Bundestag w rezolucji wezwał rząd do postawienia pomnika polskich ofiar. Ma być to "gest pojednania". A co z reparacjami i dziełami sztuki?

Bundestag przegłosował rezolucję wzywającą rząd Niemiec do niezwłocznego rozpoczęcia fazy planowania oraz budowy w Berlinie pomnika dla polskich ofiar narodowego socjalizmu i niemieckiej okupacji w Polsce w latach 1939–1945. Według Niemców ma być to „gest pojednania”. W sytuacji, kiedy niewypłacane są należne Polsce reparacje, niewypłacane są odszkodowania dla żyjących ofiar wojny i dalej niezwrócone zostały zrabowane dzieła sztuki, postawienie pomnika za milion euro wydaje się marnym „gestem pojednania”.

Zgodnie z rezolucją, przygotowaną przez koalicyjne frakcje chadeków CDU/CSU oraz socjaldemokratyczną SPD, rząd federalny jest zobowiązany do ogłoszenia konkursu na projekt, z udziałem polskich ekspertów. Zwycięski projekt ma zostać przedstawiony Bundestagowi.

Parlament uznał, że najodpowiedniejszym miejscem na postawienie stałego pomnika będzie lokalizacja dawnej Opery Krolla, gdzie znajduje się tymczasowy pomnik, odsłonięty w czerwcu w formie Głazu Pamięci. Tak żenujące upamiętnienie polskich ofiar wywołało ogromne oburzenie opinii publicznej w Polsce. W Operze Krolla 1 września 1939 r. Adolf Hitler ogłosił atak na Polskę.

Gest pojednania

W rezolucji podkreślono, że „wiedza o Polsce, świadomość jej historii i naszej wspólnej historii są w Niemczech mało rozpowszechnione”. Pomnik w centrum Berlina, poświęcony polskim ofiarom II wojny światowej i niemieckiej okupacji, ma pełnić funkcje edukacyjne.

Autorzy rezolucji twierdzą, że powstanie pomnika stanowiłoby „gest pojednania”, co wydaje się być absurdalne w kontekście niewypłacenia Polsce należnych reparacji, nie wypłacenia odszkodowań polskim ofiarom wojny oraz nie zwrócenia zrabowanych dzieł sztuki.

Rząd federalny został również zobowiązany, by wspólnie z władzami Berlina znaleźć odpowiedni budynek lub działkę w centrum miasta, by utworzyć Dom Polsko-Niemiecki. W zamyśle inicjatorów ma to być polsko-niemieckie miejsce dyskusji i spotkań oraz centrum edukacyjne.

Debata

Głosowanie w Bundestagu poprzedziła ponadpółgodzinna debata z udziałem przedstawicieli wszystkich frakcji parlamentarnych.

Ta debata, ten wniosek, wyznaczają bardzo szczególny moment w relacjach z naszym wielkim wschodnim sąsiadem, Polską. (…) Chcemy w ten sposób powiedzieć: „polscy sąsiedzi i przyjaciele, opłakujemy wasze ofiary, czcimy ich pamięć i wiemy o niemieckiej winie. Chcemy godnego pomnika

-– powiedział pełnomocnik rządu Niemiec ds. współpracy z Polską Knut Abraham.

Chcemy tego pomnika szybko

— dodał.

W debacie wyróżnił się głos deputowanego Alternatywy dla Niemiec (AfD) Goetza Froemminga. Powiedział on, że debaty wokół pomnika nie sprawiły, że „polskie żądania reparacji ucichły”, a „napięte relacje z Polską nie poprawiły się, lecz pogorszyły”.

Froemming postulował ponadto, że w Domu Polsko-Niemieckim powinno znaleźć się miejsce na opowieść o niemieckich ofiarach II wojny światowej.

Około 12 mln Niemców utraciło ojczyznę w wyniku ucieczki, wypędzeń lub deportacji, dwa miliony Niemców zginęły

— twierdził.

Dlaczego wciąż powstają nowe pomniki upamiętniające niemieckie zbrodnie, a raczej zbrodnie dokonane w imieniu Niemiec?

— pytał retorycznie.

Głosowanie

Za przyjęciem rezolucji opowiedzieli się obecni na sali plenarnej deputowani i deputowane CDU/CSU, SPD, Zielonych oraz Lewicy. Przeciwko było dwóch deputowanych AfD, pozostali parlamentarzyści tego ugrupowania wstrzymali się od głosu.

Przyjęcie wniosku CDU/CSU i SPD przez Bundestag stanowi istotny sygnał dla rządu Niemiec, że parlament oczekuje przyspieszenia prac nad stałym miejscem pamięci dla polskich ofiar. W rezolucji nie ma jednak konkretnego harmonogramu ani kwot. W praktyce czas realizacji zależy od działań rządu.

Abraham przekazał PAP, że konkurs na pomnik ma zostać ogłoszony na początku 2026 roku i może być na niego przeznaczona kwota od 750 tys. do 1 mln euro. Środki przeznaczone na budowę pomnika zostaną natomiast ustalone w budżecie federalnym na 2027 lub 2028 rok.

Głosowanie nad rezolucją odbyło się dwa dni po niemiecko-polskich konsultacjach rządowych w Berlinie.

CZYTAJ TAKŻE:

— Niemiecka buta nie zna granic! Były poseł SPD o głazie dla Polaków: „To pomnik godny, dobrze zaprojektowany”. To nie jedyny absurd!

— Niemieckie media analizują relacje z Polską. „Punkt krytyczny”; „Tusk kapituluje”; „Optymizm był duży, ale rozczarowanie jest jeszcze większe”

— Tusk nazwał Merza swoim przyjacielem i deklarował pełne wzajemne zaufanie. „Czuję sympatię do Niemców”

— Tusk zapłaci za niemieckie zbrodnie? Trudno o bardziej haniebny akt podległości. O czym świadczy skandaliczna deklaracja u boku Merza?

— Mocne słowa Jabłońskiego w Sejmie nt. berlińskiego „sukcesu” Tuska. „Na kolanach płaszczycie przed tym niemieckim złodziejem”

Adrian Siwek/PAP