Wiceminister klimatu Anita Sowińska usiłowała przekonać, że system kaucyjny może łagodzić skutki kryzysu paliwowego, ponieważ „butelki PET są zrobione z ropy naftowej”, a ich recykling ma rzekomo zwiększać dostępność surowca. Jednak raczej trudno będzie znaleźć eksperta, który potwierdziłby taką logikę — odzysk tworzyw sztucznych nie przekłada się na realne zwiększenie zasobów ropy, a recykling PET nie ma żadnego wpływu na sytuację w cieśninie Ormuz.

System kaucyjny a… kryzys paliwowy

W maju Ministerstwo Klimatu i Środowiska podało, że w 57 tys. punktach zwrotu zebrano już 1 mld opakowań, które wrócą do obiegu. Jednak szokującej analizy w tej sprawie dokonała wiceminister klimatu Anita Sowińska z Lewicy.

Nie wiem, czy państwo wiedzą, w Europie w tej chwili jest problem, tzn. w ogóle w Polsce również, jeżeli chodzi o kryzys paliwowy związany z cieśniną Ormuz. I między innymi butelki z systemu kaucyjnego pomagają nam przetrwać ten kryzys, dlatego że butelki PET są zrobione z ropy naftowej i […] mamy więcej tego surowca do dyspozycji. W tej chwili wytwórcy opakowań są bardzo zainteresowani produkcją opakowań z recyklingu. Także to cieszy i to widać, że strategia gospodarki obiegu zamkniętego po prostu działa

— powiedziała Anita Sowińska.

Retoryczne nadużycie wiceminister

Czy „butelki z systemu kaucyjnego pomagają nam przetrwać kryzys paliwowy”? To retoryczne nadużycie. Dlaczego?

• Recykling PET nie rozwiązuje kryzysu paliwowego w sensie energetycznym.

• Plastik PET nie jest używany jako paliwo transportowe; to inny segment przemysłu petrochemicznego.

• Wpływ na realną dostępność paliw dla gospodarki czy bezpieczeństwo energetyczne jest pośredni i raczej niewielki.

• Można więc ocenić, że „recykling zmniejsza zużycie ropy w przemyśle tworzyw”, lecz słowa, że „pomaga przetrwać kryzys paliwowy” — to już jest wyraźna przesada.

System kaucyjny w Polsce

System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l), metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje znak kaucyjny nadrukowany na etykiecie lub puszce - dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i z jej kwotą. Aby odzyskać kaucję nie trzeba mieć paragonu, ale opakowanie nie może być zgniecione.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w systemie kaucyjnym od 2026 r. są też butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l (w ich przypadku kaucja to 1 zł). Producenci napojów w takich butelkach nadal mogą jednak prowadzić własne, niezależne zbiórki takich opakowań. Systemy te od wielu lat mają przede wszystkim producenci piw.

Jednym z głównych celów systemu kaucyjnego jest osiągnięcie unijnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach (77 proc. do 2028 r. i 90 proc. od 2029 r.).

X/PAP/tt