Co zrobi rząd z wyrokiem NSA ws. "homomałżeństw"? "Rozstrzygnięcia, jak to będzie realizowane, jeszcze nie ma"

Wprowadzenie zmian dotyczących wyroku NSA ws. rejestracji małżeństw jednopłciowych to „łamigłówka prawna”, rozwiązań jeszcze nie ma – powiedział minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciej Berek. Równocześnie ogłosił, że skandaliczny marcowy wyrok w tej sprawie zostanie wykonany.

W drugiej połowie marca Naczelny Sąd Administracyjny podjął skandaliczną decyzję i uchylił wcześniejsze orzeczenie i decyzje odmawiające wpisania do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa jednopłciowego obywateli polskich, zawartego za granicą. Zobowiązał również kierownika stołecznego urzędu stanu do transkrypcji tego aktu do rejestru stanu cywilnego w ciągu 30 dni.

„Łamigłówka”

Minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciej Berek pytany w Radiowej Trójce, kiedy rząd wprowadzi rozporządzenie umożliwiające urzędom stanu cywilnego rejestrowanie takich związków odparł, że ze względu na „brak możliwości przeprowadzenia zmian ustawowych, jest to cały czas łamigłówka od strony prawnej”.

Od strony prawnej, systemowej rzecz nie jest prosta, dlatego że samo rozporządzenie bez zmiany przepisów ustawowych może wywołać pewne problemy co do tego, jakie są skutki funkcjonowania w obrocie prawnym tego typu dokumentów, jakie są uprawnienia osób, które się tym dokumentem legitymują. Nie potrafię w tej chwili jeszcze powiedzieć, jak to będzie rozwiązane pod względem systemowym

— powiedział Berek.

Jak zaznaczył, rozporządzenie „nie może ignorować systemu ustawowego”.

I tu wracamy do tego, że musimy ocenić, co jest realne do przeprowadzenia na poziomie ustawowym. Po raz kolejny pamiętając, że w tym procesie poza Sejmem i Senatem mamy także prezydenta. I sztuka polega też na tym, żeby to były rozwiązania, które są po prostu przyjmowalne w postaci ustawowej. Więc wiem, że to może brzmieć rozczarowująco, ale rozstrzygnięcia, które można było w tej chwili komunikować i jak to będzie realizowane jeszcze nie ma 

— mówił.

Działania rządu

Na początku kwietnia przedstawiciele Ministerstwa Cyfryzacji i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazali PAP, że resorty pracują nad rozwiązaniami, które umożliwią wykonanie wyroku NSA dotyczącego przeniesienia do rejestru stanu cywilnego aktu małżeństwa osób tej samej płci zawartego za granicą.

Chodzi o nowelizacją rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Nowela przewiduje zmianę wzoru odpisu skróconego i zupełnego aktu małżeństwa – chodzi o zastąpienie określeń „kobieta” i „mężczyzna” określeniami „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”, a tym samym umożliwienie transkrypcji aktów małżeństw tej samej płci.

Marcowy wyrok dotyczył małżeństwa dwóch Polaków zawartego legalnie w 2018 r. w Berlinie. Para postanowiła przenieść się do Polski. Chcąc być traktowanymi w kraju jako małżonkowie, mężczyźni złożyli wniosek o transkrypcję niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Spotkali się jednak z odmową, uzasadnioną tym, że polskie prawo nie dopuszcza małżeństw tej samej płci.

W sprawie tej w 2023 r. NSA skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Dwa lata później – w listopadzie 2025 r. – Trybunał orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje tego typu związków. Po odpowiedzi TSUE sprawa wróciła na wokandę NSA.

Adrian Siwek/PAP