Ostatnie pożegnanie płk. Zaborowskiego „Sokoła”. Żołnierza dwóch okupacji

W Warszawie odbyły się uroczystości pogrzebowe płk. dr. inż. Zbigniewa Zaborowskiego ps. „Sokół” – żołnierza Batalionów Chłopskich, Armii Krajowej i Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, naukowca, konstruktora uzbrojenia oraz wieloletniego prezesa Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich.

Ceremonia odbyła się 29 maja i miała charakter państwowy. Jej organizatorem był Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a honorową asystę zapewniło Ministerstwo Obrony Narodowej. Msza święta żałobna została odprawiona w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie. Następnie kondukt żałobny udał się na Cmentarz Wojskowy na Powązkach, gdzie odbył się pogrzeb z pełnym ceremoniałem wojskowym.

Płk Zbigniew Zaborowski zmarł 16 maja 2026 roku. Miał 97 lat.

Nie złożył broni

Płk Zaborowski urodził się 13 lipca 1928 roku w Zagrodach koło Opola Lubelskiego. Już jako nastolatek zaangażował się w działalność konspiracyjną. W latach 1943–1944 służył w Batalionach Chłopskich pod pseudonimem „Sokół”, a po scaleniu formacji został żołnierzem Armii Krajowej. Wykonywał zadania związane z rozpoznaniem i łącznością, uczestniczył także w akcjach bojowych przeciwko niemieckiemu okupantowi.

Brał udział m.in. w rozbiciu więzienia niemieckiej żandarmerii w Opolu Lubelskim, akcji przejęcia transportu kolejowego oraz działaniach w ramach Akcji „Burza”. Po wkroczeniu Armii Czerwonej nie złożył broni. Wstąpił do Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, angażując się w działalność przeciwko komunistycznemu terrorowi NKWD i Urzędu Bezpieczeństwa.

Po wojnie związał swoje życie z wojskiem, nauką i przemysłem obronnym. Był absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej i Politechniki Warszawskiej. Kierował Wojskowym Instytutem Technicznym Uzbrojenia w Zielonce, uzyskał stopień doktora nauk technicznych, a później pełnił wysokie funkcje związane z organizacją polskiego przemysłu zbrojeniowego.

W swoim dorobku miał liczne publikacje naukowe, patenty oraz rozwiązania techniczne wykorzystywane przez Wojsko Polskie. Był współtwórcą m.in. granatnika przeciwpancernego RPG-76 „Komar”, którego konstrukcja pozostaje używana także współcześnie. Trzykrotnie otrzymał nagrody Ministra Obrony Narodowej za osiągnięcia naukowe i techniczne.

Sprzeciwił się likwidacji cmentarza w Ossowie

Ci, którzy znali go osobiście, podkreślali nie tylko jego wiedzę i kompetencje, ale również wyjątkową niezależność charakteru. W czasie służby wojskowej wielokrotnie odmawiał wykonania poleceń, które uważał za niezgodne z etyką lub dobrem państwa. Sprzeciwił się m.in. planom likwidacji polskiego cmentarza wojennego z 1920 roku na terenie WITU w Ossowie.

Po przejściu na emeryturę nie wycofał się z życia publicznego. Przez dziesięciolecia angażował się w działalność kombatancką, społeczną i historyczną. W 2007 roku został prezesem Zarządu Głównego Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich i pełnił tę funkcję do ostatnich dni życia.

Jednym z jego największych sukcesów było doprowadzenie do powstania Pomnika Żołnierzy Batalionów Chłopskich, Ludowego Związku Kobiet i Zielonego Krzyża w Warszawie. Monument został odsłonięty w 2019 roku, stając się trwałym symbolem pamięci o formacji, której poświęcił znaczną część swojego życia.

Podczas uroczystości pogrzebowych żegnano nie tylko żołnierza podziemia niepodległościowego i oficera Wojska Polskiego. Żegnano także człowieka, który przez niemal całe stulecie pozostawał wierny wartościom wyniesionym z rodzinnego domu: służbie Ojczyźnie, odpowiedzialności za wspólnotę oraz obowiązkowi zachowania pamięci o tych, którzy walczyli o wolną Polskę.

Spoczął na Wojskowych Powązkach – wśród tych, którzy swoje życie poświęcili służbie Rzeczypospolitej.

Samuel Pereira