Odeszli... Pamiętamy o postaciach polityki, kultury i sportuOdeszli... papież Franciszek, Jimmy Carter, Leo Beenhakker. Pamiętamy o zmarłych postaciach sportu, kultury i polityki w Polsce i na świecie

W polskiej tradycji 1 listopada (uroczystość Wszystkich Świętych) i 2 listopada (Dzień Zaduszny) są dniami zadumy i odwiedzania grobów bliskich. Wspominamy również znane postacie polskiego i światowego sportu, a także polityki, kultury i nauki, którzy zmarli w 2025 roku. Odeszli m.in. Jan Furtok, Lucjan Brychczy, Andrzej Kraśnicki, Mieczysław Młynarski, George Foreman, Leo Beenhakker, Diogo Jota, Hulk Hogan.

Postacie sportu, które odeszły

LISTOPAD 2024

4.11. Zbigniew Krzyżanowski, były trener siatkówki. Kadrę seniorek prowadził w latach 1999-2003, a juniorek w latach 2007-10. Jako trener klubowy prowadził drużyny młodzieżowe, a potem seniorskie wszystkich klas rozgrywkowych, w tym Nike Węgrów i BKS Stal Bielsko-Biała, z którą zdobył mistrzostwo Polski w latach 2003-04 oraz Puchar Polski w 2004. Zmarł w wieku 71 lat.

13.11. Michał Dąbrowski, dwukrotny medalista igrzysk paralimpijskich w Paryżu w szermierce na wózkach. Od 2023 roku walczył z nowotworem. Dzień przed śmiercią został odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia sportowe, za zasługi dla rozwoju i upowszechniania sportu paralimpijskiego. Zmarł w wieku 38 lat.

14.11. Jerzy Noszczak, były selekcjoner kobiecej reprezentacji kraju. Od 1998 roku nieprzerwanie pracował w Związku Piłki Ręcznej w Polsce. Zmarł w wieku 79 lat.

26.11. Jan Furtok, były piłkarz reprezentacji Polski i GKS Katowice, którego był najlepszym strzelcem w historii. W barwach katowickiej drużyny grał w latach 1979-88 oraz 1996-97. W 299 spotkaniach strzelił 122 bramki. Zdobył z nią Puchar Polski i wicemistrzostwo kraju. W reprezentacji narodowej rozegrał 36 spotkań, strzelił 10 bramek. Wystąpił m.in. w mistrzostwach świata w Meksyku (1986). Grał też w niemieckich drużynach Eintrachtu Frankfurt i HSV Hamburg. Zmartł w wieku 62 lat.

GRUDZIEŃ 2024

1.12. Ilke Wyludda, jedna z najlepszych dyskobolek w historii. Niemka W igrzyskach olimpijskich w Atlancie w 1996 roku zdobyła złoty medal. Zmarła w wieku 55 lat.

2.12. Lucjan Brychczy, były znakomity piłkarz reprezentacji Polski i Legii Warszawa. Słynny „Kici” był legendą stołecznego klubu - związany z nim od 1954 roku, czyli przez więcej niż połowę jego historii. Z Legią wywalczył cztery tytuły mistrza kraju i czterokrotnie zdobył Puchar Polski. Trzykrotnie był królem strzelców ekstraklasy. W reprezentacji Polski wystąpił 58 razy w oficjalnych meczach i strzelił 18 goli. Zmarł w wieku 90 lat.

2.12. Helmuth Duckadam, bramkarz piłkarski który przeszedł do historii rumuńskiego futbolu przede wszystkim z powodu znakomitej postawy w meczu finałowym Pucharu Europy Mistrzów Krajowych w 1986 roku, kiedy to w Sewilli Steaua Bukareszt zremisowała bezbramkowo z Barceloną, a w konkursie rzutów karnych obronił cztery strzały rywali. PEMK był poprzednikiem obecnej Ligi Mistrzów, a Steaua pierwszym klubem z Europy Wschodniej, który wywalczył to trofeum. Zmarł w wieku 65 lat.

10.12. Wiktor Pysz, były znakomity hokeista ekstraklasy i trener reprezentacji Polski, z którą w 2001 roku wywalczył awans do mistrzostw świata Elity. Zmarł w wieku 75 lat.

17.12. Rik Van Looy, dwukrotny mistrz świata w kolarstwie Rik Van Looy. Belg, nazywany „łowcą klasyków”, w karierze odniósł 161 zwycięstw. Zmarł w wieku 90 lat.

26.12. Janusz Garlicki, lekarz kadry olimpijskiej i narodowej w piłce nożnej w latach 1970-82. Biało-czerwoni w trakcie jego współpracy z reprezentacją Polski zdobyli złoty medal igrzysk olimpijskich w Monachium (1972) i dwukrotnie stanęli na trzecim stopniu podium w mistrzostwach świata - w Niemczech (1974) i w Hiszpanii (1982). Zmarł w wieku 88 lat.

STYCZEŃ 2025

10.01. Andrzej Kraśnicki, wieloletni prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego, w ostatnim czasie honorowy prezes PKOl, były prezes Związku Piłki Ręcznej w Polsce. Zmarł w wieku 75 lat.

27.01. Maciej Petruczenko, dziennikarz, wieloletni publicysta i honorowy redaktor naczelny „Przeglądu Sportowego”, specjalizujący się głównie w lekkiej atletyce. ZMarł w wieku 78 lat.

LUTY 2025

27.02. Borys Spasski, szachista, którego pojedynek z Amerykaninem Bobbym Fischerem w 1972 roku przeszedł do historii królewskiej gry i został określony mianem „meczu stulecia”. Zmarł w wieku 88 lat.

MARZEC 2025

2.03. Buwajsar Sajtijew, rosyjski trzykrotny mistrz olimpijski w zapasach w stylu wolnym Buwajsar Sajtijew. Był jednym z najbardziej utytułowanych zapaśników w stylu wolnym w historii. Złote medale zdobył w igrzyskach w Atlancie, Atenach i Pekinie. Ponadto był sześciokrotnym mistrzem świata i Europy. Zmarł w wieku 49 lat.

9.03. Akinori Nakayama, gimnastyk, zdobywca 10 medali olimpijskich, w tym sześciu złotych. Technika kołysania się i balansowania w ćwiczeniach na kółkach, którą stosował Japończyk, została nazwana „Nakayama” i do dziś jest używana na największych zawodach. Zmarł w wieku 82 lat.

21.03. George Foreman, złoty medalista olimpijski, zawodowy mistrz świata wszechwag w latach 1973-74 oraz 1994-95, a później pastor, biznesmen i społecznik. Zmarł w wieku 76 lat.

26.03. Antoni Trzaskowski, piłkarz Legii Warszawa (1961-73), jednokrotny reprezentant Polski (1971). Zmarł w wieku 83 lat.

KWIECIEŃ 2025

10.04. Leo Beenhakker, holenderski trener piłkarski, w latach 2006-09 selekcjoner reprezentacji Polski. Pod jego wodzą biało-czerwoni po raz pierwszy w historii awansowali do mistrzostw Europy - w 2008 roku. Był pierwszym pełnoetatowym zagranicznym szkoleniowcem polskiej drużyny narodowej. W bogatej karierze prowadził też m.in. reprezentację Holandii, Ajax Amsterdam i Real Madryt. Zmarł w wieku 82 lat.

MAJ 2025

1.05. Manuel Caceres Artesero, popularny „Manolo”, najbardziej znany kibic piłkarskiej reprezentacji Hiszpanii. Jeździł za kadrą narodową po całym świecie z bębnem, zyskując szacunek i uznanie w futbolowym środowisku. Odszedł w wieku 76 lat.

10.05. Jacek Gaworski, medalista paralimpijski z Rio de Janeiro w szermierce na wózkach. Zmarł w wieku 57 lat.

CZERWIEC 2025

15.06. Krystyna Palmowska, alpinistka, zdobywczyni dwóch ośmiotysięczników budowała kondycję przed planowanym wylotem do Pakistanu, by wziąć udział w rocznicowym filmie dokumentującym sukcesy polskich alpinistek w górach najwyższych. Zmarła w wieku 76 lat.

20.06. Mieczysław Młynarski, olimpijczyk, wieloletni reprezentant kraju, strzelec, legenda Górnika Wałbrzych, jeden z najlepszych zawodników w historii polskiej koszykówki. Do historii przeszedł 10 grudnia 1982 roku, kiedy w meczu Górnika z Pogonią Szczecin uzyskał aż 90 punktów, trafiając 35 z 48 rzutów z gry (nie było jeszcze rzutów za trzy punkty) i 20 z 22 rzutów wolnych. Zmarł w wieku 69 lat.

23.06. Adam Medyński, trener szermierki, mający tytuł fechmistrza, Adam Medyński. W ostatnich latach był związany z klubem Szpada Wrocław, który sam założył. Zmarł w wieku 88 lat.

LIPIEC 2025

3.07. Diogo Jota, piłkarz Liverpoolu i reprezentacji Portugalii. Zmarł w wieku 28 lat.

24.07. Hulk Hogan, najbardziej rozpoznawalny przedstawiciel wrestlingu, który uczynił z niego widowisko warte miliardy dolarów. Amerykanin próbował sił w muzyce i aktorstwie, ale nic nie dało mu takiej sławy i pieniędzy, jak walki łączące elementy sportu i wielkiego show. Zmarł w wieku 71 lat.

WRZESIEŃ 2025

14.09. Ricky Hatton, były mistrz świata w boksie Brytyjczyk. Znany przez całą karierę jako „Hitman” był jednym z najsłynniejszych brytyjskich pięściarzy - zdobył tytuły mistrza świata zarówno w kategorii półśredniej, jak i lekkopółśredniej. Zmarł w wieku 46 lat.

26.09. Dorota Tlałka-Mogore, narciarka alpejska, trenerka i olimpijka, jedna z najsłynniejszych postaci polskiego i francuskiego narciarstwa lat 80. Zmarła w wieku 62 lat.

PAŹDZIERNIK 2025

14.10. Aleksander Ditiatin, rosyjski gimnastyk Aleksander Ditiatin, który zdobył osiem medali, w tym trzy złote, podczas igrzysk olimpijskich w Moskwie w 1980 roku. Dotarł wtedy do finałów wszystkich ośmiu konkurencji i w każdej stanął na podium. Zdobył trzy złote, cztery srebrne i jeden brązowy medal. Ponieważ pierwsze olimpijskie krążki wywalczył w Montrealu w 1976 roku (dwa srebra), jego dorobek zamknął się okrągłą liczbą 10. Zmarł w wieku 68 lat.

Postacie światowej polityki i kultury

LISTOPAD 2024 ROKU

03.11. Quincy Jones, amerykański producent muzyczny i kompozytor, uznawany za jedną z najważniejszych postaci muzyki w USA przełomu XX i XXI wieku. Zmarł w wieku 91 lat.

06.11. Madeleine Riffaud, francuska bojowniczka ruchu oporu, poetka, pisarka, dziennikarka i korespondentka wojenna. Zmarła w wieku 100 lat.

08.11. Raszid Machlufi, algierski piłkarz i symbol walki o niepodległość Algierii. Zmarł w wieku 88 lat.

13.11. Kjanusz Sandżari, irański aktywista i dziennikarz; popełnił samobójstwo w proteście przeciw dyktatorskim rządom najwyższego przywódcy duchowo-politycznego Iranu, ajatollaha Alego Chameneia. Odszedł w wieku 42 lata.

15.11. Celeste Caeiro, portugalska bohaterka rewolucji goździków, rozdawała żołnierzom białe i czerwone goździki, które stały się symbolem tej bezkrwawej rewolty. Zmarła w wieku 91 lat.

18.11. Charles Dumont, francuski kompozytor i piosenkarz, autor lub współautor licznych utworów, w tym „Non, je ne regrette rien”, jednej z najsłynniejszych piosenek Edith Piaf. Zmarł w wieku 95 lat.

26.11. Jim Abrahams, amerykański scenarzysta, reżyser i producent filmowy, współtwórca wielu popularnych komedii, w tym „Czy leci z nami pilot?” i „Nagiej broni”. Zmarł w wieku 80 lat.

28.11. Silvia Pinal, meksykańska aktorka, gwiazda filmów złotej ery kina meksykańskiego z lat 40. i 50. XX wieku, muza reżysera Luisa Bunuela. Zmarła w wieku 93 lat.

29.11. Marshall Brickman, amerykański scenarzysta i reżyser filmowy, wraz z Woodym Allenem nagrodzony Oscarem za najlepszy scenariusz oryginalny komediodramatu „Annie Hall”. Odszedł w wieku 85 lat.

GRUDZIEŃ 2024 ROKU

08.12. Jill Jacobson, amerykańska aktorka znana z produkcji telewizyjnych takich jak „Dni naszego życia” i „Star Trek: Następne pokolenie”. Zmarła mając 70 lat.

13.12. Diane Delano, amerykańska aktorka znana m.in. z horroru „Kult”, komedii „Czas dla siebie” oraz popularnego w latach 90. serialu „Przystanek Alaska”. Zmarła w wieku 67 lat.

15.12. Zakir Hussain, indyjski muzyk, mistrz gry na tabli, czterokrotny zdobywca nagrody Grammy. ZMarł w wieku 73 lat.

17.12. Marisa Paredes, hiszpańska aktorka filmowa i teatralna, muza reżysera Pedro Almodovara, znana z filmów „Wszystko o mojej matce” i „Życie jest piękne”. Odeszła w wieku 78 lat.

25.12. Osamu Suzuki, wieloletni prezes koncernu Suzuki, przez kilka dekad jedna z najbardziej wpływowych postaci światowej motoryzacji. Zmarł w wieku 94 lat.

26.12. Manmohan Singh, indyjski ekonomista i polityk, premier Indii w latach 2004-2014, doprowadził do bezprecedensowego rozwoju gospodarczego kraju. Odszedł w wieku 92 lat.

27.12. Kari Dziedzic, amerykańska polityk polskiego pochodzenia, była członkini senatu stanu Minnesota i członkini Democratic-Farmer-Labor Party (DFL). Zmarła w wieku 62 lat.

28.12. Charles Dolan, amerykański przedsiębiorca, założyciel znanych firm medialnych, w tym HBO i CBS. Odszedł w wieku 98 lat.

29.12. Jimmy Carter, polityk Partii Demokratycznej, 39. prezydent Stanów Zjednoczonych (1977-1981), laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku za promowanie pokojowych rozwiązań konfliktów międzynarodowych, demokracji i praw człowieka. Zmarł w wieku 100 lat.

29.12. Tomiko Itooka, najstarsza Japonka i najstarsza osoba na świecie. Odeszła w wieku 116 lat.

31.12. Arnold Ruutel, estoński polityk, nauczyciel akademicki, prezydent Estonii w latach 2001-2006, za jego kadencji kraj dołączył do UE i NATO. Zmarł w wieku 93 lat.

31.12. Roger Pratt, brytyjski operator filmowy, znanego z produkcji takich jak „Batman” czy „Harry Potter i Komnata Tajemnic”. Zmarł w wieku 77 lat.

STYCZEŃ 2025 ROKU

05.01. Kostas Simitis, grecki polityk, prawnik i nauczyciel akademicki, premier Grecji i przewodniczący Panhelleńskiego Ruchu Socjalistycznego (PASOK) w latach 1996-2004. Zmarł w wieku 88 lat.

07.01. Jean-Marie Le Pen, francuski polityk i prawnik, założyciel skrajnie prawicowej partii Front Narodowy, ojciec Marine Le Pen, która w 2018 r. zmieniła nazwę ugrupowania na Zjednoczenie Narodowe. Odszedł w wieku 96 lat.

07.01. Peter Yarrow, członek amerykańskiego zespołu Peter, Paul and Mary, który odegrał kluczową rolę w amerykańskich ruchach na rzecz praw obywatelskich i przeciwko wojnie w Wietnamie. Zmarł w wieku 86 lat.

12.01. Leslie Charleson, amerykańska aktorka znana z roli w popularnej operze mydlanej „Szpital miejski”. Aktorka zmarła w wieku 79 lat.

15.01. David Lynch, amerykański reżyser, aktor, producent i scenarzysta filmowy, jeden z najbardziej znanych i oryginalnych reżyserów amerykańskich, autor m.in. filmów „Mulholland Drive”, „Człowieka słonia” i serialu „Miasteczko Twin Peaks”. Zmarł w wieku 78 lat.

16.01. Francisco San Martin, hiszpański aktor znany widzom z występów w popularnych amerykańskich telenowelach „Dni naszego życia” i „Moda na sukces”. Zmarł w wieku 39 lat.

17.01. Martin Pollack, austriacki pisarz, eseista i reporter, autor książek „Śmierć w bunkrze”, „Cesarz Ameryki” i „Ojcobójca”. Zmarł w wieku 81 lat.

17.01. Jan Shepard, amerykańska aktorka, gwiazda Złotej Ery Hollywood, znana z takich produkcji, jak „Sabre Jet”, „Third of a Man” i rockowego musicalu „Król Kreol”. Zmarła w wieku 96 lat.

30.01. Marianne Faithfull, brytyjska piosenkarka i aktorka, ikona rocka lat 60. i 70. XX wieku, znana m.in. z przeboju „As Tears Go By”. Zmarła w wieku 78 lat.

LUTY 2025 ROKU

01.02. Horst Koehler, niemiecki polityk i ekonomista, prezydent Niemiec w latach 2004-2010, przywiązywał dużą wagę do relacji z Polską. Zmarł w wieku 81 lat.

04.02. Maria Teresa Horta, pisarka i działaczka społeczno-polityczna nazywana „matką feminizmu” współczesnej Portugalii. Zmarła w wieku 87 lat.

04.12. Aga Chan IV, znany też jako książę Karim al-Hussajni, przywódca duchowy nizarytów, wyznających odmianę szyizmu. Zmarł w wieku 88 lat.

08.02. Sam Nujoma, pierwszy prezydent niepodległej Namibii (1990–2005), uważany za ojca niepodległości tego kraju. Zmarł w wieku 95 lat.

08.02. Gyalo Thondup, starszy brat Dalajlamy XIV, były szef tybetańskiego rządu na uchodźstwie, który prowadził kilka rund rozmów z Chinami. Zmarł w wieku 97 lat.

17.02. James Harrison, australijski krwiodawca znany jako „człowiek o złotym ramieniu”; immunoglobulina uzyskana z jego osocza pomogła ocalić 2,4 mln dzieci, których życiu zagrażał konflikt serologiczny. Zmarł w wieku 88 lat.

18.02. Gene Hackman, amerykański aktor, gwiazda Hollywood, dwukrotny laureat Oscara, znany m.in. z filmów „Bonnie i Clyde” i „Bez przebaczenia”. Zmarł w wieku 95 lat.

21.02. Clint Hill, agent amerykańskiej służby Secret Service, który w 1963 r. podczas zamachu na prezydenta USA Johna F. Kennedy’ego w Teksasie próbował osłonić go swoim ciałem przed kolejnymi kulami zamachowca. Zmarł w wieku 93 lata.

24.02. Roberta Flack, amerykańska wokalistka, pianistka, laureatka nagrody Grammy za utwór „Killing Me Softly”, jedna z czołowych postaci muzyki lat 70. XX wieku. Zmarła w wieku 88 lat.

24.02. Rose Girone, urodzona na terytorium obecnej Ukrainy, w chwili śmierci uważana za najstarszą ocalałą z Holokaustu. Zmarła w wieku 113 lat.

26.02. Michelle Trachtenberg, amerykańska aktorka znana z seriali „Plotkara” i „Buffy: Postrach wampirów”. Zmarła w wieku 39 lat.

MARZEC 2025 ROKU

01.03. Angie Stone, amerykańska piosenkarka soul i R&B, w latach 70. członkini jednego z pierwszych żeńskich zespołów rapowych Sequence. Zmarła w wieku 63 lat.

04.03. Oleg Gordijewski, były pułkownik KGB, który w latach 80. przeszedł na stronę Zachodu jako najwyższy rangą funkcjonariusz radzieckiego wywiadu. Zmarł w wieku 86 lat.

17.03. John „Paddy” Hemingway, irlandzki pilot, ostatni żyjący uczestnik bitwy o Anglię w 1940 r. Zmarł w wieku 105 lat.

27.03. Zeev Baran, izraelski architekt, honorowy konsul RP w Jerozolimie i syn żołnierza Armii Krajowej Eliasza Barana ps. Edyp. Zmarł w wieku 90 lat.

29.03. Richard Chamberlain, amerykański aktor i piosenkarz, zdobywca trzech Złotych Globów, znany z seriali „Szogun”, „Doktor Kildare” i „Ptaki ciernistych krzewów”. Zmarł w wieku 90 lat.

KWIECIEŃ 2025 ROKU

01.04. Val Kilmer, amerykański aktor znany m.in. z ról w filmach „Batman Forever”, „The Doors” i „Top Gun”. Zmarł w wieku 65 lat.

03.04. Theodore McCarrick, były kardynał i arcybiskup Waszyngtonu wydalony ze stanu duchownego za wykorzystywanie seksualne dzieci i seminarzystów. Zmarł w wieku 94 lata.

13.04. Mario Vargas Llosa, peruwiański powieściopisarz, eseista, dziennikarz i polityk; laureat literackiej Nagrody Nobla w 2010 roku, jeden z najbardziej wpływowych pisarzy Ameryki Łacińskiej. Zmarł w wieku 89 lat.

21.04. Papież Franciszek (Jorge Mario Bergoglio), argentyński duchowny rzymskokatolicki, jezuita, 266. papież w latach 2013–2025, jako pierwszy papież w dziejach przyjął imię Franciszek, inspirując się postacią świętego Franciszka z Asyżu; zmarł w czasie rekonwalescencji po ciężkim zapaleniu płuc. Zmarł w wieku 88 lat.

22.04. Zurab Cereteli, gruziński rzeźbiarz mieszkający w Rosji, znany z monumentalnych pomników w Moskwie, przez 30 lat stał na czele rosyjskiej Akademii Sztuk Pięknych. Zmarł w wieku 91 lat.

MAJ 2025 ROKU

01.05. Charley Scalies, amerykański aktor charakterystyczny, znany z ról w serialach „Rodzina Soprano” i „Prawo ulicy”. Zmarł w wieku 84 lata.

03.05. Paul Van Hoeydonck, belgijski malarz, grafik i rzeźbiarz, autor pierwszego dzieła sztuki pozostawionego na Księżycu: rzeźby „Fallen Astronaut” upamiętniającej 14 astronautów, którzy zginęli podczas misji. Zmarł w wieku 99 lat.

03.05. Sureyya Onder, turecki polityk i reżyser filmowy, kluczowa postać procesu mającego doprowadzić do zakończenia konfliktu między władzami Turcji a separatystyczną Partią Pracujących Kurdystanu (PKK). Zmarł w wieku 62 lat.

07.05. Chaled Ahmed al-Ahmed, jeden z przywódców organizacji terrorystycznej Hamas.

09.05. Margot Friedlaender, niemiecka ocalała z Holokaustu i mówczyni, przywódczyni kampanii na rzecz zachowania pamięci o zbrodniach niemieckiego narodowego socjalizmu. Miała 103 lata.

11.05. Robert Benton, amerykański scenarzysta i reżyser, znany z filmów „Sprawa Kramerów” oraz „Bonnie i Clyde”. Zmarł w wieku 92 lat.

13.05. Jose „Pepe” Mujica, prezydent Urugwaju w latach 2010-2015, ze względu na skromny styl życia określany mianem „najbiedniejszego prezydenta świata”. Zmarł w wieku 89 lat.

18.05. Nicola Grauso, włoski przedsiębiorca medialny, założyciel stacji radiowych i telewizyjnych we Włoszech, a także mediów m.in. w Polsce, gdzie na początku lat 90. kupił „Życie Warszawy” i stworzył sieć TV Polonia 1. Zmarł w wieku 76 lat.

19.05. Jurij Grigorowicz, rosyjski baletmistrz i choreograf baletu, dyrektor artystyczny Teatru Bolszoj w latach 1964-1995. Zmarł w wieku 98 lat.

20.05. George Wendt, amerykański aktor znany z produkcji „Columbo”, „Fletch” i „Zdrówko!”. Zmarł w wieku 76 lat.

21.05. Gerry Connolly, amerykański polityk, prominentny kongresmen Partii Demokratycznej, były przewodniczący Zgromadzenia Parlamentarnego NATO. Zmarł w wieku 75 lat.

23.05. Sebastiao Salgado, brazylijski fotograf i obrońca środowiska, znany jako twórca zdjęć przedstawiających Amazonię i ubogie społeczności na całym świecie. Zmarł w wieku 81 lat.

23.05. Mohammed Lakhdar-Hamina, algierski reżyser i scenarzysta filmowy, twórca „Kroniki lat pożogi” z 1975 roku: jedynego afrykańskiego filmem nagrodzonego Złotą Palmą na festiwalu filmowym w Cannes. Zmarł w wieku 91 lat.

29.05. Bernard Kerik, były szef nowojorskiej policji okrzyknięty bohaterem za zasługi podczas akcji ratunkowej po zamachach na World Trade Center, później nominowany na ministra i skazany za oszustwa podatkowe. Zmarł w wieku 69 lat.

30.05. Loretta Swit, amerykańska aktorka polskiego pochodzenia, znana przede wszystkim z roli major Margaret Houlihan w serialu komediowym „MAS*H”. Zmarła w wieku 87 lat.

CZERWIEC 2025 ROKU

01.06. Jonathan Joss, amerykański aktor i muzyk, znany z ról w filmach „Prawdziwe męstwo” i „Siedmiu wspaniałych”. Zmarł w wieku 59 lat.

09.06. Frederick Forsyth, brytyjski pisarz powieści sensacyjnych i thrillerów, autor m.in. „Dnia Szakala”, „Akt Odessy” i „Psów wojny”. Zmarł w wieku 86 lat.

10.06. Bujar Bukoshi, jugosłowiański urolog, chirurg, a później polityk, były wieloletni przywódca samozwańczego rządu Kosowa na uchodźstwie. Zmarł w wieku 78 lat.

11.06. Brian Wilson, amerykański muzyk, współzałożyciel i lider jednego z pierwszych zespołów rockowych The Beach Boys. Zmarł w wieku 82 lat.

14.06. Leonard Lauder, amerykański biznesmen, miliarder, odpowiedzialny za globalny sukces marki kosmetycznej Estee Lauder. Zmarł w wieku 92 lat.

17.06. Alfred Brendel, austriacki muzyk, uznawany za jednego z najwybitniejszych współczesnych pianistów. Zmarł w wieku 94 lat.

26.06. Lalo Schifrin, argentyńsko-amerykański kompozytor, twórca muzycznego motywu przewodniego do serialu i filmów z serii „Mission: Impossible”. Zmarł w wieku 93 lat.

LIPIEC 2025 ROKU

03.07. Michael Madsen, amerykański aktor znany z ról w filmach Quentina Tarantino, takich jak „Wściekłe psy”, „Kill Bill” i „Nienawistna ósemka”. Zmarł w wieku 67 lat.

04.07. Mark Snow, amerykański kompozytor, autor muzyki do filmów i seriali, największą sławę przyniósł mu muzyczny motyw przewodni do serialu „Z Archiwum X”. Zmarł w wieku 78 lat.

13.07. Muhammadu Buhari, były dwukrotny prezydent Nigerii, najpierw po zamachu stanu jako wojskowy przywódca państwa, a później demokratycznie wybrany prezydent. Zmarł w wieku 82 lat.

14.07. Joan Anderson, australijska modelka, która przyczyniła się do wypromowania hula-hoop na świecie. Zmarł w wieku 101 lat.

17.07. Felix Baumgartner, austriacki spadochroniarz i mistrz skoków ekstremalnych, w 2012 r. wsławił się skokiem spadochronowym ze stratosfery. Zmarł w wieku 56 lat.

17.07. Jake Larson, amerykański weteran II wojny światowej i gwiazda TikToka. Zmarł w wieku 102 lat.

19.07. Andre Vingt-Trois. Francuski kardynał, emerytowany arcybiskup Paryża, uważany za jedną z najbardziej wpływowych postaci francuskiego episkopatu. Zmarł w wieku 82 lat.

21.07. Dan Ziskie, amerykański aktor znany z wielu produkcji telewizyjnych, w tym serialu „House of Cards”. Zmarł w wieku 80 lat.

22.07. Ozzy Osbourne, brytyjski piosenkarz i autor tekstów, założyciel zespołu Black Sabbath. Zmarł w wieku 76 lat.

22.07. Chuck Mangione, amerykański trębacz i kompozytor, autor przeboju „Feels So Good”, jego płyta „Children of Sanchez” przeszła do historii jazzu. Zmarł w wieku 84 lat.

24.07. Hulk Hogan, amerykański aktor, showman, muzyk, najbardziej rozpoznawalny wrestler świata. Zmarł w wieku 71 lat.

SIERPIEŃ 2025 ROKU

03.08. Stella Rimington, funkcjonariuszka brytyjskich służb specjalnych, pierwsza kobieta na stanowisku dyrektora generalnego służb bezpieczeństwa MI5. Zmarł w wieku 90 lat.

05.08. Ion Iliescu, rumuński polityk, działacz komunistyczny, pierwszy prezydent Rumunii po rewolucji 1989 roku w latach 1990-1996 oraz w latach 2000-2004. Zmarł w wieku 95 lat.

07.08. Myint Swe, polityk i wojskowy, pełniący obowiązki prezydenta Mjanmy (Birmy) po wojskowym zamachu stanu w 2021 r. Zmarł w wieku 74 lat.

07.08. Jim Lovell, amerykański astronauta, dowódca słynnej misji księżycowej Apollo 13, która omal nie zakończyła się katastrofą w 1970 r. Zmarł w wieku 97 lat.

08.08. William Webster, amerykański prawnik, były szef Federalnego Biura Śledczego (FBI) i Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA), jako jedyny stał na czele obu tych służb. Zmarł w wieku 101 lat.

11.08. Miguel Uribe, kolumbijski senator, potencjalny kandydat na prezydenta Kolumbii. Zmarł w wieku 39 lat.

17.08. Terence Stamp, brytyjski aktor, najbardziej znany z roli generała Zoda w filmach z serii Superman. Zmarł w wieku 87 lat.

17.08. Joe Caroff, amerykański grafik, znany jako autor logo do serii filmów o Jamesie Bondzie i plakatu do „West Side Story”. Zmarł w wieku 103 lat.

29.08. Rodion Szczedrin, rosyjski kompozytor i pianista, tworzył opery i balety inspirowane literaturą i folklorem rosyjskim, jeden z najbardziej znanych w ZSRR i Rosji kompozytorów współczesnych. Zmarł w wieku 92 lat.

WRZESIEŃ 2025 ROKU

01.09. Graham Greene, kanadyjski aktor wywodzący się z indiańskiego plemienia Oneida; znany z rolu Kopiącego Ptaka w westernie „Tańczący z wilkami”, za którą otrzymał nominację do Oscara. Zmarł w wieku 73 lat.

02.09. Patrick Hemingway, amerykański pisarz, przyrodnik i podróżnik, syn noblisty Ernesta Hemingwaya. Zmarł w wieku 97 lat.

04.09. Giorgio Armani, włoski projektant mody, światowej sławy kreator mody, nazywany królem włoskiej mody, współzałożyciel przedsiębiorstwa Giorgio Armani. Zmarł w wieku 91 lat.

04.09. Katarzyna - księżna Kentu, żona kuzyna królowej Wielkiej Brytanii Elżbiety II, pierwsza członkini brytyjskiej rodziny królewskiej, która przyjęła katolicyzm. Zmarła w wieku 92 lat.

10.09. Charlie Kirk, amerykański prawicowy aktywista polityczny, osobowość medialna, sympatyk prezydenta USA Donalda Trumpa i współzałożyciel konserwatywnej organizacji Turning Point USA. Zmarł w wieku 31 lat.

16.09. Robert Redford, amerykański aktor i reżyser, legenda Hollywood, zdobywca dwóch Oscarów, zapamiętany dzięki rolom w filmach takich jak „Wszyscy ludzie prezydenta”, „Żądło” i „Trzy dni Kondora”. Zmarł w wieku 89 lat.

23.09. Claudia Cardinale, włoska aktorka filmowa i piosenkarka, gwiazda światowego kina, zagrała w najsłynniejszych filmach wybitnych włoskich reżyserów: Luchino Viscontiego, Federico Felliniego i Sergio Leone. Zmarła w wieku 87 lat.

PAŹDZIERNIK 2025 ROKU

01.10. Jane Goodall, brytyjska prymatolożka znana z przełomowych badań nad szympansami. Zmarła w wieku 91 lat.

03.10. Patricia Routledge, brytyjska aktorka, najlepiej znana z roli snobistycznej Hiacynty Bukiet w serialu „Co ludzie powiedzą”. Zmarła w wieku 96 lat.

11.10. Diane Keaton, amerykańska aktorka znana z wielu znanych i nagradzanych produkcji, wystąpiła m.in. w „Ojcu chrzestnym” i w wielu filmach Woody’ego Allena, za rolę w „Annie Hall” zdobyła Oscara. Zmarła w wieku 79 lat.

15.10. Raila Odinga, kenijski polityk, lider Pomarańczowego Ruchu Demokratycznego, były premier Kenii w latach 2008-2013. Zmarł w wieku 80 lat.

15.10. Natalia Lebiediewa, rosyjska profesorka zajmująca się historią II wojny światowej oraz historią stosunków polsko-rosyjskich i litewsko-rosyjskich, badaczka zbrodni katyńskiej i członkini Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych. Zmarła w wieku 86 lat.

16.10. Kanchha Szerpa, pochodzący z Nepalu ostatni żyjący uczestnik wyprawy Edmunda Hillary’ego, która zdobyła Mount Everest w 1953 r. Zmarł w wieku 92 lat.

16.10. Ace Frehley, amerykański wokalista i muzyk, główny gitarzysta zespołu rockowego Kiss, uważany za jednego z najwybitniejszych gitarzystów metalowych wszech czasów. Zmarł w wieku 74 lat.

17.10. Mamma Erasmus (Sofia Corradi), włoska wykładowczyni pedagogiki, pomysłodawczyni wymiany studentów między europejskimi uniwersytetami, nazwanego jej nazwiskiem. Zmarła miała 91 lat.

18.10. Chen Ning Yang, chiński fizyk i laureat Nagrody Nobla z 1957 r. wraz z Tsung-Dao Lee za teorię zakładającą, że oddziaływania słabe pomiędzy cząstkami elementarnymi nie zachowują symetrii parzystości. Zmarł w wieku 103 lat.

21.10. Francisco Pinto Balsemao, portugalski polityk i przedsiębiorca, były premier Portugalii w latach 1981-1983. Zmarł w wieku 88 lat.

21.10. Michael Smuss, izraelski artysta, członek ruchu oporu w trakcie II wojny światowej, ostatni żyjący powstaniec getta warszawskiego, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych. Zmarł w wieku 99 lat.

23.10. June Lockhart, amerykańska aktorka filmowa i telewizyjna, jedna z ostatnich gwiazd złotej ery Hollywood, znana m.in. z serialów „Lassie” i „Zagubieni w kosmosie”. Zmarł w wieku 100 lat.

24.10. Sirikit Kitiyakara, królowa Tajlandii, żona uwielbianego przez społeczeństwo króla Ramy IX, matka króla Ramy X. Zmarła w wieku 93 lat.

25.10. Bjoern Andresen, szwedzki aktor, pianista i kompozytor, znany z roli Tadzia w filmie „Śmierć w Wenecji” Luchino Viscontiego. Zmarł w wieku 70 lat.

26.10. Jack DeJohnette, amerykański perkusista jazzowy, współpracował m.in. z Milesem Davisem, współtworzył kwartet Charlesa Lloyda i Standards Trio, w którym występował z Keithem Jarrettem i Garym Peacockiem. Zmarł w wieku 83 lat.

27.10. Prunella Scales, brytyjska aktorka, znana z roli Sybil Fawlty w serialu „Hotel Zacisze”. Zmarł w wieku 93 lat.

CZYTAJ TEŻ:

— 1 listopada. Dziś wyjątkowa uroczystość - wspomnienie Wszystkich Świętych. „Także anonimowych, tylko Jemu znanych”

— Odeszli… Barbara Skrzypek, bp Dydycz, płk Krakowian, Joanna Kołaczkowska. Wspominamy zmarłe postacie z polityki, kultury i nauki

maz/PAP