Delegacja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (ZPRE), która odwiedziła Polskę przed majowymi wyborami prezydenckimi, oceniła, że mimo pozytywnych zmian w procesie wyborczym pozostają wyzwania, w tym: silna polaryzacja oraz kwestia przejrzystości finansowania kampanii.

Podniesione przez delegację obawy dotyczą m.in. „upolitycznionego składu organów administracji wyborczej”. Zakwestionowana też została „zdolność instytucji sądowych do bezstronnego rozwiązywania sporów wyborczych”. W opublikowanym komunikacie oceniono, że te dwie kwestie są pozostałościami… po poprzednim rządzie. Czyli rytualne okładanie PiS trwa w najlepsze?

Komunikat jest podsumowaniem dwudniowej wizyty w Polsce pięcioosobowej misji. Delegacja spotkała się w tym czasie z przedstawicielami władz, partii politycznych, społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych mediów oraz sądownictwa.

Co „pozytywnego”?

Wśród pozytywnych zmian, jakie zaszły od czasu wyborów parlamentarnych z 2023 roku delegacja ZPRE odnotowała m.in. aktywne zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, w tym szeroką obserwację wyborów i wzmożoną uwagę społeczeństwa, co - w ocenie delegacji - świadczy o „silnym zaangażowaniu demokratycznym”.

Polaryzacja

Mimo tych zachęcających zmian „utrzymują się pewne wyzwania” - głosi komunikat.

Polaryzacja polityczna nadal przeszkadza w zasadniczych reformach wyborczych, w szczególności dotyczących niezależności wymiaru sprawiedliwości, przejrzystości finansowania kampanii, niezależnych relacji w mediach

— czytamy w oświadczeniu.

Przedstawiciele ZPRE określili kampanię wyborczą jako „intensywną i budzącą podziały”, co również wywołuje ich obawy.

Przejrzystość finansowania kampanii

Kolejnym problemem, jak głosi komunikat, jest „niedostateczny nadzór finansowania kampanii” oraz „potencjał stronniczego relacjonowania w mediach publicznych”. Według relacji zawartej w komunikacie, osoby, z którymi delegacja spotkała się w Polsce, mówiły o wyzwaniach, jakimi są potencjalne cyberataki i możliwa ingerencja zagraniczna, oraz podkreślały „konieczność (zachowania) ciągłej czujności”, by zapobiec zagrożeniom hybrydowym.

Przejrzystość finansowania kampanii pojawia się jako kolejny obszar wymagający uwagi. Wielu rozmówców wyrażało obawy w związku z niedostatecznymi mechanizmami nadzoru i nierozwiązanymi kwestiami dotyczącymi przeznaczania funduszy publicznych na kampanię. Brak raportowania wstępnego, przed dniem wyborów, i ograniczone regulacje w sprawie kampanii prowadzonych przez osoby trzecie wskazywano jako luki, które mogą przeszkodzić w rozliczaniu i przejrzystości

— głosi komunikat.

Media i wybory

Rozmówcy delegacji mówili też o reformach w mediach, mających zapewnić niezależną politykę redakcyjną i wspierać pluralizm. Wskazywali przy tym, że „media publiczne są uważnie obserwowane pod kątem potencjalnej stronniczości w ich relacjach”.

W ocenie misji ZPRE brakuje „systematycznego monitorowania stosowania się mediów do zobowiązań wyborczych”, a to może „wpłynąć na zrównoważone relacjonowanie w okresie kampanii”.

W komunikacie zaznaczono, że pełna misja obserwacyjna ZPRE przybędzie do Polski w połowie maja, by monitorować przebieg głosowania. Wybory prezydenckie odbędą się 18 maja, a ewentualna druga tura - 1 czerwca.

Może wówczas misja ZPRE zwróci uwagę na nieczystą grę, w której nominaci koalicji rządzącej w PKW i minister finansów odcinają PiS od należnych im środków? A może zwrócą uwagę na „debatę”, która tak naprawdę była wydarzeniem wyborczym sztabu Rafała Trzaskowskiego z silnym udziałem TVP w likwidacji?

CZYTAJ TAKŻE: NASZ WYWIAD. Markiewicz: Debatę w TVP potraktowano jak produkt reklamowy. A to nie jest zgodne ani z konstytucją, ani z ustawami

olnk/PAP