Winnice wracają na Północ. "Powyżej 51. równoleżnika"Winnice wracają na Północ. "Uprawa winorośli przenoszona do Polski"

Winogrady, Winiary, Winnica, Moszczenica – to nazwy świadczące o tym, że w tych miejscach kiedyś uprawiano winorośl i produkowano wino. Winnice sięgają bowiem początków polskiej państwowości zbiegającej się z okresem, gdy w latach 900–1300, po wczesnośredniowiecznym ochłodzeniu i wielkiej wędrówce ludów, pojawiło się tzw. średniowieczne optimum klimatyczne. Filozof Roger Scruton podkreślał, że są one znakiem rozpoznawczym zachodniej, śródziemnomorskiej kultury, wyznaczającym stosunek człowieka do zajmowanej przez niego ziemi.

Także u nas wraz z chrześcijaństwem pojawiło się zapotrzebowanie na wino. Pierwsze winnice powstały za sprawą cystersów, m.in. w Małopolsce, a winne krzewy rosły m.in. na stokach wawelskiego wzgórza. A także w Wielkopolsce czy w Płocku. Jednak ochładzanie się klimatu pod koniec XV w. sprawiło, że ich uprawa stała się trudniejsza. Obserwowane w ostatnich latach ocieplenie wywołało ich renesans. Dziś mamy 800 winnic uprawiających winne krzewy na ponad 1,2 tys. ha. Dla porównania – jeszcze w 2009 r. było ich 21.

Spalone słońcem

Winogrono to roślina wymagająca ciepła, więc łatwo uwierzyć, że gwałtowne ocieplenie, którego doświadcza Europa, jest dla niego korzystniejsze. „Winorośla cierpią, a ich przetrwanie jest zagrożone” – ostrzegają winiarze z Francji. Tego lata w wielu miejscach, szczególnie na południu, temperatura dochodziła do 45–50 st. Celsjusza. Od wielu lat tradycyjne terminy winobrania przyspieszają. Zewsząd słychać głosy, że gdyby ktoś 20 lat temu powiedział, że będą się zaczynały nawet na początku sierpnia, potraktowano by go jak szaleńca. Są też pozytywy, bo sucha aura ograniczyła zasięg chorób grzybowych, dzięki czemu niemal wszędzie zbierano owoce o bardzo dobrej kondycji zdrowotnej. Jednocześnie niedobór wody obniżył wielkość plonów, zwłaszcza na stanowiskach o słabszej zdolności zatrzymywania wilgoci. Winorośl to roślina zdolna do adaptacji nawet do bardzo trudnych warunków, ale długotrwała susza naraża ją na stres i osłabia. Wysokie temperatury parzą liście i owoce, wywołując przerwy w fotosyntezie. Wzrasta przez to zawartość cukru, spada kwasowość niezbędna do konserwacji win. To, jak zaznaczają specjaliści, wpływa na ich profil aromatyczny, zmieniając ich tożsamość i smak.