Muzeum Polskie w Szwajcarii było dumą Polski. Rząd Tuska wstrzymał projekt i zamknął zbiory w magazynie. Butna odpowiedź MKiDN

Muzeum Polskie w Raperswilu to najstarsza placówka znajdująca się poza granicami kraju. Posiada ponad 150-letnią historię i bezcenne zbiory. Rząd Donalda Tuska wstrzymał przeniesienie go do hotelu Schwanen, na który min. Piotr Gliński przeznaczył 120 mln zł, realizując pomysł dużego kompleksu muzealno-wydarzeniowo-hotelowego, mającego służyć promocji polskiej kultury i historii. „Hotel Schwanen w Rapperswil stoi od dwóch lat pusty! Cały Tusk!” – alarmuje na X prof. Piotr Gliński. Portal wPolityce.pl dotarł do pisma, w którym minister kultury Marta Cienkowska potwierdza wycofanie się z zapisów listu intencyjnego. Przyznaje, że duża część zbiorów znajduje się obecnie w magazynach. Twierdzi też, że dalsze kroki uzależnione są od wizyty ministra kultury, ale od dwóch lat nie zdołano ustalić dogodnego terminu. Czyżby Szwajcaria leżała dalej niż Ghana, do której Cienkowska zdążyła polecieć już we wrześniu 2024 roku, jeszcze jako wiceminister? Jak widać ministrowie Tuska mają problem nie tylko z zarządzaniem finansami, ale i kalendarzem. Znacznie łatwiej dopasować terminy głowom państw. Do Warszawy przybyła dziś prezydent Szwajcarii. Podczas wspólnej konferencji z prezydentem Karolem Nawrockim, Karin Keller-Sutter podkreśliła, jak ważne są dla jej kraju relacje z Polską – nie tylko gospodarcze, ale także kulturowe. Przypomniała o wspólnej historii, przywołując wątek osobisty. Jej dziadkowie podczas wojny przyjęli internowanych żołnierzy polskich. Jak w tym kontekście wygląda perła polskiej emigracji w Szwajcarii?

Muzealna perła polskiego dziedzictwa

Malowniczy Rapperswil to w Szwajcarii symbol historii polskiej emigracji. Muzeum Polskie powstało w 1870 roku z inicjatywy hrabiego Władysława Platera. W jego zbiorach znajduje się około 8 tys. poloników. Kolekcja gromadzona była dzięki wysiłkowi Polaków z całego świata i jest dziś wyjątkowo okazała. Są w niej obrazy Józefa Brandta, Józefa Chełmońskiego, Teodora Axentowicza, Jacka Malczewskiego, pamiątki po Kościuszce, Sienkiewiczu i Paderewskim oraz zbiór medali, starych map, rzeźb i militariów. Kolekcja ma wartość kilkudziesięciu milionów franków. Muzeum mieściło się na zamku, jednak w pewnym momencie lokalne władze wypowiedziały tę siedzibę i Muzeum musiało opuścić zamek do końca 2021 roku. Prof. Piotr Gliński, jako ówczesny szef MKiDN, znalazł rozwiązanie. W lipcu 2022 r. podpisano list intencyjny, który pozwalał przenieść Muzeum Polskie do zakupionego hotelu Schwanen w Rapperswil, na co przekazano Instytutowi Pileckiego 120 mln zł.

Prof. Gliński: Obiekt od 2 lat stoi pusty!

Rząd Donalda Tuska zrezygnował z tych planów. Już w październiku 2024 prof. Gliński alarmował, że MKiDN wycofało się ze współprowadzenia Instytutu Dziedzictwa Solidarności i Muzeum Polskiego w Rapperswil. Jak pisała „Rzeczpospolita”, ówczesna minister Hanna Wróblewska tłumaczyła, że na decyzję wpłynęły „stojące aktualnie przed państwem polskim wyzwania wynikające z uwarunkowań finansowych i geopolitycznych”. Skandal ten został dziś przypomniany przez prof. Glińskiego, przy okazji wizyty prezydent Szwajcarii:

Polskę odwiedza właśnie Prezydent Federacji Szwajcarskiej. Najstarsze polskie Muzeum poza granicami kraju powstało właśnie w Szwajcarii w 1870 r, w Rapperswil. W 2022 r kupiliśmy dla tego Muzeum piękną nową siedzibę nad brzegiem jeziora Zuryskiego o powierzchni prawie 10-krotnie większej niż dotychczasowa ekspozycja. Rząd Tuska wycofał się z tego projektu wsparcia dla Muzeum Polskiego. Zakupiony przez polskie państwo dla dobra publicznego Hotel Schwanen w Rapperswil stoi od dwóch lat pusty! Cały Tusk!

Co dzieje się dzisiaj z bezcenną kolekcją i jakie są losy najstarszego polskiego muzeum za granicą? Były szef MKIDN zadał Marcie Cienkowskiej szereg pytań na temat zainwestowanych środków publicznych i marnowanego od dwóch lat potencjału państwa polskiego. Przecież placówka, przy niewielkim wsparciu, mogła już dzisiaj z powodzeniem działać w nowym miejscu. Zwłaszcza, że projekt pomyślany był z rozmachem, nie tylko jako placówka muzealna, ale Kompleks Schwanen. Obiekt miał spełniać także funkcję hotelową i pozwalał na prowadzenie szerokiej działalności konferencyjnej, wydarzeniowej, promocyjnej, niezwykle dla Polski korzystnej.

Oburzająca odpowiedź Cienkowskiej

Portal wPolityce.pl dotarł do szokującej odpowiedzi Marty Cienkowskiej, która przyznaje że w sprawie Muzeum Polskiego nic się nie dzieje, że MKNiD odstąpiło od realizacji postanowień listu intencyjnego zawartego w 2022 roku, a dalsze decyzje zostały zawieszone, ponieważ minister kultury i dziedzictwa narodowego nie może znaleźć dogodnego czasu na wizytę w Rapperswilu.

Po przeanalizowaniu sprawy i zapoznaniu się z dostępną dokumentacją nowe kierownictwo ministerstwa, z minister Hanną Wróblewską na czele, podjęło decyzję o odstąpieniu od realizacji postanowień zawartych we wspomnianym liście intencyjnym i tym samym nieprzeznaczaniu przestrzeni w kompleksie Schwanen na stałą ekspozycję Muzeum Polskiego. Decyzja ta została przekazana przedstawicielom Muzeum Polskiego podczas wizyty przedstawicieli MKIDN w Rapperswilu w lipcu 2024 r., a także pismem minister kultury i dziedzictwa narodowego Hanny Wróblewskiej z 4 października 2024 r. Do dziś decyzja ta nie uległa zmianie

— napisała Cienkowska.

Zbiory zamknięte w magazynach

Minister kultury nie dostrzega w tych działaniach nic niewłaściwego. Wskazuje przy tym, że resort będzie szukał nowej siedziby, a zbiory obecnie znajdują się w magazynach.

W wyniku prowadzonych przez ministra KiDN rozmów z partnerami szwajcarskimi, ustaleń z wizyty delegacji Sejmowej Komisji ds. Łączności z Polakami za Granicą do Rapperswilu w grudniu 2024 r. oraz rozmów z przedstawicielami Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, który pozostaje właścicielem kompleksu Schwanen, ustalono, że ostateczne decyzje Ministerstwa KIDN w sprawie zaangażowania rządu polskiego w znalezienie nowej siedziby Muzeum Rapperswil, jak i dalszego zagospodarowania kompleksu Schwanen podjęte zostaną po zapowiadanej wizycie minister KiDN w Rapperswilu, podczas której mogłaby zapoznać się z podmiotami zarządzającymi zbiorami Muzeum, infrastrukturą, którą dysponuje Towarzystwo, oraz potencjałem muzealnym nieruchomości Schwanen. Wizyta ta, w związku z trudnością w znalezieniu dogodnego dla obydwu stron terminu, była kilkukrotnie przekładana. Zmiana na stanowisku Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego spowodowała dalsze odsunięcie w czasie zapowiadanej wizyty

— przyznaje Cienkowska. Co w takim razie ze zbiorami? Jak podaje minister kultury, „aktualnie zbiory Muzeum przechowywane są w należącej do Fundacji Kulturalnej „Libertas” kamienicy Burghof w Rapperswilu oraz w 4 wynajmowanych na ten cel magazynach”. Twierdzi też, że „przeniesienie całości zbiorów Muzeum Polskiego w Rapperswilu do kompleksu Schwanen nie było i nie jest możliwe ze względu na zabytkowy charakter nieruchomości i związane z tym ograniczenia”, jednak „kwestia ta nie była przedmiotem rozmów z partnerami szwajcarskimi”.

Rażąca niegospodarność

Jak można określić tak rażącą niegospodarność? Przecież ze środków publicznych przeznaczono już 120 milionów złotych na zakup i wstępne zagospodarowanie obiektu. Wystarczyło tę sprawę konsekwentnie poprowadzić, by posiadający ogromny potencjał kompleks Schwanen z powodzeniem spełniał swoją funkcję. Minister Cienkowska, w swojej obezwładniającej beztrosce, najwyraźniej nie poczuwa się do odpowiedzialności. A przecież w świetle prawa odpowiada zarówno wydatkowanie środków publicznych, jak i za marnowanie potencjału. Biorąc pod uwagę, z jaką drobiazgowością rząd Donalda Tuska rozlicza decyzje swoich poprzedników, w tym byłego ministra kultury prof. Piotra Glińskiego, aktywnie działającego na rzecz rozwoju instytucji kultury, Cienkowska powinna posiadać choć cień świadomości na temat ciążącej na niej odpowiedzialności. Niestety. Sprowadza samą siebie do roli paprotki. Za obecnych rządów nie powstała żadna spektakularna inicjatywa, a te które podjęło Prawo i Sprawiedliwość są w dużej części torpedowane, jak choćby siedziba Polskiej Opery Królewskiej czy Muzeum Pamięć i Tożsamość im. Św. Jana Pawła II. Nieudolność, niegospodarność i brak wizji obecnej władzy jest wprost porażająca.

CZYTAJ TAKŻE:

— Ministerstwu kultury nadal przeszkadza Muzeum im. św. Jana Pawła II! Resort żąda od Lux Veritatis zwrotu ponad 200 mln zł z odsetkami

— Kim jest nowa minister kultury? Tłumaczyła ukrywanie ekshumacji na Wołyniu, spowodowała wypadek, a sama określa się jako „dresiara”