Dokumenty Stanisława Łuckiego trafią do Archiwum Akt Nowych

Członkowie korporacji K!Znicz, Lwów, rok 1938.  Stanisław Łucki - trzeci od lewej.
Członkowie korporacji K!Znicz, Lwów, rok 1938. Stanisław Łucki - trzeci od lewej.

26 września w Sejmie nastąpi uroczyste przekazanie archiwum polonijnego śp. Stanisława Łuckiego przez wdowę po żołnierzu i polityku dr Annę Łucką do Archiwum Akt Nowych.

Archiwum Łuckiego to jedna z większych kolekcji na temat polskiej emigracji po 1945 r., w tym na temat historii Stronnictwa Narodowego na uchodźstwie, a także polskiego i francuskiego wywiadu antyniemieckiego w latach II wojny światowej.

Stanisław Łucki w czasie wojny walczył m.in. w bitwie o Narwik, później brał udział w tworzeniu sieci F-2 (Wydziału Informacyjno-Zwiadowczego Sztabu Naczelnego Wodza). Zmarł w styczniu tego roku.

Prezentujemy jego życiorys.

 

Urodzony 3.05.1917 w Kutach (pow. Kosów Huculski), zmarł 28.01.2013 w Paryżu, magister prawa, kombatant, działacz polityczny i społeczny. Syn Stefana i Katarzyny Pogonowskiej. Żonaty z Renée Oddon, magistrem prawa (1944-1973) oraz Anną Smyszlajew, doktorem lingwistyki (1980-2013).

Maturę zdaje w 2 Gimnazjum Humanistycznym im. Karola Szajnochy we Lwowie w roku 1935. Należy do Sodalicji Mariańskiej. Mieszka w Bursie ormiańskiej im. dr Józefa Torosiewicza i ma częste kontakty z arcybiskupem ormiańskim ks. Józefem Teodorowiczem. W czasie pogrzebu hierarchy jest delegatem Korporacji niosącym jego trumnę. Studia prawnicze odbywa na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w latach 1935-1939 i kończy je później w Oxfordzie w 1945 r.  W czasie studiów lwowskich jest aktywnym działaczem Młodzieży Wszechpolskiej i Korporacji AkademickiejK! Znicz (od 1935), Stronnictwa Narodowego oraz Związku Zawodowego Praca Polska, (gdzie jest kierownikiem drużyny piłki nożnej). Za udział w manifestacjach studenckich zostaje zawieszony w prawach studenta, a nawet spędza miesiąc we lwowskim więzieniu na Brygidkach w marcu 1939r., a w konsekwencji traci rok studiów. W latach 1935-1939 studiuje międzynarodowe prawo lotnicze na Uniwersytecie lwowskim, co przerywa wybuch wojny.

Kiedy we wrześniu 1939 roku na Pokucie wkraczają Sowieci, Stanisław Łucki już miesiąc później przekracza „zieloną granicę” z Rumunią  na Czeremoszu. Przez Jugosławię i Grecję dociera do Francji. Tutaj w grudniu 1939 dołącza do formującej się Armii Polskiej w Coëtquidan. Przydzielony do III Batalionu Brygady Podhalańskiej, w 1940 r. bierze udział w ekspedycji do Norwegii  i w  Bitwie o Narwik w stopniu strzelca z cenzusem. Rozładowani po bitwie żołnierze z jego statku nie zdążyli się już ewakuować z Brestu do Anglii. Stanisław Łucki przedostaje się więc do strefy nieokupowanej Francji.

Nieudane próby zabrania się drogą morską z południa Francji do Anglii kończą się w październiku 1940 roku przydzieleniem do Kompanii Pracy pod Nimes. Stamtąd trafia do schroniska dla uchodźców w Voiron koło Grenoble. Organizuje tu koło Stronnictwa Narodowego i rozszerza jego działalność na Polskie Gimnazjum w Villard de Lans. Od listopada 1940 do sierpnia 1942 razem z Wojciechem Wasiutyńskim, Witoldem Nowosadem i Jόzefem Baranieckim wydaje „Biuletyn narodowy. W listopadzie 1941 wyjeżdża do Lyonu, gdzie obejmuje kierownictwo Domu studenckiego prowadzonego przez Polski Czerwony Krzyż. Od 1 lutego 1942 datuje się oficjalny udział Stanisława Łuckiego w polsko-francuskim ruchu oporu, który przeszedł do historii  pod nazwą francuskiej Sieci wywiadowczejF 2”.

Historia "F 2" zaczyna się we wrześniu 1940 r. wraz z przyjazdem do Francji Tadeusza Jekiela, kpt. Marynarki Wojennej. Stanisław Łucki, ps. „Arab jest później jej ważnym ogniwem. Ze względów konspiracyjny wycofuje się powoli z prac w Stronnictwie Narodowym. Od lutego 1942 r. organizuje w Lyon placówkę łączności na środkową Francję i strefę okupowaną oraz odbiór informacji od agentów francuskich. Sieć "F 2" zaczyna rozwijać się stosunkowo szybko.  Zbiera informacje i przekazuje je do Wielkiej Brytanii przez Hiszpanię, a do chwili przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny, co trzy miesiące, także przez ambasadę amerykańską w Vichy. Wiadomości ważne i pilne przekazuje się depeszami przez własne radio w Nicei. Niezależnie od przerzucania raportów przez Hiszpanię, Sieć korzysta także z "usług" małego statku, pod dowództwem kapitana korwety Buchowskiego, pływającego do Gibraltaru, Cannes i St. Raphaël. W Lyonie, od sierpnia 1942 r. z ramienia Sieci F 2 Stanisław Łucki ma osobisty, stały kontakt z komórką Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie, zajmującą się łącznością na Kraj. Do września 1944 pracuje w ramach F2 w Wydziale Informacyjno-Wywiadowczym Sztabu Naczelnego Wodza w okręgach Lyon i Paryż. Od marca 1943 r. organizuje przyszłą Centralę Wywiadu w Lyonie. Rozpoczęcie pracy i wysyłka pierwszego raportu z tego miasta odbyła się 15 lipca 1943r. Trwało to do końca kwietnia 1944. Łucki odpowiada przez ten czas za całą łączność  wewnętrzną.

W Lyonie cudem unika aresztowania przez Gestapo dzięki przeniesieniu się do Paryża z początkiem lipca 1944r., gdzie prowadzi dział szyfrów depesz Sieci aż do wyzwolenia Paryża, t.j. do 30 września 1944. Przez Sieć "F-2" przewija się około 2800 ludzi, w tym 10 proc. Polaków, którzy od początku do końca pełnią w niej kierownicze role. Za tę działalność Stanisław Łucki zostaje mianowany na stopień podporucznika Armii Polskiej oraz na kapitana honorowego Armii Francuskiej.  Warto dodać, że na Polskim Cmentarzu w Montmorency, wśród tablic poświęconych wielkim Polakom walczącym na Zachodzie, znajduje się również, od 14.06.1970 r. i dzięki staraniom Stanisława Łuckiego, osobna tablica poświęcona pamięci poległych z Sieci "F 2".

Po wyzwoleniu Francji Stanisław Łucki jedzie do Londynu. 1 grudnia 1944 zostaje oficjalnie wciągnięty do Armii Polskiej, co trwa do czasu demobilizacji przeprowadzonej 22 kwietnia 1948 roku w Calais. W tym czasie kończy studia prawnicze w Oxford, a od maja 1945 do roku 1947 dodatkowo pracuje jako attaché konsularny w delegaturze Ministra Spraw Wewnętrznych Rządu Londyńskiego. Jest m.in.  attaché konsularnym w Paryżu.

Od 1945 aktywnie uczestniczy w życiu politycznym Stronnictwa Narodowego (SN), piastując różne funkcje, m.in. kierownika Koła SN w Paryżu, sekretarza Wydziału Wykonawczego we Francji, administratora dwutygodnika Placówkawydawanego w Paryżu w latach 1945-1950, współredaktora Biuletynu Narodowegowydawanego jako miesięcznik w okresie 1954-1959. Z ramienia Stronnictwa jest kierownikiem Biura i sekretarzem Przedstawicielstwa Rady Politycznej we Francji od jej powstania w 1949 r. do 1954 r. Po 1957 roku pełni funkcję referenta ds. organizacji społecznych i kontaktów z cudzoziemcami w Wydziale Wykonawczym Stronnictwa, od 1959 sekretarza Wykonawczego SN we Francji, a później jego wiceprezesa. Od stycznia 1963 roku jest członkiem Komitetu Politycznego Stronnictwa w Londynie, aż do jego samorozwiązania w roku 1992. Jego polityczne zaangażowanie zostaje dostrzeżone i „uhonorowane” w dość szczególny sposób przez władze Francji podczas wizyty oficjalnej sowieckiego I sekretarza KC KPZS Nikity Chruszczowa w Paryżu, w 1960 roku. Stanisław Łucki na czas tej wizyty jest internowany na... Korsyce wraz z innymi działaczami niepodległościowymi z krajów Europy Wschodniej i Centralnej. Wśród ok. tysiąca wówczas internowanych było 20 Polaków.

Karierę zawodową rozpoczyna w 1955 r. jako dyrektor administracyjny w Compagnie Minière d`Agadir w Maroku. Od 1956 do 1963 jest szefem działu zakupów i osobą odpowiedzialną za eksport do Afryki firmy motoryzacyjnej Société des Automobiles Panhard et Levassor w Paryżu. W okresie od 1963 do 1972 jest szefem serwisu wewnętrznego w firmie Exploitations Electriques et Industrielles w Paryżu. Od 1973, aż do osiągnięcia wieku emerytalnego w 1982 roku, pracuje jako szef biura w dziale prawnym Regie Autonome des Transports Parisiens (RATP) w Paryżu.

W swoim życiu emigranta działa bardzo aktywnie w wielu organizacjach kombatanckich i społecznych, zarówno polskich jak i francuskich. Członek Stowarzyszenia Polskich Kombatantów (SPK), od 1952 roku jest członkiem Zarządu tej organizacji, a od 1958 do 1960 wiceprzewodniczącym Rady SPK Francja. W latach 1949-1955 jest członkiem Komitetu Wykonawczego Zjednoczenia Polskiego Uchodźstwa Wojennego (ZPUW). W okresie od 1954 do 1960 zasiada w Radzie Skarbu Narodowego. Od 1947 jest sekretarzem Zrzeszenia Prawników Polskich we Francji. Od 1959 jest też aktywnym członkiem Towarzystwa Historyczno-Literackiego (Biblioteki Polskiej) w  Paryżu. Od 1967 do 1979 sprawuje tu funkcję skarbnika. W 1965 zostaje przewodniczącym Komisji Rewizyjnej Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Polskimi i Grobami Historycznymi we Francji, od 1983 do 1986 pełni funkcję jego wiceprezesa, zaś po tym czasie, do grudnia 1992 prezesa i później prezesa honorowego. Od 1972r. jest członkiem Komitetu Lokalnego Biblioteki Polskiej, a od 1973r. jego skarbnikiem-sekretarzem przez 22 lat. Od 1980 do 1983 piastuje funkcję administratora domu wypoczynkowego THL La Vistule w Dinard. Od 1985 jest członkiem Zarządu Polskiego Funduszu Humanitarnego (wiceprezes i skarbnik od stycznia 1989). Należy również do Koła Lwowian w Londynie.

Działa także w licznych organizacjach kombatanckich francuskich, m.in. w: Amicale duRéseau F 2- wiceprezes i członek Komisji Rewizyjnej, w Fédération des Amicales des Réseaux de reseignements et évasion de la France Combattante, Amicale des Combattants de Narvik, Association Nationale des Médaillés de la Résistance Française.

W listopadzie 1998 całkowity, lewostronny paraliż ogranicza jego wszelka działalność. Umiera w Paryżu 28 stycznia 2013 roku i zostaje pochowany na Cmentarzu Les Champeaux w Montmorency.

 

Odznaczenia:

Krzyż Walecznych (1945)

Francuska Legia Honorowa (1957)

Komandoria L`Ordre National du Mérite (1980)

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2006)

Medal Armii Polskiej (1946)

Croix de Guerre z Palmami (1947)

Médaille de la Résistance française (1946)

Croix de Combattant Volontaire 1939-1945 (1961)

Norweski medal za bitwę o Narwik (1949)

Campaign Stars 1939-1945 (1946)

Złota Odznaka Honorowa Koła Lwowian w Londynie (1960)


CZYTAJ TAKŻE: Zmarł Stanisław Łucki, działacz Stronnictwa Narodowego, żołnierz Wojska Polskiego, współtwórca polskiej sieci wywiadowczej "F-2" we Francji

Studio TV

W tym miejscu za chwilę pojawią się komentarze...

Redaktor Naczelna: Marzena Nykiel

Zespół: Krzysztof Bałękowski, Wojciech Biedroń, Adam Kacprzak, Jacek Karnowski, Michał Karnowski, Tomasz Karpowicz, Kamil Kwiatek, Aleksander Majewski, Adam Stankiewicz, Weronika Tomaszewska, Anna Wiejak.

Autorzy: Łukasz Adamski, Piotr Cywiński, Krzysztof Feusette, Grzegorz Górny, Edyta Hołdyńska, Jerzy Jachowicz, Aleksandra Jakubowska, Stanisław Janecki, Dorota Łosiewicz, Maja Narbutt, Maciej Pawlicki, Andrzej Potocki, Marek Pyza, Aleksandra Rybińska, Marcin Wikło.

Używasz przestarzałej wersji przeglądarki Internet Explorer posiadającej ograniczoną funkcjonalność i luki bezpieczeństwa. Tracisz możliwość skorzystania z pełnych możliwości serwisu.

Zaktualizuj przeglądarkę lub skorzystaj z alternatywnej.