Krzysztof Wyszkowski: Porozumienia Sierpniowe pozwoliły nam żyć w półwolności. Byliśmy z tego zadowoleni, ale chcieliśmy więcej

Mam poczucie, że nie spałem, nie jadłem, tylko pracowaliśmy i cieszyliśmy się - wspominał we wtorek gość Studia PAP, działacz opozycji antykomunistycznej Krzysztof Wyszkowski. Porozumienie polegało jednak tylko na tym, że komuniści zgodzili się, żebyśmy żyli w warunkach półwolności - dodał.

CZYTAJ TEŻ:

— Prezydent: „Wielki strajk lata 1980 roku zmienił Polskę”. Premier: „Solidarność to największy ruch społeczno-narodowy w historii”

— Papież: Porozumienia Sierpniowe, jako owoc solidarności uciśnionych, dały początek historycznym przemianom politycznym

Cały naród opowiedział się przeciwko komunizmowi

W 42. rocznicę Porozumień Sierpniowych 1980 roku gościem Studia PAP był Krzysztof Wyszkowski. Były działacz opozycji antykomunistycznej wspominał m.in. okoliczności zawarcia porozumień w Stoczni Gdańskiej i społeczną euforię podczas tak zwanego „karnawału +Solidarności+”. Podkreślił też wagę ówczesnej postawy Polaków, którzy skutecznie mieli przeciwstawić się systemowi komunistycznemu.

Porozumienia Sierpniowe w 1980 roku Wyszkowski porównał do innych wydarzeń historycznych w Polsce, m.in. tych w 1944 i 1945 roku, „gdy Armia Czerwona najechała Polskę, powołano Urząd Bezpieczeństwa (…) i stworzono cały system mordu na Polakach”

Wtedy stopnień zniewolenia Polaków był tak silny, że nie mogliśmy mu się oprzeć

— podkreślił.

Po kilkudziesięciu latach okupacji sowieckiej, doszło do buntu sierpniowego, w którym tym razem całe społeczeństwo, cały naród, opowiedzieli się przeciwko komunizmowi

— wyjaśnił.

Porozumienia Sierpniowe

Jak dodał, „wychodząc ze stoczni, mieliśmy poczucie pewnej goryczy, że wywalczyliśmy wprawdzie wolne miejsce, wolną niepodległą Polskę w Stoczni Gdańskiej, ale jednak wracamy do rzeczywistości pod okupacją komunistyczną”.

Okazało się, że trzeba było czekać jeszcze do 1989 roku, żeby komunizm rzeczywiście upadł, a Polacy odzyskali niepodległość

— powiedział.

Wyszkowski przypomniał, że o powodzeniu Porozumień Sierpniowych zdecydowały poprzedzające je bunty robotników z Radomia i Ursusa w 1976 roku, gdyż „uruchomiły one działania społeczne” i „świadomość, że wszyscy chcemy zakończenia tego potwornego zniewolenia komunistycznego”. Wspomniał również o strajkach w Lublinie zanim 14 sierpnia 1980 roku wybuchł strajk w Stoczni Gdańskiej. Porozumienia Sierpniowe Wyszkowski określił mianem „porozumienia zbrodniarza i ofiary”. Jak ocenił, „polegało ono tylko na tym, że komuniści zgodzili się, abyśmy żyli w warunkach półwolności”.

Byliśmy z tego zadowoleni, choć jednocześnie marzyliśmy o pełnej niepodległości, co się stało dopiero kilka lat później

— mówił.

Tak zwany „karnawał +Solidarności+” po sukcesie Porozumień Sierpniowych były opozycjonista nazwał „czasem euforii”.

Pracowałem wtedy w „Tygodniku Solidarność”, który miał 500 tysięcy nakładu. To był niezwykły czas. Mam poczucie, że nie spałem, nie jadłem, tylko pracowaliśmy i cieszyliśmy się. Trzeba było wykorzystać każdy dzień, każdą sekundę, bo zdawaliśmy sobie sprawę, że to, co nam się udało w Sierpniu ‘80, czyli uzyskać wolne związki zawodowe i częściową niezależność, komuniści będą chcieli nam odebrać. Przeczuwaliśmy, że Związek Sowiecki i polscy komuniści napadną na nas i rzeczywiście - po pół roku doszło do mordu na „Solidarności” 13 grudnia

— opowiadał.

Postawa Polaków

Wyszkowski pozytywnie ocenił ówczesną postawę zwykłych polskich obywateli.

W trakcie przygotowania żądań strajkowych w stoczni z rządem, padło również żądanie wolnych wyborów do parlamentu. To pokazywało, że społeczeństwo wie czego chce

— powiedział.

Trzeba było działać ostrożnie, ale oczywiście cieszyliśmy się z tego, że wyrwaliśmy chodnik spod nóg komunizmowi, bo powstanie Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych było wyłomem, którego komunizm nie mógł już odbudować

— dodał.

Zapytany o najważniejsze dla niego postaci wydarzeń sprzed 42 lat, gość Studia PAP w pierwszej kolejności wymienił Annę Walentynowicz.

To była dla mnie symboliczna twarz Solidarności, taka prosta kobieta, która chciała wolności i prawa do wiary

— ocenił. Wspomniał też o jednoczącej roli Kościoła Katolickiego rok po pielgrzymce papieża Jana Pawła II do Polski.

Dzięki temu stworzona została atmosfera wspólnoty, która uruchomiona się w sierpniu 1980 roku

— mówił.

Zapytany o postać Lecha Wałęsy, Wyszkowski powiedział, „to też był dość prosty człowiek, z tym, że niestety nas oszukał”.

„Musimy się z nim rozliczyć, ale w sierpniu 1980 roku był kimś, kto jednoczył. Mówił prostym językiem, używał prostych kategorii pojęciowych – to był dobry, właściwy człowiek na właściwym miejscu w tamtym momencie

— ocenił.

Mam nadzieję, że doświadczenie Porozumień Sierpniowych nauczyło nas tego, że elity państwowe powinny słuchać zwykłych ludzi

— podsumował Krzysztof Wyszkowski.

wkt/PAP