Kolejny krok do pełnej kontroli! Rosyjskie służby graniczne zyskały nowe prawa do inwigilacji! Odmowa może skutkować nawet aresztem

Jak poinformował niezależny rosyjski portal Nastojaszczeje Wriemia, rosyjskie służby graniczne uzyskały formalne prawo kontrolowania telefonów, tabletów i laptopów podróżnych; odmowa udostępnienia urządzenia może skończyć się grzywną lub aresztem.

Rosyjskie służby graniczne uzyskały takie uprawnienia na skutek wprowadzonej kilka dni temu nowelizacji ustawy „O granicy państwowej”. Nowe regulacje potwierdzają praktykę stosowaną już wcześniej, tym razem jednak w bardziej sformalizowanej wersji – z jasno określonymi konsekwencjami dla opornych.

Poważne wątpliwości konstytucyjne

Zgodnie z przepisami funkcjonariusze mogą zażądać udostępnienia urządzenia do kontroli. Odmowa, w tym brak zgody na odblokowanie telefonu, może zostać uznana za niewykonanie polecenia służbowego. W takim przypadku grozi grzywna w wysokości kilku tysięcy rubli (1 rubel to równowartość około 4,5 polskiego grosza) lub nawet do 15 dni aresztu. Formalnie chodzi o możliwość „kontroli przedmiotów”, do których zaliczono również urządzenia elektroniczne.

Eksperci zauważają, że choć nowe przepisy nadają działaniom służb ramy prawne, budzą jednocześnie poważne wątpliwości konstytucyjne. Dostęp do prywatnej korespondencji i danych zwykle wymaga decyzji sądu, tymczasem na granicy procedura może zostać skrócona do polecenia funkcjonariusza. Nie jest to zresztą nowość – kontrole urządzeń elektronicznych przeprowadzano już wcześniej, choć ich status prawny pozostawał niejednoznaczny. Według niezależnego serwisu nowe regulacje raczej porządkują rzeczywistość niż ją tworzą, co w rosyjskich warunkach oznacza często nadanie oficjalnej formy rozwiązaniom testowanym wcześniej w praktyce.

Uzasadnienie władz

Władze uzasadniają zmiany koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i przeciwdziałania przemytowi czy ekstremizmowi. Krytycy argumentują jednak, że zakres kontroli może być znacznie szerszy, a sama procedura – trudna do zweryfikowania przez osobę poddawaną kontroli. W efekcie podróżny staje przed prostym wyborem: współpracować albo ryzykować konsekwencje administracyjne.

Rozwiązania te wpisują się w szerszy trend rozszerzania kontroli nad danymi cyfrowymi w Rosji. Organizacje obrońców praw człowieka, takie jak Human Rights Watch, alarmują, że władze zwiększają dostęp służb do informacji o aktywności użytkowników, zarówno w sieci, jak i poza nią. W tym kontekście kontrola urządzeń na granicy stanowi bezpośrednie uzupełnienie systemów nadzoru już funkcjonujących w Rosji.

xyz/PAP