Aleksander Zborowski – syn banityAleksander Zborowski – syn banity. "Jego ojciec uczynił ze swej egzekucji spektakl rodowej dumy"

Nocą 11 maja 1584 r. wysłany przez kanclerza Jana Zamoyskiego oddział żołnierzy pod dowództwem Stanisława Żółkiewskiego dokonał zbrojnego aresztowania Samuela Zborowskiego, najsłynniejszego chyba w dziejach Rzeczypospolitej banity i awanturnika, którego bohaterem swych dzieł uczynił potem Juliusz Słowacki.

W rozpowszechnianym niedługo po tym wydarzeniu druku ulotnym można było odnaleźć informację, że Samuel poniechał możliwej ucieczki, usłyszawszy, że jego syn miał paść ofiarą owego napadu: „Przebóg, zabito Olesia” wykrzyknęły ponoć obecne przy zajściu białogłowy. W ten dramatyczny sposób pojawił się na kartach historii Aleksander Zborowski. W rzeczywistości nie został nawet draśnięty, ale i tak napięcie wokół kilkunastoletniego wówczas podrostka sięgnęło szczytu, kiedy 26 maja doszło do pospiesznej i niejasno umotywowanej prawnie egzekucji Samuela. Przygotowujący się na śmierć magnat poprosił, by chustę umoczoną w jego krwi przekazać synowi, właśnie Aleksandrowi. Młody Zborowski pojawił się na scenie historii z brzemieniem powierzonej mu zemsty. Kto powinien paść jej ofiarą? Król Stefan Batory, który podjął decyzję, że Samuelowi należy się kara śmierci? Kanclerz Jan Zamoyski, który doprowadził do egzekucji? A może Stanisław Żółkiewski, który pojmał banitę? W ciągu kolejnych kilkunastu lat opinia publiczna w Rzeczypospolitej nie miała wątpliwości, że w oczach Aleksandra Zborowskiego głównym winowajcą śmierci ojca był Jan Zamoyski.