Jaśniej się już nie da! Prezes TK wyjaśnia MSZ bezsensowność postępowania ETPCz

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski w piśmie do MSZ podkreślił, że czworo prawników wybranych w marcu przez Sejm do Trybunału „nie jest sędziami TK” i wobec tego objęcie obowiązków nie jest im utrudniane. Stanowisko prezesa TK dotyczy skargi tych osób do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Chodzi o postępowanie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, które trybunał wszczął z pogwałceniem art. 35 Konwencji o ochronie praw człowieka. Nie wyczerpano bowiem krajowej drogi sądowej. Wniosek o zabezpieczenie powództwa, które ma być złożone do końca maja wystosowali kandydaci do TK, których 13 marca wybrał Sejm: Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski i Marcin Dziurda.

Cała czwórka dokonała pseudoślubowania w Sejmie bez obecności prezydenta RP, czego wymagają przepisy. Teraz utrzymują, że dzięki temu są już sędziami Trybunału. Od tamtej pory usilnie starają się wejść do pomieszczeń TK i zmusić prezesa Święczkowskiego, by dopuścił ich do orzekania. Jednak prezes trybunału jednoznacznie oświadczył, że te cztery osoby nie objęły urzędów sędziów TK, bo wydarzenia w Sejmie z ich udziałem nie może uznać za ślubowanie „wobec prezydenta”. Identyczne stanowisko zajął w tej sprawie prezydent Karol Nawrocki.

Nadużycie kompetencji przez ETPCz

Korwin-Piotrowska, Markiewicz, Taborowski i Dziurda zainicjowali postepowanie przed ETPCz - z pominięciem art. 35 Konwencji - a trybunał wydał postanowienie, które miałoby zmusić prezesa TK do dopuszczenia ich do orzekania. Jednocześnie zwrócił się do polskiego rządu o przekazanie do 20 maja br. informacji na temat sytuacji czterech sędziów. Skarżący zaś mają czas na złożenie pełnej skargi w ETPCz do 2 czerwca br.

Tyle że ETPCz daleko wykroczył także poza swoje kompetencje. Prof. Ireneusz C. Kamiński - były sędzia ETPCz ad hoc - wskazał w rozmowie z portalem wPolityce.pl, że mamy do czynienia z próbą prowadzenia precedensu. Podana przez ETPCz podstawa prawna jest wręcz „desperacka”. Sprawa dotyczy bowiem nie zwykłego stosunku cywilno-prawnego, ale służby publicznej, a tego rodzaju stosunkami ETPCz nie ma prawa się zajmować, bo nie są chronione konwencją. Nie mówiąc już o tym, że Korwin-Piotrowska, Markiewicz, Taborowski i Dziurda nie doświadczają żadnych z tego tytułu prześladowań.

W związku z pytaniami jakie MSZ wystosował do Trybunału Konstytucyjnego prezes sędzia Bogdan Święczkowski wystosował specjalne pismo z wyjaśnieniami.

„Nie są oni sędziami TK”

Pismo prezesa TK jest skierowane do pełnomocnika ministra spraw zagranicznych ds. postępowań przed Trybunałem w Strasburgu.

Prezes TK Bogdan Święczkowski stwierdził w nim, że nie utrudnia objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez skarżących, albowiem „nie są oni sędziami TK”. Jak wskazał, osoby te zostały jedynie wybrane na sędziów Trybunału.

Nie nawiązali stosunku służbowego i nie podjęli obowiązków z uwagi na fakt, że nie złożyli ślubowania wobec Prezydenta RP, jak tego wymaga ustawa o statusie sędziów TK

— czytamy w komunikacie TK.

TK podkreślił też, że przed Trybunałem toczy się postępowanie z inicjatywy prezydenta Karola Nawrockiego dotyczące sporu kompetencyjnego z Sejmem w sprawie ślubowania sędziów TK – w tym złożenia przez nich ślubowania w kwietniu w Sali Kolumnowej w Sejmie.

Europejski Trybunał Praw Człowieka – zgodnie z Konstytucją i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego – nie ma formalnych kompetencji do oceny legalności wyboru sędziów TK. Nie został do tego umocowany w żadnym punkcie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Dlatego decydowanie przez ETPCz we wskazanej sprawie jest pozbawione atrybutu wykonalności.

— brzmi komunikat trybunału.

Z kolei w piśmie przesłanym do MSZ prezes Święczkowski jednoznacznie podkreśla, że cała czwórka nie dopełniła ustawowego obowiązku ślubowania wobec prezydenta.

Dopiero ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest aktem, który decyduje o tym, że dana osoba staje się sędzią i kończy procedurę kreowania danej osoby na stanowisku sędziego TK. Osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału, która nie złożyła ślubowania wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, nie może podjąć obowiązków sędziego TK

— czytamy w oficjalnym piśmie do MSZ.

Portal wPolityce.pl publikuje pełną treść pisma prezesa TK do MSZ.

Pismo prezesa TK do MSZ

Szanowny Panie Pełnomocniku, odpowiadając na pismo z 6 maja 2026 r., informujące o wydaniu przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: ETPC), w dniu 5 maja 2026 r., „zarządzenia tymczasowego (interim measure)” w sprawie Dziurda i Inni p. Polsce (skarga nr 17392/26) oraz zawierające prośbę o przekazanie wkładu do odpowiedzi na pytania ETPC, przedkładam poniższe informacje.

1. Trybunał Konstytucyjny nie utrudnia objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez skarżących. Wskazane osoby nie są bowiem sędziami. Brak prawnej możliwości podjęcia obowiązków przez osoby wybrane na stanowisko sędziego Trybunału jest konsekwencją nienawiązania stosunku służbowego sędziego TK.

2. Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1422; dalej: ustawa o statusie sędziów TK) stanowi, że osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie. Zgodnie art. 5 zdanie pierwsze ustawy o statusie sędziów TK, stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania ipso iure. W wyroku z 24 listopada 2021 r., sygn. K 6/21 (OTK ZU A/2022, poz. 9) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że sędzią TK jest osoba wybrana przez Sejm, która złożyła ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Dopiero ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest aktem, który decyduje o tym, że dana osoba staje się sędzią i kończy procedurę kreowania danej osoby na stanowisku sędziego TK. Osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału, która nie złożyła ślubowania wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, nie może podjąć obowiązków sędziego TK (zob. wyrok TK o sygn. K 6/21 i wyrok TK z 24 października 2017 r., sygn. K 1/17, OTK ZU A/2017, poz. 79). W punkcie drugim sentencji powyższego wyroku, Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji w zakresie, w jakim przyznaje Europejskiemu Trybunałowi Praw Człowieka kompetencję do oceny legalności wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego, jest niezgodny z art. 194 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 Konstytucji.

Dodatkowo podkreślić należy, że w wyroku 2 dnia 12 maja 2026 r., sygn. K 3/26, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK, „rozumiany w ten sposób, że wyznacza Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, jest niezgodny z art. 126 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.

3. Ponadto należy wskazać, że przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się aktualnie sprawa o sygn. Kpt 1/26 z wniosku Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej a Sejmem o to, czy Sejm jest uprawniony do organizowania albo legitymizowania czynności mających zastępować ustawowy akt złożenia ślubowania osobiście wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przez osobę wybraną na urząd sędziego Trybunału Konstytucyjnego a także o to, czy czynności podjęte w dniu 9 kwietnia 2026 r. w Sejmie przez skarżących, mogły wywołać jakiekolwiek skutki prawne w sferze objęcia urzędu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), wszczęcie postępowania przed Trybunałem powoduje zawieszenie postępowań przed organami, które prowadzą spór kompetencyjny.

4. Trybunał w Strasburgu podkreślił, ze zarządzenie tymczasowe” w sprawie skarżących zostało wydane w świetle wyroku ETPC z 7 maja 2021 r. w sprawie Xero Flor sp. z o.o. p. Polsce (skarga nr 4907/18). Informuję, że w wyroku o sygn. K 6/21 Trybunal Konstytucyjny stwierdził, w kontekście sprawy Xero Flor, że normy wywiedzione przez ETPC z art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Europejskiej konwencji praw człowieka dotyczą materii, która nie jest przedmiotem regulacji Konwencji. Oznacza to, ze Rzeczpospolita Polska, przystępując w 1991 r. do Rady Europy, a następnie ratyfikując w 1993 r. Konwencję, nie wyraziła zgody na związanie się nimi (zob. cz. III, pkt 2 in primo).

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że powołany wyżej wyrok ETPC, jako pozbawiony umocowania konwencyjnego, wykroczył poza polityczne i prawne umocowanie, jakie ETPC otrzymał od państw-stron Konwencji. Stanowił zatem działanie ultra vires, a tym samym jest pozbawiony atrybutu wykonalności. Odmowa jego wykonania przez państwo nie stanowi naruszenia Konstytucji (zob, wyrok TK, sygn. K 6/21, cz. III, pkt 3.2.2., akapit trzeci in primo).

Przypominam ponadto, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji w zakresie, w jakim przy ocenie spełnienia warunku sądu ustanowionego ustawą” dopuszcza pomijanie przez ETPC przepisów Konstytucji, ustaw oraz wyroków polskiego Trybunału Konstytucyjnego jest niezgodny z art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 176 ust. 2, art. 179 w związku z art. 187 ust. 1 w związku z art. 187 ust. 4 oraz z art. 190 ust. 1 Konstytucji (zob. wyrok TK z 10 marca 2022 r., sygn. K. 7/21, OTK ZU A/2022, poz. 24).

Gdyby jednak organy władzy państwowej uznały, iż należy wykonać wskazaną decyzję ETPC, to mogą to uczynić na przykład poprzez odpowiednie zmiany legislacyjne w ustawie o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, uwzględniające wskazane wyżej orzecznictwo TK

— czytamy w piśmie jakie prezes Trybunału Konstytucyjnego sędzia Bogdan Święczkowski skierował do MSZ.

Robert Knap/PAP/trybunal.gov