Kościół katolicki 2 listopada obchodzi Dzień Zaduszny. Wspomina wtedy wierzących w Chrystusa, którzy po śmierci przebywają w czyśćcu. W kościołach organizowane są procesje żałobne i zaduszki - mundurowe, morskie, medyczne, a nawet jazzowe i bluesowe.

Przekonanie o istnieniu czyśćca potwierdził sobór trydencki (1545-1563) w odrębnym dekrecie podkreślającym dwie prawdy: istnienie czyśćca jako pośmiertnej kary za grzechy i to, że możemy pomagać duszom w jej skróceniu. „Katechizm Kościoła katolickiego” wyjaśnia, że „grzech ma podwójny skutek. Grzech ciężki pozbawia nas komunii z Bogiem, a przez to zamyka nam dostęp do życia wiecznego. Każdy grzech, nawet powszedni (…), wymaga oczyszczenia albo na ziemi, albo po śmierci, w stanie zwanym czyśćcowym”. W związku z tym, jak uczy Kościół katolicki, trzeba się modlić za zmarłych, aby ulżyć ich cierpieniom.

Tradycja modlitwy za zmarłych, którzy czekają na spotkanie z Bogiem w niebie, sięga czasów biblijnych. Pierwsze wzmianki o modlitwie i złożeniu ofiary przebłagalnej za tych, którzy odeszli, są już w Starym Testamencie, w tym m.in. w Drugiej Księdze Machabejskiej.

Zgodnie z Kodeksem prawa kanonicznego Kościół zaleca zachowanie zwyczaju grzebania ciał zmarłych. Nie zabrania jednak kremacji, o ile nie została ona wybrana z pobudek przeciwnych nauce chrześcijańskiej, np. z braku wiary w ciała zmartwychwstanie czy z pogardy dla ciała ludzkiego.

Ze względu na szacunek dla ludzkiego ciała – według Kościoła – niedopuszczalne są praktyki rozsypywania prochów zmarłych w przestrzeni publicznej, jak również przechowywanie ich w domu. Prochy powstałe w wyniku kremacji powinny być z szacunkiem złożone w miejscu świętym, którym jest cmentarz, zgodnie z przepisami liturgicznymi, stąd też nie można ich przechowywać w innych miejscach nieprzeznaczonych do pochówku.

Procesja żałobna do krypt archikatedry warszawskiej

2 listopada procesję żałobną do krypt archikatedry warszawskiej poprowadzi w Warszawie o godz. 18.00 abp Adrian Galbas. Będzie się modlił za zmarłych arcybiskupów warszawskich, prezydentów, książąt mazowieckich, ludzi kultury i sztuki, w tym m.in. za Gabriela Narutowicza, Ignacego Mościckiego, gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Henryka Sienkiewicza i Ignacego Jana Paderewskiego. Następnie o godz. 19.00 odprawi mszę św. żałobną za zmarłych.

W katedrze poznańskiej msza św. pod przewodnictwem abp. Zbigniewa Zielińskiego, metropolity poznańskiego, połączona z modlitwą w krypcie katedralnej odbędzie się o godz. 10.00. 2 listopada odbędzie się kolejna edycja Verba Sacra. Fragmenty Apokalipsy św. Jana czytać będzie Andrzej Lajborek.

Msza św. za zmarłych biskupów i kanoników Warmińskiej Kapituły Katedralnej odbędzie się 3 listopada o godz. 18.00 w konkatedrze św. Jakuba w Olsztynie. 6 listopada za wiernych, duchowieństwo, osoby konsekrowane oraz ludzi dobrej woli będzie się modlił w katedrze oliwskiej abp Tadeusz Wojda.

Z kolei tzw. zaduszki mundurowe, czyli msza w intencji zmarłych funkcjonariuszy i pracowników służb mundurowych woj. warmińsko-mazurskiego, odbędą się dopiero 12 listopada o godz. 17.00 w kościele św. Jakuba Apostoła Starszego w Stawigudzie.

Modlitwa za zmarłych ludzi morza – marynarzy, portowców i tych, którzy nie powrócili z morza – nazywana jest zaduszkami morskimi. W Gdyni odbędą się 2 listopada o godz. 19.00 w kaplicy pw. Chrystusa Frasobliwego koło plaży w Sopocie obok przystani rybackiej.

Zaduszki medyczne organizowane przez Krajowe Duszpasterstwo Służby Zdrowia odbędą się w Warszawie 9 listopada o godz. 17.00 w auli Kurialnej przy ul. Floriańskiej 3. Oprawę muzyczną zapewni prof. Agata Sapiecha z Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina.

Zaduszki Jazzowe

VIII Redzkie Zaduszki Jazzowe zaplanowane są w tym roku 3 listopada w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Modlitwę za zmarłych muzyków o godz. 19.00 poprowadzi o. Marek Dopieralski z Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych. W tym roku wystąpią m.in. Jan Jarecki, Tomasz Przyborowicz, Adam Zagrodzki, Jacek Siciarek, Adam Żuchowski, Krzysztof Paul, Joanna Knitter i Krystyna Stańko.

Tego samego dnia odbędą się w bazylice Trójcy Świętej w Chełmży zaduszki chełmżyńskie. W czasie muzycznego rozważania, które rozpocznie się o godz. 19.00, można będzie usłyszeć duet „Armonia di cuori” i chór Święta Cecylia. Rozważania ks. Pawła Murawskiego przeczyta Beata Widomska.

Następnego dnia, 4 listopada, odbędą się XXVII Tradycyjne Zaduszki Jazzowe w kościele ojców Franciszkanów w Gdyni. Rozpoczną się o godz. 19.40. W tym roku poprowadzą je Joanna Knitter i Leszek Dranicki. Wystąpią m.in.: Aleksandra Mońko Allen, Michał Ciesielski, Piotr Góra, Darek Herbasz, Artur Jurek, Sergiej Kriuczkow, Janusz Marek Mackiewicz, Arek Mazur, Jurij Mishchenko, Dmytro Poeta, Jacek Siciarek, Wojtek Staroniewicz, Irek Wojtczak, Adam Zagrodzki i Adam Żuchowski.

Krakowskie Zaduszki Jazzowe odbywają się od 31 października do 8 listopada. W programie w tym roku m.in. Marcin Masecki & Boleros Orchestra „Boleros Y Masecki”; Sentimental Journey – Aga Zaryan, Darek Oles Oleszkiewicz, Munyungo Jackson, Larry Koonse oraz występ Katarzyny Moś, Natalii Kukulskiej, Magdy Steczkowskiej, Piotra Zaufala i Orkiestry Śląskich Kameralistów.

Z kolei w Łodzi II Zaduszki Jazzowe odbędą się 9 listopada o godzinie 18.30 w parafii Miłosierdzia Bożego w Konstantynowie Łódzkim. Podczas koncertu zagra chór parafialny z wieloletnią tradycją artystyczną. Gwiazdą koncertu będzie Ireneusz Krosny Trio Humor i Muzyka.

W Oliwskim Ratuszu Kultury 2 listopada o godz. 18.00 odbędą się Zaduszki Bluesowe. Artystyczną oprawę zapewni zespół Tortilla reprezentujący blues elektryczny. Muzyczne zaduszki przygotowali także gdańscy dominikanie. W bazylice św. Mikołaja 8 listopada o godz. 20.00 odbędzie się koncert gitarowy duetu Rafał Pilzak i Mikołaj Ożerski. Zagrają utwory od renesansowych po współczesne.

Obchody Dnia Zadusznego zainicjował w 998 r. św. Odylon (zm. 1048 r.), czwarty opat klasztoru benedyktyńskiego w Cluny (Francja). Praktykę tę początkowo przyjęły klasztory benedyktyńskie, ale wkrótce za ich przykładem poszły także inne zakony i diecezje. W XIII w. święto rozpowszechniło się na cały Kościół zachodni.

W XIV w. zaczęto urządzać procesję na cmentarz do czterech stacji. Piąta stacja odbywała się już w kościele, po powrocie procesji z cmentarza. Przy stacjach odmawiano modlitwy za zmarłych i śpiewano pieśni żałobne – kolejno za biskupów i kapłanów, krewnych, dobrodziejów, za pochowanych w parafii i za wszystkich zmarłych.

Zwyczaj odprawiania w Dzień Zaduszny przez każdego kapłana trzech mszy zapoczątkował w XV w. zakon dominikanów w Hiszpanii. W 1748 r. papież Benedykt XIV zatwierdził tę praktykę dla Hiszpanii, Portugalii i ich kolonii. W 1915 r. papież Benedykt XV na prośbę opata prymasa benedyktynów zezwolił, aby tego dnia każdy kapłan mógł odprawić trzy msze: w intencji poleconej przez wiernych, za wszystkich wiernych zmarłych i w intencjach papieża.

W Polsce tradycja Dnia Zadusznego zaczęła się tworzyć w XII w., a z końcem XV w. była znana w całym kraju.

Od 1 listopada do 8 listopada można uzyskać dla zmarłych odpust zupełny. Warunkiem jest nawiedzenie cmentarza lub kościoła i wypełnienie zwykłych warunków, tj. stan łaski uświęcającej, czyli bez grzechu ciężkiego, przystąpienie do komunii św. i odmówienie modlitw „Ojcze nasz”, „Wierzę w Boga” i jakiejkolwiek modlitwy w intencjach wyznaczonych przez papieża na dany dzień.

tkwl/PAP