"Rząd zamierzył się na działające jak dotąd bezpiecznie, alternatywne dla banków, Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo – Kredytowe"

Bank Światowy dokładnie zbadał Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo – Kredytowe. Zbadał również ustawę, którą z taką determinacją chce wprowadzić Platforma Obywatelska. I rekomenduje wprowadzenie nowego modelu nadzoru nad SKOK.  Co niekoniecznie odpowiada wizji PO.

Sekret ustawy o SKOK, która leży w Trybunale Konstytucyjnym nie tkwi w tym, czy kasy powinny być nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego, lecz w tym, na ile master plan Platformy Obywatelskiej - dotyczący cichej likwidacji systemu SKOK - ma szanse na realizację. PO pracując nad ustawą założyła, że po jej wejściu w życie cały system kas przestanie mieć rację bytu.

Po pierwsze w ustawie nie są zapewnione odpowiednie źródła finansowania nadzoru, a każdorazowo o podziale określonej ustawowo na relatywnie niskim poziomie ma decydować premier, co jest bezprecedensową ingerencją w skali krajów gospodarki wolnorynkowej. De facto i de iure oznacza to bowiem, że to właśnie premier będzie decydował o tym w jakich obszarach SKOK kontroluje Kasa Krajowa, a w jakich KNF.

Próba faktycznej likwidacji

Po drugie zmiany, które przewiduje ustawa o SKOK, czyli w pierwszej kolejności narzucenie na SKOK-i wymogów obowiązujących w sektorze bankowym oznacza wytworzenie nierównowagi biznesowej i naruszenia zasady równej konkurencji. Co ma dla rynku finansowego ogromne znaczenie, ponieważ banki z założenia mają przynosić zyski swoim akcjonariuszom, zaś SKOK są skupione nie na generowaniu zysku, lecz na wspieraniu tej części społeczeństwa, która w związku z trudną sytuacją materialną znajduje się poza sektorem bankowym.

Najważniejsze zastrzeżenia ze strony zwolenników wolnorynkowego funkcjonowania finansowych podmiotów pozabankowych dotyczą w końcu nie uwzględnienia zdania zainteresowanych, a więc samych Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo – Kredytowych, ani członków kas i niezależnych od sektora bankowego ekonomistów. Co więcej, prędkość wprowadzenia zmian zapisanych w ustawie autorstwa PO oznaczać będzie faktyczną likwidację samego systemu kas w Polsce.

Ustawa z rekordową ilością 72 zarzutów niezgodności z Konstytucją RP jest obecnie badana przez Trybunał Konstytucyjny.

Po zbadaniu systemu SKOK i spornego projektu ustawy Bank Światowy ocenia, że choć nowe zasady nadzoru mogą przyczynić się do wzmocnienia i tak stabilnego systemu SKOK, ustawa jest zbyt ogólna i trzeba ją będzie uzupełnić przepisami wykonawczymi (których rząd i Sejm jeszcze nie opracowały), tak żeby funkcjonowanie kas stało się przejrzyste i bezpieczne dla ich członków.

- Choć aktywa SKOK są stosunkowo niewielkie w relacji do polskiego PKB, nadzór KNF nad kasami wydaje się potrzebny – uważa Marcin Piątkowski, współautor raportu i ekonomista Banku Światowego.

- Jednak nasz raport zaleca jednak również jasne określenie ról Kasy Krajowej SKOK i KNF w zakresie regulacji i nadzoru z uwzględnieniem wyznaczonych im zadań oraz konkretnych obowiązków przewidzianych w ustawie, czego nie ma. SKOK powinny mieć również dostęp do państwowego systemu gwarantowania depozytów. Uważamy również rozważenie przez KNF rozwiązania, w którym KNF sprawiałaby nadzór nad największymi kasami, zaś część zadań w zakresie nadzoru nad mniejszymi SKOK wciąż pozostawałaby w gestii Kasy Krajowej.

Nadzór, ale nie tylko

Stanisław Kluza, przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, co naturalne, chciałby mieć nadzór nad systemem SKOK. Całkowity. Choć przyznaje również, że w przypadku wejścia ustawy w życie kasom należy się również gwarancja depozytów w ramach środków Bankowego Funduszu Gwarancyjnego oraz, że powinny mieć możliwość otrzymywania wsparcia płynnościowego ze strony NBP.

Bank Światowy przyznał, że jak na razie ani państwowe gwarancje depozytów, ani wsparcie płynnościowe systemowi SKOK nie były potrzebne, bo system radził sobie dość sprawnie. Krytykuje uniemożliwianie ekspertom SKOK pracy przy przepisach dotyczących działalności kas oszczędnościowo – kredytowych oraz rekomenduje dopuszczenie Kas do dyskusji nad nowym prawem.

Z raportu opublikowanego właśnie przez Bank Światowy wynika więc to, o czym rynek doskonale wiedział i od dawna omawiał w kuluarach. Obecny rząd i klub Platformy Obywatelskiej zamierzył się na działające jak dotąd bezpiecznie (co przyznaje raport) i rozwijające się alternatywne dla banków Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo – Kredytowe pisząc ustawę represyjną i nieprecyzyjną. Zaś jej wejście w życie nie może się odbyć bez przygotowania odpowiednich przepisów wykonawczych.

Rekomendacje Banku Światowego z pewnością nie są w smak obecnemu rządowi i działającym nad Wisłą bankom, bo te nigdy nie ukrywały, że dobra SKOK to martwa SKOK. Konieczność bardziej szczegółowego i sprawiedliwego przygotowania prawa może zaś okazać się wsparciem dla całego systemu kas, co stanęłoby w sprzeczności z zamierzeniami twórców ustawy o SKOK. I gdyby wiedzieli, z jakimi rekomendacjami się spotkają ze strony międzynarodowego opiniodawcy nawet nie próbowaliby grzebać w systemie spółdzielczych kas.