Szczyt wschodniej flanki UE. Przyjęto wspólną deklarację. "Otoczenie bezpieczeństwa zmieniło się bezpowrotnie"

W końcu Europa zrozumiała, że ochrona jej wschodniej granicy jest wspólną odpowiedzialnością - podkreślił premier Donald Tusk po szczycie państw wschodniej flanki w Helsinkach. Premier Finlandii Petteri Orpo przekazał, że podczas spotkania przyjęto Wspólną deklarację Szczytu Wschodniej Flanki UE.

Szczyt wschodniej flanki UE

Dzisiaj w stolicy Finlandii odbył się, pierwszy raz w tej formule, szczyt wschodniej flanki UE, w którym udział wzięli przedstawiciele: Polski, Finlandii, Szwecji, Litwy, Łotwy, Estonii, Rumunii i Bułgarii. Polskę reprezentował premier Donald Tusk.

Na wspólnej konferencji prasowej z pozostałymi uczestniczącymi w spotkaniu liderami, Tusk zaznaczył, że Polska wnosi duży wkład w europejskie bezpieczeństwo.

Chronimy zewnętrzną granicę Unii z Rosją i Białorusią, robiąc to korzystamy z unijnych instrumentów

— wskazał.

Możemy chyba dzisiaj ogłosić z zadowoleniem, że w końcu Europa zrozumiała, że ochrona jej wschodniej granicy jest naszą wspólną odpowiedzialnością. Nie jest to tylko obowiązek Polski, Finlandii czy Litwy. To wspólne europejskie zadanie i wspólna europejska odpowiedzialność

— podkreślił szef polskiego rządu.

Wspólna deklaracja

Premier Finlandii Petteri Orpo przekazał, że państwa biorące udział w szczycie zgodziły się przyjąć Wspólną deklarację Szczytu Wschodniej Flanki UE. Dodał, że podczas spotkania uzgodniono także, iż państwa te będą dalej pracować na rzecz wspólnej koncepcji dotyczącej flagowego projektu skoncentrowanego na obronności wschodniej granicy UE - Straży Wschodniej Flanki.

Z przyjemnością ogłaszam, że Finlandia jest gotowa podjąć się roli kraju wiodącego, razem z Polską i innymi krajami wschodniej flanki UE, tworząc naszą własną straż

— powiedział Orpo. Podkreślił, że każde państwo członkowskie UE jest mile widziane i może do tej inicjatywy dołączyć.

Prezydent Litwy Gitanas Nauseda podkreślił, że wyzwania związane z obronnością wschodniej flanki powinny być ujęte w unijnych planach finansowych, w tym w ramach wieloletnich.

Premier Estonii Kristen Michal zaznaczył, że bezpieczeństwo Europy jest ściśle powiązane z Ukrainą. Zwrócił też uwagę na konieczność wypracowania porozumienia na czwartkowym szczycie UE ws. wykorzystania rosyjskich zamrożonych aktywów. Dodał, że zapewni to Ukrainie potrzebne finansowanie i wzmocni jej pozycję w rozmowach pokojowych. Dodał, że Europa musi robić więcej na rzecz wzmocnienia swoich zdolności obronnych, a obrona wschodniej flanki powinna być priorytetem.

Premier Szwecji Ulf Kristersson wskazał, że UE może wspierać kraje członkowskie we wzmacnianiu ich zdolności obronnych poprzez finansowanie, upraszczanie regulacji i lepszą mobilność wojskową. Również podkreślił wagę czwartkowych rozmów w Brukseli nt. wykorzystania rosyjskich aktywów.

Premier Łotwy Evika Silina zauważyła, że kraje wschodniej flanki są celem aktów hybrydowych i sabotażu.

Wiemy, jak reagować

— zapewniła. Oświadczyła, że kraje wschodniej flanki będą częściej korzystać z formatu szczytu, by koordynować swoje działania i zapewnić bezpieczeństwo swoim obywatelom.

Prezydent Rumunii Nicusor Dan powiedział, że wysiłki wewnątrz UE muszą być komplementarne z tymi, które są prowadzone wewnątrz NATO. Zapowiedział, że kontynuacją wtorkowego szczytu będą spotkania techniczne, m.in. na poziomie ministerstw obrony poszczególnych krajów. Dodał, że Rumunia zamierza zorganizować hub bezpieczeństwa w basenie Morza Czarnego.

Z kolei w ocenie premiera Bułgarii Rosena Żelazkowa wtorkowe spotkanie demonstruje jedność, odpowiedzialność i zdecydowanie państw członkowskich UE na wschodniej flance w krytycznej chwili dla europejskiego bezpieczeństwa.

Bezpieczeństwo wschodniej flanki musi być bardzo szybko wzmocnione poprzez skoordynowane podejście - podkreślił. Jak dodał, jako państwo czarnomorskie Bułgaria „szczególnie zwraca uwagę na bezpieczeństwo na Morzu Czarnym, kwestie bezpieczeństwa środowiskowego i wolność nawigacji”.

Podczas konferencji premier Donald Tusk oraz premier Szwecji Ulf Kristersson zostali zapytani o to, jakiego rodzaju gwarancji chcą udzielić Stany Zjednoczone wobec Ukrainy, a także jakie ustalenia poczyniły inne kraje. Kristersson podkreślił, że „nic nie jest zdecydowane, dopóki coś nie będzie sformalizowane i spisane”. Jak jednak dodał, zauważalne jest „ewidentne zwiększenie gotowości, jasna gotowość ze strony USA, aby też uczestniczyć w gwarancjach bezpieczeństwa”.

Myślę, że w ten sposób, w dobrym tego słowa znaczeniu, wracamy do dyskusji sprzed paru miesięcy - kiedy koalicja chętnych stwierdziła, że ukraińskie siły zbrojne są pierwszym i najważniejszym poziomem gwarancji bezpieczeństwa, wyposażeni, wyszkoleni i utrzymani gotowości, bez jakichkolwiek ograniczeń po ich stronie. Drugą rzeczą jest oczywiście koalicja krajów chętnych, gotowych rozmieszczać zasoby wewnątrz albo wokół kraju, pomagając im w zbudowaniu zdolności, której być może Ukraina nie jest w stanie sama zbudować, przy amerykańskim wsparciu

— powiedział Kristersson.

Premier Tusk mówiąc o stanowisku Stanów Zjednoczonych podkreślił, że „brzmiało to bardzo obiecująco w stosunku do poprzednich deklaracji”.

Byłoby pewną przesadą, gdybym powiedział, że mówimy tu o konkretnych szczegółach, ale postęp jest widoczny i (…) był dosyć wyczuwalny. Jesteśmy troszkę bardziej optymistyczni

— dodał Tusk.

Spotkanie w Berlinie

W poniedziałek po dwóch dniach negocjacji między delegacjami ukraińską i amerykańską w Berlinie, w trakcie spotkania przywódców europejskich z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim w urzędzie kanclerskim wydano oświadczenie. Europejscy przywódcy stwierdzili w nim, że „doceniają silne zbliżenie stanowisk Stanów Zjednoczonych, Ukrainy i Europy”. Liderzy krajów Europy, a wśród nich także premier Tusk, uznali w dokumencie, że „zapewnienie bezpieczeństwa, suwerenności i dobrobytu Ukrainy ma kluczowe znaczenie dla szeroko pojętego bezpieczeństwa euroatlantyckiego”.

CZYTAJ WIĘCEJ:

- Szczyt w Berlinie. Wydano oświadczenie ws. Ukrainy. Jest m.in. o gwarancjach bezpieczeństwa. „Teraz na Rosji spoczywa odpowiedzialność”

- Trump po rozmowach z Zełenskim i europejskimi przywódcami: Jesteśmy bliżej rozwiązania w sprawie Ukrainy niż kiedykolwiek wcześniej

Co zawarto w deklaracji Szczytu Wschodniej Flanki UE?

W przyjętej dzisiaj w Helsinkach Wspólnej deklaracji Szczytu Wschodniej Flanki UE zaznaczono, że rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie oraz jej konsekwencje tworzą głębokie i trwałe zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz stabilności Europy. Podkreślono, że silny europejski przemysł obronny jest warunkiem koniecznym, by odpowiedzieć na diametralnie zmienione środowisko bezpieczeństwa.

Sytuacja wymaga natychmiastowego nadania priorytetu wschodniej flance UE w ramach skoordynowanego, wielowymiarowego podejścia operacyjnego. Ta inicjatywa przewodnia obejmie kluczowe zdolności, takie jak możliwości walki lądowej, obrona przed dronami, obrona powietrzna i przeciwrakietowa, ochrona granic i infrastruktury krytycznej, mobilność wojskowa i przeciwdziałanie ruchom wojsk oraz strategiczne środki wsparcia

— głosi deklaracja.

Zaznaczono w niej, że „obrona i kontrola zewnętrznej granicy UE nie może opierać się jedynie na pojedynczych zdolnościach – wymaga całościowych ram i wiarygodnych możliwości działania w różnych domenach”, a „łącznie elementy te stanowią fundament odpornej architektury bezpieczeństwa, zdolnej do reagowania na złożone zagrożenia hybrydowe oraz scenariusze o wysokiej intensywności”.

Państwa uczestniczące zadeklarowały dalsze wspieranie potencjalnego ustanowienia europejskich projektów w dziedzinie obronności na rzecz wdrożenia Straży Wschodniej Flanki oraz z zadowoleniem przyjęły większy nacisk na bezpieczeństwo i obronę w kolejnym wieloletnim budżecie UE.

Jednocząc się na najwyższym szczeblu politycznym, wysyłamy jasny i jednoznaczny sygnał: wschodnia flanka Europy to wspólna odpowiedzialność, wymagająca pilnej obrony, przywództwa i determinacji. Aby to osiągnąć, państwa wschodniej flanki zobowiązują się do wspólnego rozwijania – za pośrednictwem swoich resortów obrony – Straży Wschodniej Flanki, w tym europejskiej Inicjatywy na rzecz Obrony przed Dronami w ramach podejścia do obronności europejskiej – Gotowość 2030, bazując i wspierając dotychczasowe działania, w ścisłej koordynacji z przyjętą przez NATO postawą odstraszającą i obronną. Otoczenie bezpieczeństwa zmieniło się bezpowrotnie, co wymaga od nas zdecydowanego i szybkiego dostosowania się do tych nowych realiów

— podkreślono w deklaracji.

kk/PAP