Prof. Włodzimierz Bolecki został laureatem Nagrody im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego

Prof. Włodzimierz Bolecki, literaturoznawca, pisarz i historyk literatury polskiej został tegorocznym laureatem Nagrody im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Wyróżnienie zostało mu wręczone w trakcie Kongresu Polska Wielki Projekt 2026.

Laudację na cześć laureata wygłosił pisarz, reżyser teatralny i krytyk literacki, kawaler Orderu Orła Białego Antoni Libera.

Czcimy dzisiaj pisarza i uczonego o wielu talentach i cnotach, w zwięzłej z natury laudacji nie podobna omówić wszystkiego – zwłaszcza, gdy dorobek laureata jest tak bogaty i różnorodny. Nie temu zresztą służy mowa pochwalna

-– mówił Antoni Libera.

Mowa pochwalna to gatunek, który ma za zadanie nakręcić syntetyczny obraz osiągnięć laureata i wydobyć z jego działalności najważniejsze dokonania i rysy twórczości. Spróbuje więc odpowiedzieć na trzy następujące pytania: 1. Kim w polskim piśmiennictwie jest Włodzimierz Bolecki?; 2. Jakie są jego największe osiągnięcia?; 3. Co stanowi o wartości i swoistości jego pisarstwa?

— podkreślił.

Formalnie rzecz biorąc, Włodzimierz Bolecki jest historykiem i teoretykiem literatury, a także krytykiem literackim i wykładowcą akademickim, profesorem w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk zajmującym się szeroko rozumianą literaturą XX wieku. To jednak tylko tytuły i klasyfikacje. Rzecz, którą należy od razu podkreślić to fakt, że dzisiejszy laureat, jako jeden z nielicznych przedstawicieli rodzimego literaturoznawstwa bardzo wcześnie zdał sobie sprawę, że wiek XX przyniósł dwa niezwykle istotne, poniekąd kluczowe korpusy dzieł literackich

— zaznaczył pisarz.

Z jednej strony jest to dorobek szeroko pojętego modernizmu, którego sztandarowymi przedstawicielami stali się Ignacy Stanisław Witkiewicz, Bruno Schulz i Witold Gombrowicz, a z drugiej wcale nie sprzeczna z tym nurtem, najbardziej wartościowa i reprezentatywna część literatury emigracyjnej powstająca w drugiej połowie XX stulecia pod auspicjami i patronatem Jerzego Giedroycia. Chodzi tu głównie o takich twórców jak: Józef Mackiewicz, Czesław Miłosz, Gustaw Herling-Grudziński, Sergiusz Piasecki i Andrzej Bobkowski

— podkreślił.

Większość dzieł tych pisarzy powstała już po wojnie, gdy w Polsce panował komunizm, a pierwsza większa fala zainteresowania nimi nastąpiła dopiero po 1956 r., gdy reżim nieco zelżał. Oczywiście w krajowym środowisku literackim i akademickim, mimo niechęci władzy i zakazów cenzury, „te książki zbójeckie”, jak w ślad za Mickiewiczem nazywano całą tę produkcję emigracyjną, czytało się z przejęciem, niemal że z nabożeństwem, a nawet dyskutowało się o nich na rozmaitych nieoficjalnych konwentyklach

— dodał.

Niemniej jednak mało komu w tamtych latach przychodziło do głowy, że należy już wtedy ją katalogować, opracowywać i budować zręby przyszłych monografii krytycznych, jako że jest to niewątpliwie najbardziej wartościowa część polskiego piśmiennictwa XX wieku. Włodzimierz Bolecki był właśnie jednym z tych, którzy bardzo szybko zdali sobie z tego sprawę i niejako pod prąd – bo do 1989 r. literatura ta była formalnie zakazana – zaczął z premedytacją i metodycznie się nią zajmować i spod jego pióra zaczęły wychodzić potężne kompendia na temat Józefa Mackiewicza, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, a także niezliczone rozprawy i wstępy do dzieł Gombrowicza, Szulca i Miłosza

— mówił.

Włodzimierz Bolecki w swojej pracy podkreślał z naciskiem, że modernizm to bynajmniej nie tylko sztuka wątpiąca, ukazująca rozpad dotychczasowych wartości i prognozująca totalną katastrofę, lecz również taka, która ostrzega przed tym niebezpieczeństwem i próbuje pokazać w jaki sposób przeciwdziałać tej tendencji i jak bronić się przed nihilizmem. Dorobek Włodzimierza Boleckiego na tym polu jest imponujący

— powiedział.

Można powiedzieć, że najważniejsze dokonania polskiego piśmiennictwa w XX stuleciu doczekały się w osobie Włodzimierza Boleckiego swego głównego kronikarza, kustosza i komentatora. Dla czołowych przedstawicieli literatury polskiej XX wieku stał się on kimś kim w przeszłości byli wielcy kodyfikatorzy dzieł polskiego romantyzmu i pozytywizmu

— podkreślił.

Nagroda im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przyznawana jest wybitnym polskim twórcom, których dzieła przyczyniają się do lepszego zrozumienia historii i tradycji Polski oraz stanowią cenną inspirację na przyszłość.

tkwl/PAP