Koalicja rządowa oraz opozycyjne CDU/CSU postanowiły zmienić konstytucję Niemiec, aby „lepiej chronić” Trybunał Konstytucyjny przed zagrożeniem ze strony populistów. Bodźcem do zmian był, zdaniem prasy, „odstraszający przykład” Polski i Węgier.

Po wielomiesięcznych negocjacjach przedstawiciele partii tworzących koalicję rządową — SPD, Zieloni i FDP — oraz największego bloku opozycyjnego CDU/CSU uzgodnili wytyczne do projektu ustawy, która ma zagwarantować niezależność i zdolność do działania Trybunału Konstytucyjnego w przypadku zagrożenia w postaci populistów.

Na czym polega reforma?

Zasadniczym punktem reformy jest wpisanie do Ustawy Zasadniczej struktury TK wraz z 12-letnią kadencją sędziów i granicy ich wieku wynoszącej 68 lat. Oznacza to, że do ewentualnej zmiany w przyszłości konieczna będzie większość dwóch trzecich w obu izbach parlamentu — Bundestagu i Bundesracie, a nie, jak obecnie, zwykła większość.

Chcemy zapobiec temu, co wydarzyło się w Europie Wschodniej, gdzie poprzez tworzenie nowych izb czy obniżenie wieku sędziów tworzone są nowe stanowiska sędziów konstytucyjnych, które obsadzane są przez protegowanych (rządzących)

— powiedział Johannes Fechner z SPD.

Mogliśmy w Europie Wschodniej obserwować, jak szybko państwo prawa ulega erozji, a pierwszym krokiem było często sparaliżowanie Trybunału Konstytucyjnego

— dodał.

Taka sytuacja miała miejsce w Polsce, gdzie prawicowo-konserwatywny rząd pod kierownictwem PiS wysłał nielubianych sędziów na wcześniejszą emeryturę. Niemieckiemu TK nie powinno się coś takiego przytrafić

— skomentowała telewizja publiczna ZDF.

Musimy uczynić naszą demokrację zdolną do obrony i odporną na zagrożenia

— podkreślił przedstawiciel Zielonych Konstantin von Notz.

„TK przygotowany na polityczne zawieruchy”

Reforma oznacza, że TK będzie przygotowany na polityczne zawieruchy

— powiedział przedstawiciel chadeków Ansgar Heveling.

W konstytucji ma być ponadto zapisana zasada, że TK składa się z 16 sędziów w dwóch izbach (senatach). Sędziowie mają kontynuować swoją pracę do chwili wyboru następcy. Utrzymana ma być natomiast zasada, że sędziowie TK wybierani są po połowie przez Bundestag i Bundesrat większością dwóch trzecich głosów. W przypadku, gdy któraś z izb nie jest w stanie wybrać sędziego ze względu na brak wymaganej większości, prawo wyboru przechodzi na drugą izbę parlamentu.

Niemiecki Związek Sędziów (DRB) przyjął zapowiedziane zmiany z zadowoleniem.

Przykłady Polski i Węgier pokazały w alarmujący sposób, jak szybko nawet rzekomo stabilne państwa prawa mogą upaść, gdy do władzy dojdą siły nieliberalne

— oświadczył szef DRB Sven Rebehn.

Celem inicjatorów jest uchwalenie ustawy przed wyborami parlamentarnymi we wrześniu 2025 r.

„To uspokajający sygnał”

Projekt spotkał się z przychylnym przyjęciem niemieckich mediów.

Tama ma zostać podwyższona na tyle, by zapewnić centralnej instytucji demokratycznej w Karlsruhe zdolność do działania nawet w przypadku zagrożenia ze strony sił autorytarno-populistycznych

— czytamy w „Sueddeutsche Zeitung”.

Porozumienie pokazuje, że „elementarne odruchy demokratycznej samoobrony” funkcjonują — to uspokajający sygnał.

Od rządzonych przez populistów krajów nauczyliśmy się, jak łatwo można zniszczyć sąd za pomocą małych zmian

— pisze komentator.

„Frankfurter Allgemeine Zeitung” pisze otwarcie, że celem proponowanych rozwiązań jest niedopuszczenie do tego, aby do TK w Karlsruhe dostał się sędzia związany z Alternatywą dla Niemiec (AfD). Skrajnie prawicowa partia uważana jest za ugrupowanie antysystemowe i jest izolowana przez pozostałe partie w Bundestagu.

Polska i Węgry są rzeczywiście odstraszającymi przykładami. Wniosek, jaki należy wyciągnąć, brzmi jednak: konserwatywna ochrona wypróbowanych instytucji, niezależnie od zapisów Ustawy Zasadniczej, możliwa jest tylko wtedy, gdy ich zwolennicy są w stanie wygrywać wybory

— konkluduje Jasper von Altenbockum z „FAZ”.

Niemcy od zawsze krytykowali rządy Prawa i Sprawiedliwości zatem nic dziwnego, że nie podoba im się również Trybunał Konstytucyjny w Polsce, którego skandaliczną reformę próbuje przeprowadzić Koalicja 13 Grudnia. Jak widać, sami jednak nie potrafią zaprowadzić porządku w tym konstytucyjnym organie państwa.

CZYTAJ WIĘCEJ:

— KO, Polska 2050 i PSL za reformą TK. Poprawkę zgłosiła Lewica, PiS złożyło wniosek o odrzucenie, a Konfederacja jest krytyczna

— Reforma Trybunału Konstytucyjnego. Janusz Kowalski: Próbujecie dokonać zamachu na konstytucyjny organ państwa

— Krzysztof Szczucki: Projekty reformujące Trybunał Konstytucyjny to legislacyjny potworek, który powinien znaleźć się na śmietniku

nt/PAP