Macedonia świętuje 20-lecie niepodległości

Macedonia obchodziła hucznie w czwartek 20. rocznicę niepodległości, odsłaniając w stolicy pomnik Aleksandra Wielkiego, który pogłębi kontrowersje z sąsiednią Grecją, oskarżającą Skopje o przywłaszczenie sobie greckiej historii i dziedzictwa.

Mała, 2-milionowa Macedonia była jedyną byłą jugosłowiańską republiką, która 8 września 1991 roku odłączyła się od Belgradu bez rozlewu krwi. Jednak 10 lat później otarła się o wojnę domową na tle etnicznym. Mniejszość albańska, stanowiąca ok. 25 proc. mieszkańców kraju, wywołała konflikt, który trwał pół roku i kosztował życie prawie 90 osób. Walki zakończyły się zawarciem w sierpniu 2001 roku porozumienia pokojowego z Ochrydy, przewidującego poszerzenie praw mniejszości albańskiej.

Z okazji 20-lecia niepodległości w Skopje władze przygotowały wiele imprez odbywających się pod hasłem "Razem w słońcu", gdyż słońce znajduje się na fladze macedońskiej. W stolicy zebrało się w czwartek 200 tysięcy ludzi, którzy zjechali z całego kraju.

Rozpoczynając uroczystości, przewodniczący parlamentu Trajko Weljanoski wręczył prezydentowi Gjorge Iwanowowi deklarację niepodległości z 1991 roku, która do tej pory była przechowywana w parlamencie i obecnie zostanie złożona w muzeum historycznym.

Głównym punktem uroczystości było odsłonięcie gigantycznego pomnika Aleksandra Wielkiego, zwanego Macedońskim, którego także Grecja uznaje za swojego władcę.

Pomnik według władz przedstawia "wojownika na koniu", lecz przypomina on postać króla Aleksandra III, który żyjąc jedynie 32 lata, pokonał imperium perskie i opanował wiele innych ziem, które stały się częścią starożytnej Grecji. Zmarł w 323 roku p.n.e.

Imieniem Aleksandra Wielkiego nazwane jest w Macedonii lotnisko międzynarodowe, drogi, ulice i place. Jego pomniki - w mniejszej skali niż w Skopje - są w wielu miastach.

Kością niezgody z Grecją od 20 lat jest też nazwa samej Macedonii. Ateny stoją na stanowisku, że nazwa ta jest zarezerwowana dla historycznego regionu Grecji i używanie jej przez sąsiedni kraj świadczy o tym, że Skopje może mieć roszczenia do regionu na północy Grecji. Obecnie Macedonię pod tą nazwą uznaje ponad 120 państw, ale na forum ONZ używana jest nazwa "Była Jugosłowiańska Republika Macedonii" (lub akronim od jej nazwy w brzmieniu angielskim: FYROM), stosowana również przez NATO i Unię Europejską.

Na tle sporu o nazwę Ateny blokują akcesję Macedonii do UE; w 2008 roku zablokowały już jej przystąpienie do NATO.


PAP, Prej