Jak chronić się przed upałem? Jak odróżnić przegrzanie od udaru słonecznego? SPRAWDŹ

Upał może być szkodliwy dla zdrowia! Zawroty głowy, nudności, dreszcze, zaburzenia świadomości czy utrata świadomości mogą świadczyć o przegrzaniu organizmu. Jak odróżnić je od udaru słonecznego?

Pierwsza pomoc przy przegrzaniu się w upale polega na szybkim schłodzeniu organizmu, uzupełnieniu płynów i odciążeniu układu krążenia.

To proste działania, które naprawdę działają i często wystarczają, by zatrzymać rozwój groźnego udaru cieplnego.

Pomoc krok po korku

Jak pomóc osobie, która przegrzała się w upale?

• Przenieś ją w chłodne, przewiewne lub zacienione miejsce.

• Poluzuj ubranie, zastosuj chłodne okłady i - jeśli jest przytomna - podaj schłodzoną, ale nie lodowatą wodę.

• W razie pogorszenia stanu zadzwoń pod 112 lub 999.

Przegrzana osoba powinna jak najszybciej znaleźć się w chłodniejszym miejscu. Najlepiej przenieść ją do cienia, przewiewnego pomieszczenia lub w pobliże wentylatora. Organizm musi przestać walczyć z temperaturą otoczenia, dlatego kluczowe jest ograniczenie dalszego nagrzewania.

Kolejny krok to nawodnienie. Woda jest najlepszym wyborem, ale sprawdzą się też napoje z elektrolitami, jeśli są pod ręką. Picie powinno być powolne, małymi łykami, aby nie obciążać żołądka. To pomaga uzupełnić płyny utracone przez intensywne pocenie.

Warto również schłodzić ciało. Najskuteczniejsze są chłodne okłady na kark, pachy, nadgarstki i czoło. Można też zwilżyć skórę wodą lub zastosować delikatny strumień powietrza, który przyspieszy parowanie i obniży temperaturę ciała.

Jeśli osoba ma na sobie ciasne lub ciemne ubrania, dobrze jest je poluzować lub zmienić na lżejsze. Ułatwia to oddawanie ciepła. W tym czasie powinna odpoczywać w pozycji półsiedzącej, aby odciążyć serce i ułatwić oddychanie.

Najważniejsze jest obserwowanie, czy stan się poprawia. Jeśli pojawią się objawy takie jak dezorientacja, brak pocenia, bardzo wysoka temperatura ciała lub utrata przytomności, sytuacja może przeradzać się w udar cieplny — wtedy konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Czym jest udar słoneczny?

Udar słoneczny to szczególny rodzaj udaru cieplnego, który powstaje bezpośrednio wskutek intensywnego promieniowania słonecznego na głowę i kark. Wysoka temperatura i promieniowanie UV zaburzają pracę ośrodka termoregulacji w mózgu.

W efekcie ciało przestaje się pocić, temperatura gwałtownie rośnie, a funkcjonowanie układu nerwowego zostaje zaburzone. Osoba z udarem słonecznym ma bardzo gorącą, często suchą skórę, silny ból głowy, nudności, może być splątana, majaczyć lub tracić przytomność. To stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający natychmiastowego wezwania pomocy medycznej i rozpoczęcia chłodzenia.

Przegrzanie a udar

Najprościej odróżnić przegrzanie organizmu od udaru słonecznego po tym, jak bardzo zaburzona jest praca mózgu i termoregulacja. Oba stany wynikają z działania wysokiej temperatury, ale ich mechanizm i objawy są inne — i to widać już na pierwszy rzut oka.

Przegrzanie organizmu

Przegrzanie to ogólne przeciążenie cieplne całego ciała. Dochodzi do niego wtedy, gdy organizm nie nadąża z oddawaniem ciepła, ale mechanizmy chłodzenia nadal działają. Człowiek intensywnie się poci, bo ciało wciąż próbuje się schłodzić. Pojawia się zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy, nudności, przyspieszone tętno. Świadomość pozostaje zachowana, choć osoba może być rozdrażniona lub mieć trudności z koncentracją. To stan, który zwykle ustępuje po odpoczynku, nawodnieniu i schłodzeniu.

Udar słoneczny

Udar słoneczny to dużo poważniejszy stan, wywołany bezpośrednim działaniem promieni słonecznych na głowę i kark. Dochodzi do przegrzania ośrodka termoregulacji w mózgu. W efekcie ciało przestaje się pocić, temperatura gwałtownie rośnie, a funkcjonowanie układu nerwowego zostaje zaburzone. Pojawia się silny ból głowy, zaczerwieniona i bardzo gorąca skóra, nudności, splątanie, majaczenie, a nawet utrata przytomności. To stan zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej pomocy medycznej.

Jak chronić się przed upałem?

• W ciągu dnia zamknij w domu okna i żaluzje, by ograniczyć napływ gorącego powietrza do pomieszczeń (szczególnie po stronie nasłonecznionej). Okna otwieraj nad ranem i na noc, kiedy temperatura jest niższa – jeżeli oczywiście warunki bezpieczeństwa na to pozwalają.

• Noś lekką i przewiewną odzież z tkanin naturalnych, w jasnych kolorach. Wspomoże to właściwą termoregulację organizmu.

• Unikaj skrajnych temperatur – jeżeli pracujesz w klimatyzowanych pomieszczeniach, nie wychodź od razu na zewnątrz, gdzie panuje upał – może to spowodować szok termiczny, zwłaszcza u starszych i bardzo młodych ludzi.

• Ogranicz opalanie, ponieważ zbyt długie przebywanie na słońcu jest szkodliwe dla organizmu, który łatwo może ulec przegrzaniu, a skóra poparzeniu. Przebywaj na słońcu nie dłużej niż maksymalnie 2 godz. dziennie, stosując przy tym kremy ochronne.

• Unikaj forsownego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia. Wysiłek fizyczny, jak np. bieganie, może doprowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni spowodowanych odwodnieniem i utratą minerałów, przegrzaniem organizmu lub udaru cieplnego.

• Będąc nad wodą pamiętaj, że nie wolno gwałtownie wchodzić do niej bezpośrednio po opalaniu – zanim zaczniesz pływać, opłucz ciało (twarz, klatkę piersiową) wodą do której wchodzisz i dopiero wtedy powoli się w niej zanurz.

• Podróżując samochodem, częściej rób przerwy i odpoczywaj w zacienionych miejscach, aby złagodzić negatywny wpływ wysokiej temperatury na koncentrację.

• Nawadniaj organizm – pij dużo wody, najlepiej niegazowanej

• W upalne dni przygotowuj lekkie posiłki, bazujące na owocach i warzywach, które dostarczają organizmowi niezbędnych składników mineralnych i witamin. Unikaj tłustych, smażonych i wysokokalorycznych dań, które dodatkowo obciążają i tak zmęczony upałem organizm.

X/PAP/MRPiPS