Co z ekshumacjami ofiar OUN/UPA? Prezes IPN odpowiadaPamięć o ofiarach Zbrodni Wołyńskiej. Prezes IPN: "Nie można wymazać pewnych faktów z naszej wspólnej historii"

„Jesteśmy w procesie dochodzenia do tego, aby polskie ofiary na Wołyniu zostały odnalezione i miały swoje groby”- powiedział w środę prezes IPN dr Karol Nawrocki, odnosząc się do obchodzonej rocznicy Rzezi Wołyńskiej.

CZYTAJ RÓWNIEŻ: Prezydent na Skwerze Wołyńskim: Ta zbrodnia była ludobójstwem. Prawda musi być mocno wypowiedziana. Chcemy prawdy, chcemy grobów

Dr Nawrocki, który był w środę gościem programu „Gość Wydarzeń” na antenie Polsatu News, odniósł się do zgłoszonej przez prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego inicjatywy nadającej obywatelom RP specjalny status. W jego opinii zgłoszenie tego projektu w dniu obchodów 79. rocznicy zbrodni UPA ma wymiar symboliczny dla stosunków obu narodów. Wyraził także nadzieję, że działania władz ukraińskich doprowadzą do ponownego rozpoczęcia poszukiwań ofiar zbrodni z 1943 r. i ich upamiętnienia. Dodał, że 11 lipca „mogły paść słowa” odnoszące się wprost do tej rocznicy i pomoc udzielana Ukraińcom przez Polaków „nie może wymazać pewnych faktów z naszej wspólnej historii”. Podkreślił, że „jesteśmy w procesie dochodzenia do tego, aby polskie ofiary na Wołyniu zostały odnalezione i miały swoje groby”.

W wywiadzie Nawrocki odniósł się również do zarzutów wysuwanych przez prof. Grzegorza Motykę. W wywiadzie dla Wp.pl badacz Rzezi Wołyńskiej stwierdził, że w czasie prezesury Karola Nawrockiego i Jarosława Szarka „IPN zaniechał dialogu z historykami ukraińskimi”, a „kilku specjalistów ds. polsko-ukraińskich albo odeszło z IPN, albo zostali zwolnieni”. Prezes IPN powiedział, że wywiady udzielane przez prof. Motykę są „zazwyczaj satyrą lub komedią i nie traktuję ich poważnie”. Dodał, że zwolnieni pracownicy IPN prowadzili działania wymierzone w instytut lub nie przyznawali się do pracy w jego strukturach. Jako przykład tego rodzaju działań podał prowadzenie przez jednego ze zwolnionych portalu krytykującego działalność IPN.

Wyjaśnił, że dialog z Ukraińskim Instytutem Pamięci Narodowej musi być koordynowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ponieważ ta instytucja podlega ukraińskiemu Ministerstwu Kultury. Nawrocki zapowiedział jednak rozmowę z prezesem UIPN.

Będzie to spotkanie online, ponieważ prezes Drobowycz walczy na froncie

— mówił Nawrocki.

Wyraził nadzieję, że niedawna wizyta wiceprezesa IPN Karola Polejowskiego i badacza dziejów ludobójstwa dokonanego przez UPA Leona Popka daje nadzieję na to, że „w narodzie ukraińskim dojrzewa przekonanie, że ten fakt historyczny powinien zostać uregulowany i będzie to kolejny kamień milowy do pojednania narodów polskiego i ukraińskiego”. Zapowiedział także kolejne działania na rzecz ekshumacji ofiar zbrodni UPA oraz polskich żołnierzy wojen z sowietami w latach 1920 i 1939.

Prezes Karol Nawrocki odniósł się również do słów premiera Mateusza Morawieckiego, który podczas uroczystości na Skwerze Wołyńskim w Warszawie powiedział, że współodpowiedzialni za zbrodnie byli Niemcy.

Oni byli panami życia i śmierci Polaków, Ukraińców i Żydów. I to oni jednocześnie odpowiadają za zbrodnię wołyńską, jako rządzący ówczesną częścią kresów II Rzeczpospolitej

— mówił premier.

Zdaniem Nawrockiego należy pamiętać, że na okupowanych terenach Niemcy stosowali strategię dziel i rządź i dążyli do wzajemnego skłócenia zamieszkujących je narodów.

Działania reżimu białoruskiego

Nawrocki odniósł się także do działań reżimu w Mińsku, na polecenie którego zniszczono ostatnio polskie miejsca pamięci na Białorusi. Zdaniem prezesa IPN jest to jedno ze świadectw ciągłości dyktatury Łukaszenki i Związku Sowieckiego, a także dążenia Mińska do bycia „kolejnym obwodem Federacji Rosyjskiej”. Dodał, że działania tamtejszego reżimu łamią prawo międzynarodowe i umowy z Polską, które gwarantują istnienie cmentarzy i innych miejsc pamięci. Podkreślił, że podobny charakter ma prowokacja polegająca na pochowaniu dezertera Emila Czeczki na cmentarzu żołnierzy polskich poległych w wojnie polsko-bolszewickiej.

Prezes Nawrocki odniósł się do dzisiejszej konferencji prasowej w lesie białuckim w powiecie działdowskim podczas której poinformowano, że Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu odkryła dwa masowe groby z czasów II wojny światowej, w których pochowano ok. 8 tysięcy Polaków zamordowanych przez Niemców. Powiedział, że może dziwić, że dopiero teraz tego rodzaju miejsca są odkrywane i upamiętniane, ale jest to konsekwencja braku działań historyków w okresie PRL i po 1989 r.

To praca na kilka dekad, ponieważ procesy transformacyjne po 1989 nie przyspieszały takich poszukiwań. Do powstania IPN duża część polskiej historii była zapomniana lub zdekonstruowana

— podsumował prezes IPN.

mly/PAP