104. rocznica wybuchu III Powstania Śląskiego. Wojciech Korfanty: Cud nad Wisłą uratował Polskę od zguby, cud nad Odrą dał Polsce Śląsk

Trzecie Powstanie Śląskie było ostatnim z trzech zbrojnych zrywów polskiej ludności na Śląsku. Jego efektem było przyznanie Polsce znacznie większej części Górnego Śląska, niż pierwotnie zamierzano. Powstanie wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921 roku, walki trwały dwa miesiące.

Rozpoczęcie powstania poprzedził plebiscyt, który odbył się 20 marca 1921 roku. W głosowaniu dopuszczono udział osób, które wcześniej wyemigrowały ze Śląska. W tym celu z Niemiec przyjechało 182 tys. emigrantów, z Polski - 10 tys. Ostatecznie w plebiscycie wzięło udział ok. 97 proc. uprawnionych osób, z czego ok. 19 proc. stanowili wcześniejsi emigranci. Za przynależnością do Polski głosowała mniejszość - 40,3 proc. głosujących.

Komisja Plebiscytowa zdecydowała o przyznaniu prawie całego obszaru Niemcom - Polska miała otrzymać tylko powiaty pszczyński i rybnicki. Na tę wieść wcześniejsze pojedyncze strajki niezadowolonych z trudnych warunków materialnych i bezrobocia mieszkańców regionu przekształciły się 2 maja w strajk generalny, który objął 97 proc. zakładów pracy.

Wybuch Powstania Śląskiego

Trzecie Powstanie Śląskie wybuchło z 2 na 3 maja 1921 roku. Jednym z pierwszych działań powstańców były akcje dywersyjne grupy dowodzonej przez ppłk Pruszczyńskiego, która w ramach akcji pod kryptonimem „Mosty” niszczyła połączenia kolejowe utrudniając Niemcom ściągnięcie posiłków do walk z powstańcami.

Najbardziej krwawą bitwę powstania stoczono w okolicach Góry św. Anny, gdzie doszło do walk powstańców z 8. pułku Rataja i 1. pułku katowickiego z jednostkami niemieckiego Selbstschutzu i Freikorpsu „Oberland” z Bawarii. Pod naciskiem wojsk niemieckich powstańcy opuścili pozycje na Górze św. Anny, która po zakończeniu powstania pozostała w niemieckiej części Górnego Śląska. Jednak dzięki powstańcom Polsce przypadła przemysłowa część regionu z kopalniami węgla i przemysłem ciężkim.

„Cud nad Odrą dał Polsce Śląsk”

Cud nad Wisłą uratował Polskę od zguby, cud nad Odrą dał Polsce Śląsk. Cudu nad Wisłą i cudu nad Odrą nie stworzył żaden dyktator, żaden mocarz, który wziął odpowiedzialność za losy narodu, ale duch narodu, jego solidarność narodowa, duch obywatelski i poczucie odpowiedzialności każdego obywatela

— oceniał Wojciech Korfanty efekty powstań.

Aby upamiętnić tamte dni, na Górze św. Anny przed Pomnikiem Czynu Powstańczego w asyście wojskowej kwiaty złożyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej województwa opolskiego. W Głogówku pod pomnikiem upamiętniającym powstania złożyli żołnierze Śląskiej Brygady Wojsk Obrony Terytorialnych, której patronem jest ppłk Tadeusz Pruszczyński, ps. Konrad Wawelberg.

nt/PAP