Jedenaście odzyskanych obiektów, wśród nich 3 obrazy na płótnie, gwasz na papierze, XVIII-wieczna szklanica oraz zespół 6 fotografii, trafiło do Muzeum Narodowego w Warszawie. „Krok po kroku przełamujemy kolejne bariery, przez co do Polski wraca coraz więcej dzieł sztuki” - powiedział wicepremier Piotr Gliński.

Nowe straty wojenne polskiej kultury odzyskane

W Muzeum Narodowym w Warszawie z udziałem m.in. wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego, dyrektora MNW Łukasza Gawła, dyrektora Departamentu Restytucji Dóbr Kultury w MKiDN Elżbiety Rogowskiej, odbyła się uroczysta prezentacja i przekazanie do zbiorów tej placówki odzyskanych strat wojennych oraz obiektów pochodzących z kradzieży powojennej.

Dzisiaj prezentujemy 11 bardzo różnych dzieł sztuki, które są w większości stratami wojennymi. Ta różnorodność wskazuje na bogactwo tej domeny, która zaginęła, której wciąż poszukujemy. Mamy tu 3 obrazy na płótnie, wspaniały gwasz Józefa Brandta, który przedstawia Kozaka lub jeźdźca - odnaleziony przypadkowo po wojnie w gruzach jednego z domów. Wśród przekazywanych dziś dzieł znajdują się także fotografie tatrzańskie – skradzione z muzeum po wojnie. Mamy również wyjątkową rzecz, jaką jest XVIII-wieczna szklanica

— mówił minister kultury.

Wicepremier Gliński zwracał uwagę, że Polska w wyniku II wojny światowej utraciła ponad pół miliona ruchomych dzieł sztuki.

Niestety także w okresie PRL-u z uwagi na niekontrolowane wypożyczenia, a także liczne kradzieże, traciliśmy kolejne dzieła. Od pewnego czasu staramy się intensywnie poszukiwać i odzyskiwać straty wojenne, ale też i te rzeczy, które zaginęły w innych okolicznościach

— zaznaczył Gliński.

Codzienne poszukiwania tego, co „gdzieś na świecie należało do nas”

W tym kontekście przypomniał, że w resorcie kultury działa specjalny departament zajmujący się tymi działaniami. Jak mówił, narzędzia internetowe przeszukują dziennie miliardy informacji, by w ten sposób uzyskać podstawowe informacje, że „gdzieś coś na świecie może należeć do naszych strat”.

Szef MKiDN zaznaczył, że ta działalność opiera się przede wszystkim na współpracy z wieloma instytucjami i osobami w Polsce i na świecie, wyspecjalizowanymi w poszukiwaniu dzieł sztuki. Zaznaczył, że są to także zwykli obywatele, posiadacze dzieł sztuki, którzy zgłaszają się do resortu i pytają, czy nie są one stratami wojennymi.

„Odzyskiwane obrazy wracają do swoich przedwojennych ram”

Przekazał, że odzyskiwane obrazy wracają do swoich przedwojennych ram.

Nasza akcja „Puste Ramy” m.in. o tym mówi. Tam obok są puste ramy, które czekają na kolejne dzieła sztuki, które mam nadzieję do naszych instytucji będą wracały. W tej chwili prowadzimy ok. 150 procesów restytucyjnych w 15 krajach. Niektóre z tych krajów nie są zbyt przyjazne i nie bardzo chcą współpracować, ale my krok po kroku przełamujemy kolejne bariery, przez co do Polski wraca coraz więcej dzieł sztuki

— podkreślił Gliński.

Dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie zaznaczył, że takie uroczystości dla muzeum są „wielką radością”. Podziękował także pracownikom MKiDN.

Dzięki waszej ciężkiej pracy my te dzieła odzyskujemy. To jest też moment, żeby podziękować swojemu zespołowi

— mówił Gaweł.

„Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Podczas uroczystości wicepremier Gliński uhonorował osoby zasłużone w odzyskiwaniu dzieł sztuki. Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” otrzymali: Anna Pruss-Świątek (wieloletni pracownik Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, inicjatorka i koordynatorka badań nad stratami wojennymi Muzeum) oraz Roman Olkowski (współpracownik resortu kultury ws. odzyskiwania dzieł sztuki, autor trzytomowej publikacji „Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie (1860–1940, 1948). Zarys historyczny i katalog zbiorów”, wydanej w 2020 r. przez Departament Restytucji Dóbr Kultury MKiDN).

Sylwester Rudnik i Piotr Molenda otrzymali odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Odznaki zostały przyznane za przekazanie na rzecz Skarbu Państwa 26 grafik z kolekcji Jakoba Kabruna ze zbiorów Muzeum Narodowym w Gdańsku.

Minister kultury wręczył także dyplomy osobom zasłużonym w restytucję dzieł sztuki. Nagrodzeni zostali: Zofia Rancewicz za wkład w restytucję obrazu Jana Horemansa „Koncert”, Maria de Mezer-Dambek i Anna de Mezer-Jankowiak za wkład w restytucję gwaszu Józefa Brandta „Kozak”, Leszek Wąs za wkład w restytucję „Szklanicy z herbem Ślepowron z Muzeum Ordynacji Krasińskich.

Dyplomy ministra kultury odebrały także wcześniej - Amelia Mandat oraz Małgorzata Lalowicz za wkład w restytucję obrazu „Portret Leopoldyny Kuczyńskiej „Andrzeja Grabowskiego.

Odzyskane dzieła

Do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie przekazane zostało 11 pojedynczych obiektów, wśród nich 3 obrazy na płótnie, gwasz na papierze, XVIII-wieczna szklanica oraz zespół 6 fotografii. Zostały one utracone z kolekcji Muzeum Narodowego w czasie II wojny światowej oraz w wyniku kradzieży w II poł. XX wieku.

Odzyskane dzieła to: „Siuprem zieleniaczek” Romana Szwojnickiego, „Portret Leopoldyny Kuczyńskiej” Andrzeja Grabowskiego, „Koncert” Jana Horemansa, gwasz „Kozak (Buńczucznik)” Józefa Brandta, a także XVIII-wieczna szklanica z przedwojennej kolekcji Muzeum Ordynacji Krasińskich oraz skradziony po wojnie zespół sześciu fotografii z widokami Tatr i Zakopanego autorstwa krakowskiego fotografa Stanisława Bizańskiego, stanowiących część kolekcji Mieczysława Geniusza wcielonej do zbiorów MNW w 1926 r.

CZYTAJ TAKŻE:

— Wicepremier Gliński przekazał prezydentowi Niemiec raport dot. polskich strat wojennych! „Liczymy na podjęcie dialogu z RFN”

— Wicepremier Piotr Gliński: Dyptyk Dierica Boutsa, strata wojenna z Kolekcji Czartoryskich z Gołuchowa, wraca do Polski

— Zamek Królewski na Wawelu wyliczył straty wojenne. To ok. 900 dzieł sztuki. „Niestety, nie wiadomo, gdzie obecnie się znajdują”

rdm/PAP