Tak będą wyglądały obchody rocznicy rzezi wołyńskiej! Wiemy, co zrobi prezydent

Mszą św. w Katedrze Polowej WP oraz uroczystościami przed pomnikami Ofiar Ludobójstwa i 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK zostanie w stolicy uczczony Narodowy Dzień Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydent Karol Nawrocki odda hołd ofiarom we wsi Radruż.

Współorganizatorami stołecznych obchodów są Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Instytut Pamięci Narodowej.

Rozpocznie je przed południem Msza św. w Katedrze Polowej Wojska Polskiego sprawowana w intencji ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej oraz poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.

W południe zaplanowano uroczystości przed Pomnikiem Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej na terenie województw południowo–wschodnich w latach 1942–1947 na Skwerze Wołyńskim na Żoliborzu. Ich częścią ma być wspólna modlitwa, apel pamięci oraz ceremonia złożenia wieńców.

Później wiązanki zostaną złożone również przed znajdującym się obok Pomnikiem 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.

Jednym z punktów obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa jest oddolna inicjatywa Stowarzyszenia Pojednanie Polsko-Ukraińskie pod przewodnictwem Karoliny Romanowskiej. Po raz pierwszy w historii oficjalna, kilkunastoosobowa delegacja obywateli Ukrainy – w tym uchodźców wojennych oraz osób mieszkających w Polsce – złoży wspólny wieniec pod Pomnikiem Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Warszawie. Jak podkreślają organizatorzy, celem tej akcji, odbywającej się pod hasłem „UPA nie jest naszym bohaterem”, jest publiczne potępienie zbrodni i odcięcie się od nacjonalistycznej ideologii. Ma to być realny krok w stronę autentycznego pojednania obu narodów i odebrania rosyjskiej propagandzie argumentów do wzniecania polsko-ukraińskich konfliktów.

Terminem „zbrodnia wołyńska” określa się mordy popełniane na cywilnej ludności polskiej dawnych Kresów Wschodnich przez członków ukraińskich organizacji zbrojnych. Do zdarzeń dochodziło przede wszystkim na Wołyniu, ale też w Małopolsce Wschodniej oraz na terenie obecnych województw lubelskiego i podkarpackiego. Miało to miejsce w czasie, gdy tereny te znajdowały się pod okupacją niemiecką, a także w początkowym okresie po przetoczeniu się frontu i ustanowieniu nowej granicy państwowej.

Kulminacyjnym momentem zbrodni wołyńskiej była tzw. krwawa niedziela - 11 lipca 1943 r. Tego dnia oddziały UPA zaatakowały ok. 150 miejscowości (według innych źródeł - 99) na Wołyniu. W części tych ataków dobrowolnie lub pod przymusem brała też udział ukraińska ludność cywilna.

Według szacunków polskich historyków zginęło ok. 100 tys. Polaków, przede wszystkim kobiet, dzieci i osób starszych, a tysiące innych pod presją opuściło swoje rodzinne strony.

Dla upamiętnienia ofiar zbrodni wołyńskiej Sejm RP w 2025 r. ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Jak podkreślono w ustawie z 4 czerwca 2025 r. „męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”.

Udział prezydenta Nawrockiego

Przypadający na dziś Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP upamiętniony zostanie przez prezydenta Karola Nawrockiego, który odda hołd ofiarom we wsi Radruż. Wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz będzie w Ukrainie.

11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP. Dzień ten obchodzony jest w rocznicę tzw. krwawej niedzieli 11 lipca 1943 r., gdy doszło do fali mordów na Polakach. Był to punkt kulminacyjny rzezi wołyńskiej.

Prezydent Nawrocki w sobotę odwiedzi Radruż (woj. podkarpackie), wieś obecnie położoną przy granicy polsko-ukraińskiej, gdzie w kwietniu 1944 r. doszło do mordu na kilkudziesięciu Polakach.

Według Kancelarii Prezydenta Karol Nawrocki odda tam cześć ofiarom ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na ziemiach wschodnich II RP. Uroczystości zaplanowane są na godz. 13; odbędą się w tamtejszej zabytkowej cerkwi.

Szef prezydenckiego Biura Polityki Międzynarodowej pytany, czego można spodziewać się po wypowiedzi prezydenta na tej uroczystości, zaznaczył, że prezydent „wszystkie swoje przemówienie mówi z głowy i powie to, co uzna za stosowne”. - Na pewno, jak znam pana prezydenta, będzie mówił prawdę. Będzie bronił prawdy historycznej i polskiego honoru, a w pierwszej kolejności pokłoni się przed ofiarami - podkreślił.

Hołd ofiarom zbrodni wołyńskiej odda także wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz, który uda się do Ukrainy. „Jutro na Wołyniu w 83. rocznicę Krwawej Niedzieli oddam hołd pomordowanym w Rzezi Wołyńskiej” - poinformował minister obrony w piątek na platformie X. Dodał, że „od lat biskup łucki Witalij Skomarowski organizuje tam uroczystości żałobne”. „Nasze myśli i modlitwy będą ze wszystkimi, którzy zginęli tylko dlatego, że byli Polakami. Nie o zemstę, lecz o pamięć i prawdę wołają ofiary” - podkreślił szef MON.

Ofiary ludobójstwa na Wołyniu upamiętni w sobotę także marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, która złoży kwiaty pod Pomnikiem Ofiar Ludobójstwa i Pomnikiem 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, który znajduje się na Skwerze Wołyńskim w Warszawie.

Inauguracja regionalnych obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP odbyła się już w piątek w podkarpackim Dynowie przy grobie ks. Józefa Kopcia, kapelana Armii Krajowej i administratora parafii w Borownicy, który 12 lipca 1944 r. został zastrzelony na plebanii przez członków Ukraińskiej Powstańczej Armii.

PAP/mly