Rząd wywróci KRS do góry nogami? I prezes Sądu Najwyższego: Zgłoszona propozycja to karykaturyzacja idei wyborów sędziowskich członków KRS

Zmiany proponowane w KRS to ”dalsza destabilizacja wymiaru sprawiedliwości” – uważa I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska. Jej zdaniem ”słuszne skądinąd” dążenie, aby sposób wyboru zapewniał reprezentatywność sędziów różnych szczebli w KRS w tym projekcie „stanowi karykaturyzację idei wyborów sędziowskich członków KRS”.

Nowelizacja ustawy o KRS z grudnia 2017 r. wprowadziła m.in. zasadę, że 15 sędziowskich członków KRS wybieranych jest przez Sejm - wcześniej byli oni wybierani przez środowiska sędziowskie. Projekt zmian w ustawie, nad którymi pracuje Ministerstw Sprawiedliwości, zakłada m.in., że członków KRS wybierać będą sędziowie, powstanie Rada Społeczna, aby wspierać KRS w wykonywaniu zadań, a mandaty sędziów-członków KRS wybranych po 2017 r., wygasną po ogłoszeniu wyników wyborów na nowych członków Rady.

Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha powiedział, że ”dużo wskazuje na to”, iż w tym tygodniu rząd zajmie się projektem ustawy o KRS.

Naruszenie ustroju KRS

W ocenie I Pierwszej Prezes SN Małgorzaty Manowskiej wprowadzenie projektowanych zmian skutkowałoby nie tylko naruszeniem konstytucyjnych podstaw ustroju KRS, ale także ”dalszą destabilizacją wymiaru sprawiedliwości i negatywnymi konsekwencjami dla sytuacji prawnej uczestników postępowań sądowych”.

W szczególności, za wtórnie niekonstytucyjny należy uznać proponowany przepis (…), w którym projektodawca wyłączył możliwość członkostwa w KRS sędziów pełniących określone funkcje (m.in. prezesa albo wiceprezesa sądu). Wskazane rozwiązanie powiela obowiązujący niegdyś przepis ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w 2007 r.

— poinformowała Manowska w opinii dotyczącej projektu zmiany ustawy o KRS.

Za sprzeczny z przepisami Konstytucji i utrwalonym orzecznictwem TK prezes Manowska uznała także projektowany przepis, który mówi o ograniczeniu możliwości kandydowania oraz powołania do KRS tych sędziów, którzy objęli stanowisko w wyniku wniosku o powołanie sędziego przedstawionego Prezydentowi przez KRS ukształtowaną po wejściu w życie nowelizacji ustawy o KRS z 8 grudnia 2017 r.

Niepotwierdzona niekonstytucyjność

Według Manowskiej, teza o niekonstytucyjności KRS od 2018 r. nigdy nie została stwierdzona w przewidzianej do tego przez Konstytucję procedurze przed TK.

Konstytucyjnie określony status sędziego, na czele z zasadą nieusuwalności (…), nie może być ograniczany ani kwestionowany ustawą, a wszelkie próby idące w tym kierunku podważają podstawowe ustrojowe założenia funkcjonowania władzy sądowniczej

— podkreśliła I Prezes SN.

Jak zaznaczyła, utrwalone orzecznictwo TK ”wielokrotnie stwierdzało naruszenie Konstytucji przy przedstawianiu kandydatów na stanowiska sędziowskie”, ale nigdy tego rodzaju wadliwość procedury nominacyjnej nie prowadziła do podważenia skuteczności samych powołań.

Regulacje takie są niedopuszczalne również w świetle utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w którym odrzucano możliwość „automatycznego” przekreślenia skutku powołania sędziego z uwagi na stwierdzone wady procedury nominacyjnej. W ocenie TSUE nawet to, że powołanie nastąpiło w warunkach niedemokratycznego reżimu, jakim był PRL i z inicjatywy organu tego państwa, jako takie nie podważa niezawisłości i bezstronności takiego sędziego. Tym bardziej zatem, nie mogą podobnego skutku rodzić same wątpliwości odnoszące się do sposobu wyłaniania Krajowej Rady Sądownictwa funkcjonującej w realiach państwa demokratycznego pod rządami obecnej Konstytucji

— uważa prezes Manowska.

„Karykaturyzacja wyborów”

I Prezes SN przedstawiła także zastrzeżenia natury konstytucyjnej wobec proponowanego uniemożliwienia członkostwa w KRS sędziów delegowanych do pełnienia czynności administracyjnych m.in. w Ministerstwie Sprawiedliwości oraz przepisów przewidujących utworzenie Rady Społecznej działającej przy KRS.

W tym kontekście wybiórcze i nierzetelne odwoływanie się do stanowisk organów Unii Europejskiej i Rady Europy przytaczanych w uzasadnieniu projektu na poparcie projektowanych zmian uznać należy za nieudolną próbę maskowania rozwiązań sprzecznych z zasadą demokratycznego państwa prawa. Słuszne skądinąd dążenie do tego, by procedura wyboru sędziów-członków KRS zapewniała reprezentatywność sędziów różnych szczebli, w ujęciu zaproponowanym przez projektodawcę stanowi karykaturyzację idei wyborów sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa przez wszystkich sędziów

— podkreśliła w opinii prezes Manowska.

Złożona z 25 osób obecna KRS jest organem o charakterze hybrydowym, który składa się z przedstawicieli środowiska sędziowskiego, Parlamentu (czterech posłów, dwóch senatorów), ministra sprawiedliwości, przedstawiciela prezydenta, a także prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i I Prezesa Sądu Najwyższego.

CZYTAJ TEŻ:

— Co Bodnar zrobi z KRS? Nowa, groźna koncepcja szefa MS zamiast skrócenia kadencji członków Rady. Uznał, że w tym kształcie… nie istniała!

— Prof. Manowska: „Ja jako obywatel tego kraju i pierwszy prezes SN, mam prawo się jednak bać”; „Stoimy na skraju przepaści”

— „Kasta” domaga się spłaty długu? Zbuntowani sędziowie chcą usunąć ze stanowiska I Prezes SN. Przygotowali oburzający list

pn/PAP