wymieniona w art. 144 ust. 2 Konstytucji RP, który określa zamknięty zbiór (katalog) aktów urzędowych prezydenta niewymagających kontrasygnaty premiera.

CZYTAJ TAKŻE: SN zafundował Żurkowi i Bodnarowi trzęsienie ziemi! Wejście do KRS nielegalne. Nie mieli prawa odwołać Rzeczników Dyscyplinarnych

Rbert Knap/PAP