W sobotę 29 września w centrum Krakowa odbył się happening historyczny pod nazwą „Diariusz z kampanii moskiewskiej” zorganizowany przez krakowski oddział Stowarzyszenia Studenci dla Rzeczypospolitej.

Wydarzenie było elementem Pól Chwały, których kolejna edycja miała miejsce w ostatni weekend września w Niepołomicach. „Diariusz z kampanii moskiewskiej” poprzedziły wielotygodniowe przygotowania, w które włączyli się członkowie Stowarzyszenia Pospolite Ruszenie Szlachty Ziemi Krakowskiej koordynujący przebieg samej inscenizacji. Happening był przypomnieniem historii wojny polsko-moskiewskiej z początku XVII wieku.

Uczestnicy spotkania przeszli z Rynku Głównego ulicą Grodzką na Bulwar Czerwieński. Pochód nawiązywał swą formą do znanych z historii i tradycji Krakowa przemarszów oraz tryumfalnych wjazdów miejskich. W kolejnych punktach grupy rekonstruktorów odtworzyły poszczególne elementy kampanii moskiewskiej Stanisława Żółkiewskiego. Widzowie mogli przenieść się w realia początku XVII wieku i poznać szczegóły działań polskiej armii dowodzonej przez hetmana. Happening rozpoczęło wezwanie żołnierzy do zaciągu do armii ruszającej na Carstwo Rosyjskie, powitanie Stanisława Żółkiewskiego oraz formowanie kolumny w takt wybijanego na bębnach rytmu. Na kolejnym przystanku odtworzono epizody z oblężenia Smoleńska. Została przedstawiona musztra wojsk cudzoziemskich, obrady i podpisanie układu między poselstwem moskiewskim a królem Zygmuntem III oraz ćwiczenia w strzelaniu i walkach na szable. Dalej formujący się korpus wyruszył pod dowództwem Żółkiewskiego na spotkanie z nadciągającą armią Dymitra Szujskiego. W następnym punkcie zademonstrowano dyscyplinę w obozie oraz scenę sądu hetmańskiego, po czym wojsko ruszyło pod Kłuszyn. Ostatnim etapem inscenizacji było przedstawienie błyskotliwego zwycięstwa Stanisława Żółkiewskiego nad wojskami moskiewskimi, którego komentarz stanowiły fragmenty diariusza samego hetmana. Punkt kulminacyjny stanowiło odtworzenie sceny hołdu ruskiego, złożonego królowi przez pojmanych carów Szujskich w 1611 roku w Warszawie. Po inscenizacji zgromadzeni mogli posłuchać prof. Andrzeja Nowaka, który przypomniał znaczenie kampanii moskiewskiej oraz przybliżył okoliczności hołdu ruskiego.

Happening miał na celu przypomnienie jednego z najchwalebniejszych wydarzeń w historii Polski, poprzez które dowiedliśmy swej siły, ale i mądrości-zawartej w projektach politycznych Stanisława Żółkiewskiego. To właśnie postać hetmana, jego plan ugody z rosyjskim bojarstwem oraz unii z Moskwą opartej na zasadzie „wolni z wolnymi, równi z równymi” stała się inspiracją dla organizatorów do urządzenia happeningu. Pamięć o zwycięskiej kampanii przez dziesiątki lat była tłumiona: najpierw w czasach zaborów, a później w okresie komunistycznych rządów. Dlatego tak ważne jest, by ten wielki polski tryumf powrócił do świadomości społeczeństwa, ponieważ nic tak nie buduje narodowej tożsamości jak wspomnienie wielkich zwycięstw.

Krakowska inscenizacja spotkała się z dużym zainteresowaniem turystów oraz mieszkańców miasta. Na Rynek Główny ściągnęły tłumy obserwatorów, które podążyły w tym niezwykłym pochodzie za armią Żółkiewskiego. Jeden z widzów przyznał, że pokonał ponad 200 km, by móc obejrzeć rekonstrukcję, a także podziękował organizatorom za przypomnienie tej właśnie pięknej karty z historii Polski. Członkowie stowarzyszenia zapowiadają kolejne przedsięwzięcia, których celem będzie podnoszenie świadomości historycznej wśród społeczeństwa, co jest jednym z najważniejszych celów ich działań.

Martyna Dziubałtowska

Studenci dla Rzeczypospolitej