Przeminęło z Gowinem. Jego polityczna kariera dobiegła końcaPrzeminęło z Gowinem. "Wszystko wskazuje na to, że jego polityczna kariera dobiegła końca jak Dorna, Marcinkiewicza czy Krzaklewskiego:

Wszystko wskazuje na to, że polityczna kariera Gowina dobiegła końca, podobnie jak wcześniej Krzaklewskiego, Dorna czy Marcinkiewicza.

„Dla obozu PiS stałem się osobą trędowatą” – wyznał Jarosław Gowin „Gazecie Wyborczej” (27 sierpnia br.). I już sam wybór tego medium jako konfesjonału jest bardzo znaczący. Problemem byłego wicepremiera nie jest jednak wcale Prawo i Sprawiedliwość, tylko opozycja. Choć pochlebia sobie, że jeśli „odbierze im nawet 2–3 proc., to utrata władzy przez PiS będzie praktycznie przesądzona”. Przesądzony jest raczej los ugrupowania Gowina. Weszło ono bowiem w fazę toksyczną, czyli partii działającej na szkodę każdego, kto chciałby z nim współpracować. Od kilku miesięcy obniżali notowania Zjednoczonej Prawicy, a wzrosły one niemal natychmiast po rozstaniu. Gdy tylko pojawiły się spekulacje, że Gowin wejdzie do Koalicji Polskiej i zacznie ściśle współpracować z Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem w ramach systematycznie poszerzanej opcji chadeckiej, notowania PSL poszły w dół. Nic dziwnego, że politycy PSL zaczęli się od planów współpracy z Gowinem odcinać. Prewencyjnie to samo robił Szymon Hołownia, żeby toksyczność nie dopadła także jego Polski 2050. A Donald Tusk oświadczył najważniejszym osobom w Platformie Obywatelskiej, że z Gowinem „nigdy”. Publicznie mówił tylko o swoich złych doświadczeniach we współpracy z nim i że z tego powodu to etap zamknięty.

Im intensywniej Gowin roztacza wizje tworzenia bloku konserwatywnego, także razem z opozycyjnymi obecnie ugrupowaniami, tym bardziej jest uznawany za partnera niepożądanego. „Nawet 2–3 proc.” poparcia dla Porozumienia wydaje się obecnie niemożliwe do zdobycia. A wszystko, co Gowin osiągnął w polityce jako samodzielny podmiot, w tym obsadę wielu kluczowych stanowisk i posiadanie realnej władzy przede wszystkim w gospodarce, było związane ze Zjednoczoną Prawicą. Tylko tam jego małe ugrupowanie zostało lewarowane ponad własne zasoby i wpływy. Żadna inna siła polityczna już takiego dobrodziejstwa Gowinowi nie wyświadczy. Przede wszystkim z powodu tego, jak współpracę z partnerami zakończył. I z powodu tego, co mówi po odejściu z rządu.

Pierwszy obrońca demokracji

Były wicepremier, minister nauki, a potem rozwoju uważa się za pierwszego i chyba ostatniego obrońcę demokracji, praworządności, konstytucji, zasad i wolnego rynku w Zjednoczonej Prawicy. I jako taki mógł zwlekać z radykalnymi decyzjami, ale zawsze był na nie gotowy. Gdy „lawinowo zaczęła narastać pogarda dla reguł demokracji, przykładem »wybory kopertowe« lub »lex TVN«. I jeszcze niepohamowana skłonność do rozdawnictwa, bo czym innym jest precyzyjna polityka społeczna, a czym innym kupowanie elektoratu”, ideowy polityk nie miał wyjścia. Porozumienie musiało powiedzieć „non possumus” przy „»wyborach kopertowych«, wecie do budżetu unijnego, podatku medialnym, przy »lex TVN« oraz drastycznej podwyżce podatków dla klasy średniej”. A kiedy „po porażce prezydenta Trumpa” Jarosław Kaczyński „obrał świadomy kurs na izolację Polski”, Gowin „musiał się sprzeciwić, a konsekwencją było wyrzucenie z rządu”.

W tym obrazie wicepremier w rządach Beaty Szydło i Mateusza Morawieckiego stał się jedynym bezpiecznikiem działania dla dobra Polski. Niestety „z czasem dochodziły do głosu marzenia Jarosława Kaczyńskiego, by przeprowadzić populistyczną rewolucję. W pierwszej kadencji udawało się to utrzymać w ryzach – głównie dzięki współpracy prezydenta Dudy, premiera Morawieckiego i mojej. Ale po kolejnych wyborach tamy pękły”. Jeśli udział całego społeczeństwa w korzystaniu z efektów rozwoju i wzrostu jest „populistyczną rewolucją”, choć były wicepremier jednak dostrzega, że „program 500+ przywrócił setkom tysięcy rodzin poczucie godności”, to komu ostatecznie ma służyć rządzenie?

Błędy i wypaczenia

Jarosław Gowin wiedział, „że będzie to trudna koalicja, ale liczył, że bilans okaże się dla Polski korzystny”. Gdy zaczęło się okazywać coś odwrotnego, odszedł i znowu jest gotów do przeprowadzenia sanacji. Odbudowywał Polskę po rządach PO, gdzie był m.in. ministrem sprawiedliwości. A gdy sanacja mu się nie udała – przede wszystkim w sądownictwie, za które odpowiadał – odszedł z rządu i z Platformy. I znowu jest gotów do naprawiania państwa po rządach Zjednoczonej Prawicy, w których uczestniczył:

Po utracie władzy przez PiS trzeba to [sądownictwo] będzie naprawić. Jednak z zastrzeżeniem, że nie chodzi o powrót do starych kolein. Na czym konkretnie mają te zmiany polegać, trzeba przedyskutować w szerokim dialogu ze środowiskami prawniczymi

Tak jak przedyskutował ze środowiskami akademickimi zmiany w nauce i szkolnictwie wyższym:

Moja reforma systemu szkolnictwa wyższego i nauki poprzedzona była bezprecedensowo szerokimi po 1989 r. konsultacjami społecznymi

Ale ta część środowiska akademickiego, która nie jest jego establishmentem, uważa reformę za skrojoną wyłącznie pod tych najbardziej wpływowych i okopanych na swoich funkcjach, zatem skutki „szerokiego dialogu” wydają się bardzo ograniczone, a sanacja nauki i szkolnictwa wyższego raczej pogłębieniem choroby niż jej wyleczeniem. Mimo to Gowin nie traci poczucia racji, a nawet rozszerza je na wszystkie inne dziedziny rządzenia.

W 2015 r. Gowin wierzył, „że PiS przemyślał doświadczenia lat 2005– 2007. Na to wskazywał wspólny program, który wypracowaliśmy w 2015 r. Taką nadzieję dawało też to, że Kaczyński sięgał po takich ludzi jak Mateusz Morawiecki w roli głównego mózgu ekonomicznego”. Przecież „program Zjednoczonej Prawicy z 2015 r. był programem zachodnioeuropejskiej chadecji”. A Gowin jego strażnikiem i żyrantem. Potem przyszły błędy i wypaczenia, więc „na różnych polach trzeba będzie sprzątać”. Gdy chodzi o ustawę o Sądzie Najwyższym i ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa, Gowin sprzątał w trakcie ich przyjmowania:

W porozumieniu z prezydentem przygotowaliśmy wtedy poprawki, które naprawiały tę ustawę, zanim została uchwalona. […] Ale podczas pamiętnego posiedzenia komisji sprawiedliwości doszło do takiego zamieszania, że przegłosowano nie te poprawki, co trzeba

Wtedy Gowin skontaktował się z prezydentem, a ten „zapowiedział weto”. I „wiedząc, że weto będzie, nie mając już możliwości kontaktu z moimi posłami, zdecydowałem się zagłosować za tą ustawą. Miałem pewność, że ona nie wejdzie w życie”. Szczególnie interesujący jest „brak możliwości kontaktu z posłami” w lipcu 2017 r., czyli w erze niemal nieograniczonych możliwości smartfonów oraz internetu.

Najbardziej niechciany koalicjant

Jarosław Gowin czuł się w Zjednoczonej Prawicy niekomfortowo, ale przeważyło „wysokie tempo wzrostu gospodarczego, bardziej zrównoważony rozwój regionalny czy pomoc dla uboższych warstw społecznych. Miliony ludzi po raz pierwszy zaczęły mieć poczucie, że państwo się o nich realnie troszczy”. Ale w drugiej kadencji rządów jego „non possumus” musiało się objawić, szczególnie w związku z Polskim Ładem. Ten program rozwojowy, jak 15 września br. ujawnił w „Rzeczpospolitej”, sprawi, że podatkowo „stracą wszyscy”. W dodatku po wejściu w życie rozwiązań Polskiego Ładu, pod którego przyjęciem Gowin się podpisał, „coraz mniej będzie się opłacało pracować, coraz bardziej się będzie opłacało żyć z zasiłków”. Ostatecznie nie mógł tolerować „uderzenia w polską klasę średnią”. Powiedział „dość” w „akcie obywatelskiego sprzeciwu na psucie demokracji”. Ale „zapłacił i płaci za to wysoką cenę, podobnie jak wszyscy ci, którzy pozostali mu wierni”. Gdy ważyła się sprawa terminu wyborów prezydenckich, padały propozycje, by „objął funkcję marszałka Sejmu”, ale „nie był tym zainteresowany”.

Gowin, owszem, płaci cenę, ale raczej za nielojalność i bycie uciążliwą opozycją w ramach koalicji. Tego nikt nie toleruje, o czym świadczy choćby wyrzucenie PSL z koalicji z SLD w 2003 r. I PSL, i Porozumienie były takim politycznym partnerem, który gra rolę świętoszka, jednocześnie w pełni korzystając z przywilejów wynikających ze sprawowania władzy. A ich politycy uwielbiali opowiadać o męczeństwie, jakie znoszą dla dobra Polski. Gowin płaci też cenę za przekształcenie Porozumienia w partię będącą przemądrzałym recenzentem, który wbrew hucznym zapowiedziom ma bardzo mgliste albo całkiem nierealne własne propozycje, jak obecnie w sprawie podwyżek dla ochrony zdrowia oraz całej budżetówki. Zamiast im dorzucić, „PiS wolało forsować programy socjalne”. Tak jakby bieda, szczególnie dotykająca dzieci, nie była skandalem koniecznym do rozwiązania w pierwszej kolejności.

Porozumienie Jarosława Gowina długo korzystało z wizerunku „lepszej” prawicy, czyli bardziej wolnorynkowej i wolnościowej, choć nie bardzo im się udawało trwale utrzymać przy sobie wyborców. Nie udało się nawet utrzymać jedności w partii, w efekcie Gowin dysponuje obecnie zaledwie sześcioma mandatami. To nie świadczy także o kwalifikacjach przywódczych samego lidera. W efekcie Gowin i Porozumienie stali się jeszcze bardziej nieznośni niż Jarosław Kalinowski i PSL w 2003 r. w rządzie Leszka Millera. Przyszłe losy Gowina zapowiadał już jego słaby wynik w wyborach w 2019 r. w Krakowie – dostał 15 802 głosy, czyli prawie o 30 tys. mniej niż cztery lata wcześniej. To krakowscy wyborcy najwcześniej mieli dość „swego” reprezentanta – jako polityka natrętnie moralizatorskiego i mało skutecznego. Będąc w Zjednoczonej Prawicy, Gowin nie potrafił opanować swego egoizmu, choć na krótko go poskromił, gdy zrezygnował z funkcji wicepremiera i ministra rozwoju. Po wyborach w 2019 r. egoizm i narcyzm Gowina, nazywany troską o państwo, stał się równie natrętny jak ten Hołowni po wyborach prezydenckich w 2020 r. Gowin jest obecnie niechciany w Koalicji Polskiej jako niebezpieczny partner, odbierający głosy. I jest niechciany przez Tuska, któremu sprawiał problemy w drugim rządzie, dlatego chętnie się go pozbył. Gowin stał się obecnie najbardziej niepożądanym koalicjantem w Polsce, w dodatku niemającym praktycznie żadnych szans w kolejnych wyborach na przekroczenie progu. Stał się takim już jesienią 2020 r., a obecnie jego sytuacja jest jeszcze gorsza. Wszystko wskazuje na to, że jego polityczna kariera dobiegła końca, podobnie jak wcześniej Ludwika Dorna, Kazimierza Marcinkiewicza czy Mariana Krzaklewskiego.

Artykuł z 38/2021 numeru tygodnika „Sieci”.