Siedem pytań do Kazimierza Ujazdowskiego. Po raz pierwszy tak ostentacyjnie złamano w Polsce konstytucję. Mam wrażenie, że to jest tendencja trwała

wPolityce.pl: Co wynika z przyjęcia paktu fiskalnego większością zwykłą, a nie kwalifikowaną – dwóch trzecich głosów?

Kazimierz Ujazdowski, poseł PiS, były minister kultury: Wynika zły precedens. Po raz pierwszy tak ostentacyjnie złamano konstytucję. Różnica między większością zwykłą i kwalifikowaną nie jest różnicą techniczną. Kwalifikowaną zarezerwowano dla decyzji zmieniającej de facto ustrój, konstytucję. Zasada kontrolowania naszego budżetu ma niewątpliwie wymiar ustrojowy. Kryje się w niej zabranie nam kawałka suwerenności.

Rząd, marszałek Kopacz, powołują się na ekspertyzy prawne.

- Ja znam opinię profesora Cezarego Mika, ufam jego prawniczej kompetencji. On nie pozostawia żadnej wątpliwości, że powinien być zastosowany tryb artykułu 90, czyli decydować powinna większość kwalifikowana Sejmu. Uważam, że mamy do czynienia z momentem zwrotnym. Władza polityczna przestaje traktować konstytucję jako ramy swojej działalności. Wprawdzie Donald Tusk zapewnił, że przy wprowadzaniu euro, będzie zastosowany tryb zmiany konstytucji, bo zmieni się szereg jej przepisów. Ale za parę lat może się okazać, że ta ekipa traktuje i te przepisy konstytucji jako nieistniejące.

Tusk nie liczy się z konstytucją?

- Jeszcze niedawno używano konstytucji jako argumentu przeciw zmianom w państwie, na przykład naprawie sądownictwa. A dziś traktuje się ją jak muzealny eksponat. Ona przeszkadza w odejściu od polityki podmiotowej w Unii Europejskiej. Stawia PO zbyt wysoką poprzeczkę. Wygodniejsza jest polityka ulegania państwom silniejszym. Konstytucyjne instytucje, gwarancje są traktowane jako zawada.

To jest pucz konstytucyjny?

- To krok w kierunku władzy, o której Jadwiga Staniszkis mówiła w latach 80.: „władza prerogatywna”. Czyli taka, która sama ustanawia reguły, a zarazem ich nie szanuje. To moim zdaniem trwała tendencja. Ta władza korzysta z bierności instytucji, które w innych krajach strzegą konstytucji czy praw obywatelskich mimo opinii rządu. W Niemczech Federalny Trybunał Konstytucyjny ma poczucie własnej siły. W Polsce tak nie jest. Nasz Trybunał najpierw będzie orzekał przez dwa lata, a w końcu uzna rację rządowej większości.

Widzi Pan inne przykłady łamania czy obchodzenia konstytucji?

- Choćby projekty ustawy o związkach partnerskich. Interpretacja przepisu konstytucyjnego jest jednoznaczna. Marszałek powinien sprzeczne z nim projekty wstrzymać. A przecież wiemy, że artykuł mówiący o małżeństwie jako związku kobiety i mężczyzny został wręcz uchwalony w intencji ochrony rodziny przed polityczną poprawnością.


- Pakt fiskalny to krok ku czemu? Rząd przedstawia go jako regulację nieomal techniczną, służącą racjonalniejszej polityce budżetowej.

- Sens podpisania tego traktatu to utrzymanie kontaktu z głównymi aktorami europejskiej sceny w roli partnera zależnego, subordynowanego, przywoływanego do porządku. Nota bene nie wierzę, że ten pakt będzie działał wobec nas dopiero wtedy, kiedy wejdziemy do sfery euro. Proszę się w niego wczytać. On pozwala silnym aktorom europejskiej sceny uderzyć w przewagi konkurencyjne Polski. Na przykład w relatywnie niskie podatki u nas. Pod pojęciem skoordynowania polityki gospodarczej czy finansowej mieści się przynajmniej próba narzucenia nam regulacji socjalnych czy wyższego opodatkowania. Politycy francuscy nie ukrywali niechęci do niskich podatków w Polsce. To jest pakt francusko-niemiecki. Nawet nie wchodząc do strefy euro będziemy przedmiotem ich nacisków.


- Będziecie dalej protestować?

- Czeka nas spór konstytucyjny – i co do procedury i co do treści paktu. Nam się mówi, że to nie jest umowa szczególnie wysokiej rangi. A przecież samodzielnie stanowiony budżet to główny atrybut państwa parlamentarnego. Bez tego uprawnienia takiego państwa nie ma. I trzeba będzie też monitorować praktykę. Naciski na nas, w oparciu o ten pakt, mogą zacząć już wkrótce uderzać w nasze całkiem konkretne interesy gospodarcze.


Rozmawiał Piotr Zaremba