Kościół katolicki obchodzi uroczystość Narodzenia PańskiegoDziś uroczystość Narodzenia Pańskiego! To najważniejsze po Wielkanocy święto w Kościele katolickim

Boże Narodzenie to najważniejsze po Wielkanocy święto w Kościele katolickim. Pierwszy raz było obchodzone w Betlejem w 328 r. Pierwotnie nosiło nazwę Epifania, czyli Objawienia się Boga światu.

Kościół od początku czcił przyjście Syna Bożego na świat w ludzkim ciele, ale czynił to razem z tajemnicą ukrzyżowania Chrystusa, Jego śmierci i zmartwychwstania. Sytuacja zmieniła się na początku IV w. wraz z ogłoszeniem edyktu mediolańskiego dającego chrześcijanom wolność wyznawania wiary.

Pierwotnie w Kościele święto narodzenia Syna Bożego nosiło nazwę Epifanii, czyli Objawienia się Boga światu i tak było obchodzone w Betlejem. Rzym szybko zaproponował konkretne określenie święta: Narodzenie (Natale lub Nativitas), które przyjęło się niemal powszechnie i wskazał jego datę na 25 grudnia. Z koli Kościół Wschodni pozostał przy świętowaniu Epifanii i tego dnia zaczął z czasem wspominać kilka wydarzeń jednocześnie - przyjcie Chrystusa, objawienie tego mędrcom ze Wschodu, reprezentującym świat pogański, chrzest Jezusa nad Jordanem oraz cud w Kanie Galilejskiej.

Na polecenie cesarza Konstantyna nad grotą narodzenia Jezusa w Betlejem wybudowano bazylikę. Pierwsza liturgia odbyła się w 328 r. Powstał zwyczaj, że patriarcha udawał się z Jerozolimy w procesji do odległego o ok. 8 km Betlejem i tam w Grocie Narodzenia odprawiał w nocy mszę św. Następnie powracał do Jerozolimy i odprawiał drugą liturgię w godzinach porannych w kościele Zmartwychwstania Pańskiego. Z kolei w południe celebrował trzecią eucharystię w kościele katedralnym.

Zwyczaj odprawiania Mszy w nocy znany był w Wiecznym Mieście już za czasów papieża św. Grzegorza I Wielkiego (zm. 604). Pasterkę odprawiano przy żłóbku Chrystusa w bazylice Matki Bożej Większej. Drugą mszę sprawowano w godzinach porannych w kościele Zmartwychwstania, gdzie miał swoją rezydencję przedstawiciel cesarza wschodniego, a trzecią koło południa w bazylice św. Piotra.

Dokładny rok narodzin Jezusa nie jest znany. Wiadomo, że król Herod zmarł w 4 roku p.n.e., stąd niektórzy badacze skłaniają się do przyjęcia właśnie tego roku jako daty narodzin Jezusa. Inni sądzą, że Gwiazda Betlejemska towarzysząca narodzinom była kometą Halleya widoczną w 12 roku p.n.e. lub kometą opisaną przez chińskich kronikarzy w 5 roku p.n.e.

Skąd data 25 grudnia?

Na dzień obchodów Bożego Narodzenia wybrano 25 grudnia, ponieważ jest to czas przesilenia zimowego. Ewangelie, opisując narodzenie Jezusa, wskazują na pojawienie się światłości, która objawiła się w nocy pasterzom, a także gwiazdy, która prowadziła Mędrców. Choć faktycznie przesilenie zimowe ma miejsce w nocy z 22 na 23 grudnia, to w czasach rzymskich uznawano, że następuje ono 25 grudnia.

Niektórzy badacze wskazują, że 25 grudnia w Rzymie oddawano cześć bogu słońca Mitrze, Kościół wybrał więc tę datę, by chrześcijańskie święto wyparło pogańskie wierzenia. Teorii tej sprzeciwił się kierownik Katedry Historii Starożytnej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie ks. prof. Józef Naumowicz, który twierdzi, że kult słońca w tym dniu był nikły, a datę 25 grudnia wybrano, ponieważ przesilenie zimowe najlepiej obrazuje zwycięstwo światłości nad ciemnością, Boga nad złem.

Zgodnie z nauczaniem Kościoła katolickiego przez unię osobową (hipostatyczną) Syn Boży połączył w sobie dwie natury: boską i ludzką tak, że zachowały one swoją odrębność w Osobie Bożej. W swojej naturze Bożej Syn Boży jest wieczny. W ludzkiej naturze, którą przyjął z dziewiczego ciała Maryi, rozpoczął istnienie w pierwszym roku naszej ery i otrzymał imię Jezus.

W związku z postanowieniami Soboru Watykańskiego II i reformą kalendarza liturgicznego w 1969 r. okres Bożego Narodzenia trwa od nieszporów 24 grudnia do uroczystości Chrztu Pańskiego, która obchodzona jest w pierwszą niedzielę po uroczystości Objawienia Pańskiego - przypada 6 stycznia.

Zwyczaj budowania szopki lub stajenki na pamiątkę narodzin Jezusa wprowadził św. Franciszek z Asyżu. 24 grudnia 1223 r. w grocie nieopodal miejscowości Greccio przygotował szopkę przedstawiającą wnętrze stajenki betlejemskiej w naturalnej skali. Na początku powstawały wyłącznie przy zakonach franciszkańskich. Z czasem jednak tradycja ich budowania stała się powszechna w całej Europie. W Polsce tradycja budowania szopek pojawiła się w XIII w. wraz z przybyciem zakonu franciszkanów.

Magdalena Gronek/PAP