Co dalej z Orderem Orła Białego dla Zełenskiego? Leśkiewicz zabrał głos

Poczekamy jeszcze kilka dni na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie ewentualnego odebrania Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu - zaznaczył rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz na antenie Telewizji wPolsce24. Podkreślił jednocześnie, że opinia prezydenta Karola Nawrockiego jest wszystkim znana.

Pod koniec maja prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ogłosił, że nadał imię „Bohaterów UPA” Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Decyzja ta wywołała falę krytyki w Polsce. Prezydent Nawrocki zaproponował, aby jednym z punktów zwołanego na 8 czerwca posiedzenia Kapituły Orderu Orła Białego było odebranie tego odznaczenia ukraińskiemu prezydentowi. W poniedziałek Leśkiewicz poinformował, że Kapituła przedstawiła uczestniczącemu w jej obradach Karolowi Nawrockiemu opinię w tej sprawie. Dodał, że prezydent podejmie decyzję „w odpowiednim czasie”.

W piątek Leśkiewicz pytany na antenie telewizji wPolsce24, czy Karol Nawrocki podjął już decyzję w tej kwestii odparł, że prezydent zakomunikował już dwa tygodnie temu, jakie jest jego stanowisko, jeżeli chodzi o odznaczenie nadane kilka lat temu prezydentowi Zełenskiemu. Karol Nawrocki stwierdził wtedy, że „gloryfikowanie UPA jest rzeczą, która dostarczyła rosyjskiej propagandzie wiele tlenu do dezinformacji”. - Poczekamy jeszcze kilka dni na ostateczne rozstrzygnięcie, natomiast opinia pana prezydenta jest wszystkim znana - dodał Leśkiewicz.

Leśkiewicz był także dopytywany, czy w jego ocenie prace poszukiwawcze prowadzone w Hucie Pieniackiej są zagrożone w obliczu sytuacji w jakiej są obecnie relacje polsko-ukraińskie w kontekście historycznym.

Raczej jesteśmy spokojni o to, że te prace poszukiwawcze będą się odbywały na terenie Ukrainy

— powiedział rzecznik prezydenta.

Z tego, co wiemy, na razie te prace trwają i to jest wymierny efekt spotkania prezydenta Karola Nawrockiego z prezydentem Zełenskim 19 grudnia ub.r. - dodał. Podkreślił, że po tamtym spotkaniu, w trakcie którego prezydent Nawrocki „wyraźnie powiedział, na czym mu zależy jeżeli chodzi o politykę historyczną - na prowadzeniu prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych

— pojawiło się kilka zgód na takie działania.

Ekshumacja na Wołyniu

W tym kontekście Leśkiewicz wspomniał o wydanej w ub. tygodniu przez władze Ukrainy zgodzie na ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni ukraińskich nacjonalistów w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu. Ekshumacje te mają odbyć się jeszcze w tym roku.

Mam nadzieję, że te prace nie zostaną zatrzymane - chociaż one na kilka lat rzeczywiście były wstrzymane decyzją władz Ukrainy. Ale nawet jeśli Ukraińcy mieliby zatrzymać te prace, bo na przykład pan prezydent Karol Nawrocki zdecyduje ostatecznie już o odebraniu (Orderu) Orła Białego (prezydentowi Zełenskiemu - PAP), warto to poświęcić, żeby nie doprowadzać do sytuacji, w której ukraińska armia ma za patronów zbrodniarzy z UPA

— oświadczył Leśkiewicz.

Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.

Nadawanie odznaczeń jest prerogatywą prezydenta. Prezydent nadaje ordery z własnej inicjatywy lub na wniosek premiera oraz Kapituł orderów. Według ustawy o orderach i odznaczeniach prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderu na wniosek m.in. kapituły oraz z własnej inicjatywy po zasięgnięciu opinii odpowiedniej kapituły, w razie stwierdzenia, że „nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia”.

Nieistniejąca już wieś Huta Pieniacka w obwodzie lwowskim to symbol martyrologii Polaków zamordowanych na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. We wtorek rozpoczęły się tam pierwsze wykopy w miejscach, gdzie mogą znajdować się masowe mogiły Polaków zabitych w lutym 1944 r. Prace potrwają do 19 czerwca; prowadzi je Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z ukraińskimi partnerami.

Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Dla polskiej strony wydarzenia z 1943 r. na Wołyniu były zbrodnią ludobójstwa, dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony. Dodatkowo Ukraińcy postrzegają OUN i UPA przeważnie jako organizacje antysowieckie (ze względu na ich powojenny ruch oporu wobec ZSRR), a nie antypolskie.

PAP/mly