150. rocznica urodzin Stefana Żeromskiego

Fot. Wikimedia Commons
Fot. Wikimedia Commons

150 lat temu, 14 października 1864 roku w Strawczynie koło Kielc, urodził się Stefan Żeromski, jeden z najbardziej znanych polskich pisarzy przełomu XIX i XX wieku. W tamtejszej parafii do dziś przechowywana jest jego oryginalna metryka chrztu.

Strawczyn to malowniczo położona na północny zachód od Kielc niewielka wieś, z siedzibą władz gminy. W tamtejszym kościele parafialnym przechowywana jest do dziś oryginalna metryka chrztu Stefana Żeromskiego.

Działo się w Strawczynie 1. listopada 1864 roku o godzinie pierwszej po południu. Stawił się Wincenty Żeromski dzierżawca ze Strawczyna lat 46 mający i w przytomności Walentego Pańczyka lat 42 i Jana Zajęckiego lat 65 mających, rolników, okazał nam dziecię płci męskiej. Dziecięciu temu na Chrzcie Świętym dziś, przez księdza Michała Tomaszewskiego odbytym nadano imię Stefan

  • można przeczytać w dokumencie.

Jak powiedział proboszcz Parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Strawczynie ks.Tadeusz Szot, dokument cieszy się ogromnym zainteresowaniem wśród turystów oraz wielbicieli twórczości Żeromskiego.

To nie jedyna pamiątka w miejscu narodzin pisarza. Nieopodal kościoła, tuż przy drodze wojewódzkiej 748 Ruda Strawczyńska-Kostomłoty stoi pamiątkowy głaz, niemal dokładnie w miejscu, gdzie półtora wieku temu stał dom Żeromskich.

Strawczyn to pierwsza z wielu nazw miejscowości w Świętokrzyskiem, z którymi związany był pisarz i które opisywał w swoich utworach.

Kielecczyzna ukształtowała Żeromskiego. Same Kielce i lata szkolne pisarz bardzo często wspominał. To, że z tego regionu się wywodził, przez całe życie było obecne w jego twórczości, w jego publicystyce

— ocenił dyrektor Muzeum Narodowego w Kielcach dr hab. Robert Kotowski. Oddziałem kierowanej przez niego instytucji jest działające w dawnym Gimnazjum Rządowym Muzeum Lat Szkolnych Żeromskiego. To właśnie tam toczy się akcja „Syzyfowych Prac” - powieści z 1897 roku.

Zdaniem Kotowskiego, Żeromski jest dziś często niedoceniany, mimo że jego twórczość „w wielu aspektach ma wymiar ponadczasowy, jest w dużej mierze aktualna do dziś”.

Nie udało się m.in. przeforsować planów, by rok 2014 był ogólnopolskim „Rokiem Żeromskiego”. Udało się to jedynie w skali regionu. Od kilku miesięcy w różnych miejscach województwa odbywają się wydarzenia, nawiązujące do rocznicy narodzin pisarza. Wśród nich znalazły się m.in. „Sztafeta Literacka 150 X Żeromski”, pokazy filmowe, konferencje naukowe czy wystawy. Wśród nich jest ekspozycja „Nieskończoność przypomnień - Kielce Stefana Żeromskiego”, podczas których zwiedzający mają możliwość poznania miasta takim, jakie było ono w czasach młodości pisarza. Można ją oglądać w Muzeum Lat Szkolnych do 31 stycznia 2015 r.

Dyr. Kotowski podkreślił, że wnioski do NBP i Poczty Polskiej o upamiętnienie sylwetki pisarza na monetach i znaczkach spotkały się z życzliwym przyjęciem.

Monety z wizerunkiem Żeromskiego na początku października zaprezentował w Kielcach prezes Narodowego Banku Polskiego prof. Marek Belka. Natomiast w rocznicę narodzin pisarza - po raz pierwszy pokazany zostanie specjalny znaczek pocztowy.

Stefan Żeromski był prozaikiem, dramatopisarzem i publicystą. Wychowywał się w Ciekotach w Górach Świętokrzyskich - dziś w tym miejscu znajduje się Centrum Edukacyjne „Szklany Dom”. Od 1874 r. uczył się w Męskim Gimnazjum Rządowym w Kielcach, gdzie obecnie znajduje się Muzeum Lat Szkolnych. W Warszawie rozpoczął studia w Szkole Weterynarii, ale przerwał naukę z powodu trudnej sytuacji materialnej i podjął pracę guwernera.

Pierwsze opublikowane utwory Żeromskiego - wiersze - powstały w czasach szkolnej edukacji. Był także autorem dramatów i opowiadań. Do najbardziej znanych dzieł pisarza należą powieści: „Syzyfowe prace”, „Ludzie bezdomni”, „Popioły”, „Dzieje grzechu” i „Przedwiośnie”.

Akcję wielu swoich utworów pisarz umieścił na Kielecczyźnie. Tytuł powieści „Wierna rzeka” stał się nawet nową nazwą dla przepływającej na zachód od Kielc rzeki Łosośnej oraz stacji kolejowej w pobliżu Gnieździsk (linia Kielce-Włoszczowa).

Żeromski poświęcał się także pracy społecznej - zakładał m.in. szkoły i biblioteki. Aktywnie uczestniczył w organizacji życia kulturalno-literackiego. Był pretendentem do literackiej Nagrody Nobla.

Pisarz zmarł w Warszawie 20 listopada 1925 r. Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym na warszawskiej Woli.

MG/PAP

Studio TV

W tym miejscu za chwilę pojawią się komentarze...

Redaktor Naczelna: Marzena Nykiel

Zespół: Krzysztof Bałękowski, Wojciech Biedroń, Adam Kacprzak, Jacek Karnowski, Michał Karnowski, Tomasz Karpowicz, Kamil Kwiatek, Aleksander Majewski, Adam Stankiewicz, Weronika Tomaszewska, Anna Wiejak.

Autorzy: Łukasz Adamski, Piotr Cywiński, Krzysztof Feusette, Grzegorz Górny, Edyta Hołdyńska, Jerzy Jachowicz, Aleksandra Jakubowska, Stanisław Janecki, Dorota Łosiewicz, Maja Narbutt, Maciej Pawlicki, Andrzej Potocki, Marek Pyza, Aleksandra Rybińska, Marcin Wikło.

Używasz przestarzałej wersji przeglądarki Internet Explorer posiadającej ograniczoną funkcjonalność i luki bezpieczeństwa. Tracisz możliwość skorzystania z pełnych możliwości serwisu.

Zaktualizuj przeglądarkę lub skorzystaj z alternatywnej.