Mentalność postkolonialna. "Sentyment za zaborcą austriackim"Mentalność postkolonialna. "To moda na upodlenie, upokorzenie, podporządkowanie, na obcą władzę, dodajmy: skrajnie antypolską"

Miejscem, w którym wisi okazały portret cesarza Austro-Węgier, jest znana krakowska restauracja „Hawełka”. Luksusowy lokal, w którym swój wieczór wyborczy zorganizowała Monika Piątkowska – co samo z siebie było znaczące ze względu na elitarny charakter miejsca. I na tle tegoż wizerunku kandydatka Koalicji Obywatelskiej udzielała wywiadów.

Zrobił się szum, gdy obrazki poszły w Polskę, choć tu akurat nie chodziło o kandydatkę, lecz zjawisko często występujące w Krakowie, czyli przejawy sentymentu za zaborcą austriackim. Wywiązała się dość głośna debata, w której obrońcy tego obyczaju bagatelizowali jego znaczenie, sprowadzając je do czegoś w rodzaju folkloru. Przekonywali również, że cesarz Franciszek Józef był władcą dobrotliwym. Pod jego berłem Polakom miało się wieść dobrze – a przynajmniej lepiej niż w zaborach rosyjskim i pruskim. Apelowali o dystans i przymrużenie oka.

Nie przekonali oponentów i wiadomo, że każdy następny przypadek eksponowania zaborcy będzie wywoływał ostre kontrowersje. Kontekst jest tu szerszy, bo sprzeciw wobec idealizowania zaborcy wynika z wielu innych drażniących zdarzeń o podobnym charakterze. Przede wszystkim bezmyślnego podejścia do historii Ziem Zachodnich, czego szczególnie głośnym ostatnio przykładem było umieszczenie portretu króla pruskiego Fryderyka w auli Uniwersytetu Wrocławskiego lub gdańska wystawa o rzekomo „naszych” chłopcach.

Galicyjska nędza

Ale rzeczywiście, Franz Joseph to nie Stary Fryc. Czy całą sprawę można zatem sprowadzić do folkloru lub żartu? Jeśli to tylko żart, to niesmaczny. A w najlepszym razie absurdalny, bo wbrew temu wszystkiemu, co działo się w Krakowie. Czyli wbrew prawdzie historycznej. Skoro cesarz był tak dobrym władcą, to dlaczego jego polscy poddani, gdy tylko nadarzyła się okazja, stanęli do walki o odzyskanie niepodległości?