Rusza kolejny etap prac poszukiwawczych na Wołyniu! Leśkiewicz: Gdyby nie konsekwencja Karola Nawrockiego nie byłoby zgody

Na terenie dawnych miejscowości Ostrówki oraz Wola Ostrowiecka w powiecie lubomelskim na Wołyniu (Ukraina) rusza kolejny etap prac poszukiwawczych — poinformował rzecznik IPN Rafał Kościański. Dodał, że chodzi o lokalizację miejsc pochówku szczątków ponad 350 Polaków. „Gdyby nie spotkanie obu prezydentów i konsekwencja Karola Nawrockiego nie byłoby zgody władz Ukrainy na rozpoczynające się właśnie prace. Prawda i pamięć są najważniejsze” - zauważył Rafał Leśkiewicz, rzecznik prezydenta RP.

Ocenił, że prace te mają kluczowe znaczenie dla godnego upamiętnienia pomordowanych i przywrócenia pamięci o tragicznych wydarzeniach sprzed lat.

Głównym celem trwających działań jest lokalizacja miejsc pochówku szczątków ponad 350 Polaków – ofiar zbrodni dokonanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 r.

— poinformował rzecznik IPN.

Badania

Jak zaznaczył, rozpoczynający się etap przeprowadzony zostanie na podstawie zgód uzyskanych od strony ukraińskiej w grudniu 2025 r. To kontynuacja misji zapoczątkowanej w 1992 r. - przekazał.

Badania o charakterze archeologiczno-poszukiwawczym prowadzi interdyscyplinarny zespół z Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej.

W pracach bierze udział biegły z zakresu medycyny sądowej dr Łukasz Szleszkowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Przedsięwzięcie realizowane jest we współpracy z ukraińskim partnerem IPN – wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem Wołyńskie Starożytności oraz z udziałem przedstawicieli polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Trzy etapy

IPN poinformował, że w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej przeprowadzono dotychczas trzy etapy prac archeologiczno-ekshumacyjnych, które pozwoliły na odnalezienie szczątków 674 Polaków zamordowanych 30 sierpnia 1943 r. przez oddziały OUN-UPA.

Pierwszy z tych etapów przeprowadzono w 1992 roku staraniem rodzin i Towarzystwa Przyjaciół Krzemieńca i Ziemi Wołyńsko-Podolskiej w Lublinie. Wydobyto wówczas szczątki nie mniej niż 323 osób. Ich uroczysty pogrzeb odbył się 30 sierpnia 1992 roku na dawnym parafialnym cmentarzu rzymskokatolickim w Ostrówkach

— głosi komunikat.

Kolejny etap prac zrealizowano na przełomie lipca i sierpnia 2011 roku. Polscy i ukraińscy archeolodzy, wspierani przez wolontariuszy z Ochotniczego Hufca Pracy oraz rodziny dawnych mieszkańców, wydobyli z pięciu mogił szczątki co najmniej 317 osób. Ich uroczysty pogrzeb odbył się 30 sierpnia 2011 roku na cmentarzu w Ostrówkach.

Prace

Prace były kontynuowane w maju i sierpniu 2015 roku przez polsko-ukraińską ekipę badawczą, co doprowadziło do odkrycia kolejnych miejsc pochówku. W Ostrówkach zlokalizowano mogiłę zbiorową, w której spoczywały szczątki 33 osób – 22 mężczyzn, 5 kobiet oraz 6 dzieci – natomiast w Woli Ostrowieckiej odnaleziono mogiłę kobiety. 30 sierpnia 2015 roku, w 72. rocznicę zbrodni, odbył się uroczysty pochówek ofiar.

Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UINP) podał w komunikacie, że prace potrwają do 1 maja 2026 r.

Tragiczne karty wspólnej historii obu narodów XX wieku pozostają wrażliwe dla Polaków i Ukraińców. Jednocześnie konsekwentny i odpowiedzialny dialog w tych kwestiach jest gwarancją godnego uczczenia pamięci ofiar

— czytamy w ukraińskim komunikacie.

UINP zaznaczył, że „pod koniec sierpnia 1943 roku (w nocy z 28 na 29 sierpnia, według innych danych – 30 sierpnia) Ostrówki oraz Wola Ostrowiecka zostały zaatakowane zbrojnie. Według danych archiwalnych większość mieszkańców wsi tragicznie zginęła, a same wsie zostały spalone”.

Ukraińsko-polskie starcie w latach drugiej wojny światowej jest tragiczną kartą w historii obu narodów. Jego głównymi ofiarami zarówno po stronie polskiej, jak i ukraińskiej byli cywile

— podkreślono w komunikacie UINP.

Konsekwencja prezydenta

Sprawę w mediach społecznościowych skomentowała Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego.

Rozpoczynamy prace poszukiwawcze w dawnej wsi Ostrówki oraz Wola Ostrowiecka na Wołyniu. To kontynuacja przełomowej współpracy stron polskiej i ukraińskiej. Zlokalizowanie i pochówek szczątków ponad 350 Polaków – ofiar zbrodni dokonanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 roku – to jeden z priorytetów polityki pamięci. Zapoczątkowane w ubiegłym roku rozmowy przynoszą efekt: przywracamy godność ofiarom, dając świadectwo prawdzie historycznej

— wskazała.

Dziękuję zespołowi MKiDN, interdyscyplinarnemu zespołowi z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, biegłym z zakresu medycyny sądowej z Uniwersytetu Medycznego we WWRocławiu, fundacji „Wołyńskie Starożytności” oraz Polsko-Ukraińskiej Grupie Roboczej ds. godnych pochówków. Działamy dalej

— zaznaczyła.

Na jej wpis zareagował Rafał Leśkiewicz, rzecznik prezydenta RP.

Szanowna Pani Minister , wniosek na prace poszukiwawcze w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej złożył Instytut Pamięci Narodowej w lutym 2025 r. Rezultatem spotkania Prezydenta RP Karola Nawrockiego z Prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim 19 grudnia 2025 r., w którym uczestniczył wiceprezes IPN prof. Karol Polejowski, jest zgoda ukraińskiego Ministerstwa Kultury na rozpoczęcie prac, które będzie prowadził IPN we współpracy z kilkoma instytucjami, w tym m.in. z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego

— wskazał.

Gdyby nie spotkanie obu prezydentów i konsekwencja Karola Nawrockiego nie byłoby zgody władz Ukrainy na rozpoczynające się właśnie prace. Prawda i pamięć są najważniejsze

— zaznaczył.

Adrian Siwek/PAP