Dziś - 2 lutego - Kościół Katolicki obchodzi święto Ofiarowania Pańskiego nazwane w Polsce świętem Matki Bożej Gromnicznej. Jest to symboliczny koniec okresu Bożego Narodzenia i zarazem jedyny dzień w roku, kiedy błogosławione są świece. Od 1997 r. to także Światowy Dzień Życia Konsekrowanego. Czy w święto Matki Bożej Gromnicznej obowiązkowy jest udział we Mszy Świętej?

Święto Ofiarowania Pańskiego wprowadził w Kościele w 492 r. papież św. Gelazy. Nawiązuje ono do biblijnego wydarzenia ofiarowania Jezusa w świątyni w Jerozolimie i dokonania przez Matkę Bożą obrzędu oczyszczenia. Obchodzone jest czterdziestego dnia po Bożym Narodzeniu. Dwa wieki później pojawiło się również w Kościele Zachodnim. Z kolei w Kościele Wschodnim należy do dwunastu najważniejszych świąt.

Nazwa święta wywodzi się od dwóch terminów greckich: „Hypapante” oraz „Heorte tou Katharismou”, co oznacza „święto spotkania” i „oczyszczenia”. Na pamiątkę ocalenia pierworodnych synów Izraela podczas niewoli egipskiej każdy pierworodny syn u żydów był uważany za własność Boga. Zgodnie z prawem mojżeszowym czterdziestego dnia po urodzeniu należało go zanieść do świątyni w Jerozolimie, a następnie wykupić za symboliczną opłatą 5 szekli. Z tym obrzędem łączyła się także ceremonia oczyszczenia matki dziecka. Kobieta była zobowiązana złożyć ofiarę z baranka, a w przypadku ubóstwa – ofiarę z dwóch synogarlic lub gołębi.

Ofiarowanie Pana Jezusa i proroctwo Symeona

Obchodzone 40 dni po Bożym Narodzeniu Ofiarowanie Pańskie odnosi się do ewangelicznego zapisu dnia, w którym Maria i Józef przynieśli Dzieciątko Jezus do świątyni w Jerozolimie. Tak bowiem głosiło ówczesne prawo. Za natchnieniem Ducha Świętego do świątyni udał się prawy i pobożny starzec Symeon. Duch Święty obiecał mu, że nie umrze, dopóki nie ujrzy Mesjasza Pańskiego.

Obchodom święta Matki Bożej Gromnicznej towarzyszy ceremonia poświęcenia przyniesionych przez wiernych świec, których płomień symbolizuje Jezusa Chrystusa. Jest to nawiązanie do postawy starca Symeona, który – jak podaje Ewangelia – wziął na ręce Jezusa i wypowiedział słowa: „Światłość na oświecenie pogan i na chwałę Izraela”.

Symeon, w niewiele ponad miesięcznym Dziecięciu, rozpoznał zapowiadanego Mesjasza, nazywając Go „Światłem na oświecenie pogan”. Jednocześnie starzec zapowiada, że droga Jezusa naznaczona będzie cierpieniem.

Maryja słyszy wtedy słowa o mieczu, który przeniknie Jej duszę, co zapowiada Jej udział w zbawczej drodze Syna

— podkreśla teolog, ks. dr hab. Lech Wołowski, cytowany przez ekai.pl.

Maryja - Matka wszystkich wierzących

Choć liturgiczna nazwa święta to „Ofiarowanie Pańskie”, z upływem wieków coraz wyraźniej akcentowany był także jego wymiar maryjny.

Ten kluczowy i pełen symboliki aspekt zaczął nabierać coraz większej wagi w pobożności wiernych. Maryja nie tylko przyniosła do świątyni Dziecię Jezus, ale jest także Tą, która sprawuje opiekę najpierw nad swoim Synem, a potem nad każdym z nas

— tłumaczy ks. Wołowski.

Skąd tradycja błogosławienia świec?

Dawniej wierzono, że poświęcona gromnica będzie chronić dom od gromu, w związku z tym w czasie burzy zapalano świece i stawiano je w oknie, modląc się o oddalenie piorunów. Kiedy bowiem domy były drewniane i kryte strzechą, już jeden grom mógł obrócić gospodarstwo w pył. Gromnicę wręczano również konającym, aby ochronić ich przed napaścią złych duchów.

Dlatego stawiano w oknach błogosławioną świecę jako znak zawierzenia domu Maryi i prośby o Jej opiekę

— tłumaczy ks. dr hab. Lech Wołowski.

Nieodłącznym elementem jest zwyczaj błogosławieństwa świec. Tak jak „grom”, czyli piorun, symbolizował niszczący żywioł, tak świeca - to „dobry ogień” - oświecający i ogrzewający.

W Polsce święto kończy okres śpiewania kolęd, trzymania w świątyniach żłóbków i choinek. To symboliczne zakończenie okresu Bożego Narodzenia. Liturgicznie ten czas w Kościele zamyka już święto Chrztu Pańskiego, które w tym roku obchodzono 12 stycznia.

Światowy Dzień Życia Konsekrowanego

Zgodnie z decyzją papieża Jana Pawła II od 1997 r. tego dnia obchodzony jest Światowy Dzień Życia Konsekrowanego. W kraju i za granicą pracuje 10,1 tys. polskich zakonników, w tym 7064 w kraju, a ponad 2600 poza granicami państwa. 480 młodych mężczyzn jest w trakcie formacji wstępnej, a więc w nowicjatach lub po ślubach czasowych. Najliczniejszymi okazali się franciszkanie (835), salezjanie (773), franciszkanie konwentualni, czyli kapucyni (532), oraz jezuici (417).

Konsekrowani pokazują swoim życiem, że każdy człowiek jest umiłowanym dzieckiem Boga, że każdy jest ważny, jedyny i niepowtarzalny. (…) Dają poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza tam, gdzie są podziały i trudności; tam, gdzie rozlega się wołanie o miłość

— napisał bp Jacek Kiciński, przewodniczący Komisji KEP ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.

Dominikanin o. Tomasz Nowak, duszpasterz lednicki, w rozmowie z PAP przyznał, że „z ludzkiej perspektywy życie radami ewangelicznymi, a więc ślubem czystości, ubóstwa i posłuszeństwa, zawsze będzie niewykonalne”.

Jeżeli jednak Bóg powołuje nas na taką drogę, to daje nam także łaski, aby nią podążać. Owszem, bywają chwile łatwiejsze i trudniejsze, ale człowiek zna kierunek i nie idzie sam. Idziemy razem z Chrystusem

— powiedział zakonnik.

Zaznaczył, że pójście drogą życia konsekrowanego to odpowiedzenie miłością Bogu na Jego miłość.

Dla mnie osobiście to bycie dla innych znakiem miłości Jezusa

— wyznał o. Nowak.

Tak o osobach konsekrowanych pisze bp Marek Mendyk:

Dzięki osobom konsekrowanym Miłość Boża staje się obecna pośród nas w całym swym bogactwie. Jest to miłość zatroskana, miłość cierpliwie czekająca, poszukująca i odnajdująca człowieka. Pamiętamy o osobach konsekrowanych i dziękujemy za nich!

Czy udział we Mszy Świętej nie jest obowiązkowy

Święto Ofiarowania Pańskiego nie należy do świąt nakazanych (oprócz niedziel są to: uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi obchodzona 1 stycznia, uroczystość Objawienia Pańskiego obchodzona 6 stycznia, uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, czyli: Boże Ciało, uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny obchodzona 15 sierpnia, uroczystość Wszystkich Świętych przypadająca 1 listopada i uroczystość Narodzenia Pańskiego obchodzona 25 grudnia). Oznacza to, że udział we Mszy Świętej nie jest tego dnia obowiązkowy.

Innymi słowy: opuszczenie dziś Mszy Świętej nie będzie traktowane jako grzech. Warto przy tym pamiętać o długiej i pięknej tradycji Święta Matki Bożej Gromnicznej.

CZYTAJ TAKŻE: Dziś w całej Polsce zbiórka na zakony klauzurowe. Kościół po raz 30. obchodzi Światowy Dzień Życia Konsekrowanego

PAP/ekai.pl/X/oprac. Joanna Jaszczuk

Wszystkie najnowsze artykuły znajdziesz na wPolityce.pl/najnowsze. Nie przegap!