To pierwsza taka operacja w kraju! Daje nadzieję chorym na AlzheimeraTo pierwsza taka operacja w kraju! Daje nadzieję chorym na Alzheimera

Choroba Alzheimera to cichy dramat setek tysięcy polskich domów. Według oficjalnych danych Ministerstwa Zdrowia zdiagnozowano ją u ponad 226 tysięcy Polaków, jednak eksperci alarmują, że w rzeczywistości z różnymi postaciami otępienia zmaga się nawet 600 tysięcy naszych rodaków. Każda z tych liczb to konkretny człowiek, często nestor rodu, oraz jego bliscy, którzy każdego dnia z poświęceniem dźwigają krzyż opieki nad chorym rodzicem czy współmałżonkiem.

Dotychczas współczesna medycyna pozostawała w dużej mierze bezradna, oferując jedynie leki łagodzące objawy. Polscy chirurdzy postanowili jednak rzucić wyzwanie temu fatum.

Polski kunszt i nowoczesna technologia w służbie życia

Do historycznego zabiegu doszło w Słupsku, a pacjentem był 58-letni mężczyzna we wczesnym stadium choroby. Zespół pod kierownictwem dr. n. med. Daniela Maliszewskiego przeprowadził pięciogodzinną, niezwykle skomplikowaną operację mikrochirurgiczną. 

Celem zabiegu jest odbarczenie faktycznie układu glimfatycznego, który uczestniczy w usuwaniu z mózgu szkodliwych metabolitów, w tym białek związanych z rozwojem chorób neurodegeneracyjnych. Jedną z hipotez jest to, że poprawa odpływu płynu związanego z funkcjonowaniem tego układu może wspomóc naturalne mechanizmy oczyszczania mózgu

– wyjaśnił dr n. med. Daniel Maliszewski. 

Dopytywany o to, dlaczego zespół skupił się na tym układzie, wskazał, że "układ glimfatyczny odgrywa ważną rolę w usuwaniu z mózgu szkodliwych produktów przemiany materii, białka tau i amyloidu".

Ich gromadzenie wiąże się z chorobami neurodegeneracyjnymi. Istotnym elementem tej koncepcji jest również sen, bo wtedy zachodzą procesy związane z usuwaniem tych metabolitów z mózgu. Istnieje koncepcja, że ten układ w chorobach neurodegeneracyjnych może być przeciążony

– zaznaczył. 

Chirurg ujawnił również, jakie były największe wyzwania podczas pięciogodzinnej operacji. 

Odpowiednie przygotowanie pacjenta: ułożenie, wizualizacja dróg chłonnych i struktur anatomicznych. To zajęło ok. 1,5 godziny. Właściwy zabieg, czyli zespolenia naczyń żylnych z węzłami chłonnymi – kolejne 3,5 godziny. Podaliśmy odpowiednie kontrasty, by dowiedzieć się, gdzie dokładnie spływają metabolity z mózgu (limfa). Okazało się, że do węzłów, które znajdują się w okolicach kąta żuchwy, co jest zbieżne z wynikami badań patomorfologicznych. Za pomocą robota mikrochirurgicznego w tym miejscu wykonaliśmy zespolenia naczyń żylnych z węzłem chłonnym. Niezależnie dr Michał Gładysz, ortopeda specjalizujący się w chirurgii rekonstrukcyjnej i obrzęku chłonnego na kończynach dolnych, wykonał zespolenia limfatycznego. To układ zamknięty w organizmie - jeśli pewna niewydolność występuje w mózgu, to także w innych częściach ciała

– tłumaczył dr n. med. Daniel Maliszewski.

Choć choroba dotyka mózgu, to właśnie interwencja w okolicach szyi ma kluczowe znaczenie. Istotą zabiegu jest udrożnienie naturalnego układu drenażu limfatycznego głowy. Dzięki temu organizm zyskuje szansę na skuteczniejsze usuwanie toksycznych złogów białkowych (beta-amyloidu i białka tau), które odkładając się w tkance nerwowej, stopniowo zabijają neurony.

Sukces operacji to owoc współpracy wybitnych polskich ośrodków i połączenia wiedzy z zaawansowaną technologią. W operacji uczestniczyła m.in. dr Ewa Migacz ze Szpitala Czerniakowskiego w Warszawie, a precyzję zapewnił zaawansowany robot mikrochirurgiczny Symani oraz podwójny system mikroskopów operacyjnych. W proces kwalifikacji pacjentów zaangażowany jest natomiast zespół neurologów z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku pod kierownictwem dr. hab. Kamila Chwojnickiego.

Nadzieja na przyszłość: walka o godność człowieka

Pacjent po zabiegu czuje się dobrze. Choć lekarze tonują przedwczesną euforię i podkreślają, że na miarodajne wyniki pamięciowe oraz neurologiczne trzeba będzie poczekać, cel jest jasny: zatrzymanie postępu schorzenia i zapewnienie choremu jak najdłuższego funkcjonowania w pełni sił umysłowych.

Kolejna taka operacja zostanie wykonana już w listopadzie.

Każdy kolejny przypadek będzie jednak wymagał indywidualnej oceny. Zależy nam na gromadzeniu danych, systematycznej obserwacji pacjentów i ocenie wyników w dłuższej perspektywie. Rozważamy również współpracę z innymi europejskimi ośrodkami i ubieganie się o dodatkowe finansowanie, które pozwoliłoby prowadzić badania na większą skalę. To ważne, ponieważ pojedyncze przypadki nie wystarczą, by jednoznacznie ocenić skuteczność i bezpieczeństwo nowej metody

- zastrzegł dr n. med. Daniel Maliszewski.

Na początek liczymy na poprawę kliniczną pacjenta, a w perspektywie długofalowej na zatrzymanie choroby. To pierwszy operowany przez nas przypadek, więc jeszcze długa droga przed nami, ale jesteśmy optymistycznie nastawieni

– podkreślają lekarze.

Wydarzenie ze Słupska to powód do dumy z polskiej myśli medycznej. Pokazuje ono dobitnie, że w czasach, gdy zachodnie społeczeństwa nierzadko uciekają od problemu starości i chorób neurodegeneracyjnych w stronę dehumanizujących rozwiązań, polscy lekarze stoją na straży kultury życia. Zamiast bezradności oferują ciężką pracę, kunszt chirurgiczny i walkę o to, by żaden człowiek – bez względu na wiek i stan zdrowia – nie został skazany na zapomnienie.

 

tt/źr. wPolityce.pl za wPolsce24, cowzdrowiu.pl, PAP